ΣΥΡΙΖΑ

04
09

Μιχάλης Σπουρδαλάκης: «Χωρίς τον ξενοδόχο»;

Οι παρατηρήσεις για τη σχέση κόμματος και προγραμματικών θέσεων των κομμάτων καθώς και η απουσία σαφούς ρόλου της κομματικής οργάνωσης του ΣΥΡΙΖΑ με το πρόσφατο κείμενο θέσεων δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αφηρημένος δεοντολογικός κατάλογος ηθικής κυρίως θεμελίωσης. Αντίθετα έχουν ιδιαίτερη πρακτική και πολιτικοοργανωτική σημασία. Επί πλέον η στενή λειτουργική σχέση της κομματικής οργάνωσης με το Πρόγραμμα έχει περαιτέρω θετικές συνέπειες για τη λειτουργία της Δημοκρατίας. Και τούτο διότι στην παραγωγή πολιτικών προτάσεων πρέπει να είναι παρούσα η οργανωμένη συλλογικότητα του βασικού θεσμού κοινωνικής εκπροσώπησης ώστε να μην παρεισφρήσουν οι άνευ λογοδοσίας και ελέγχων τεχνοκρατικές πρωτοβουλίες, που ουσιαστικά εμπεδώνουν τις έτσι και αλλιώς υπάρχουσες μεταδημοκρατικές δομές και σχέσεις. Κατά συνέπεια, αν για τα κόμματα του δεσπόζοντος ρεύματος (δεξιά, νεοδεξιά, κεντρώα και σοσιαλδημοκρατικά) αυτή η υποχρέωση είναι αδιάφορη ή αποτελεί χαμηλής προτεραιότητας καθήκον – μπορούν με άλλα λόγια να κάνουν και χωρίς τον «Ξενοδόχο» – για την ριζοσπαστική αριστερά /τον ΣΥΡΙΖΑ ο κεντρικός ρόλος του κόμματος στη διατύπωση και υλοποίηση του προγράμματος δεν μπορεί παρά να αποτελεί ύψιστης σημασίας. Φυσικά, θα πρέπει κανείς να έχει κατά νου ότι οι διαδικασίες είναι δυναμικές και ότι οι Προγραμματικές Θέσεις έχουν ήδη ψηφιστεί. Με άλλα λόγια οι παρατηρήσεις αυτές δεν προτείνουν αποκατάσταση της σχέσης και του ρόλου της κομματικής οργάνωσης εκκινώντας από μηδενική βάση ούτε την αγνόηση των προβλημάτων, που δημιουργεί η έμπρακτη λειτουργική και ουσιαστική απουσία του κόμματος στις προγραμματικές θέσεις. Η προσπάθεια αντιμετώπισης αυτού του ελλείμματος και των συναφών πρακτικών, που το συνοδεύουν, θα πρέπει να γίνει στη λογική «τούτων δοθέντων» και όχι στη λογική της χαμένης ευκαιρίας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι εάν συνεχιστεί ο παραγκωνισμός της κομματικής οργάνωσης ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να μετασχηματιστεί σε κόμμα παλαιοκομματικής λογικής, που θα θυμίζει καθημερινά τον αλήστου μνήμης δικομματισμό, που μόλις προ ολίγων ετών διέλυσε, ή /και να μεταλλαχθεί σε κόμμα του δήθεν αριστερού (πάντα συντηρητικού) αναχωρητισμού. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι οι δυνατότητες και η ευελιξία που πάντα προσφέρει η συλλογική βούληση του κόμματος είναι δυνατόν να αποκαταστήσει την λειτουργική σύνδεση του Προγράμματος με την κομματική οργάνωση, να προσφέρει τις απαραίτητες εγγυήσεις της υλοποίησής του και να αντικαταστήσει την απαισιοδοξία του παραλυτικού σκεπτικισμού με την αισιοδοξία της πράξης.
04
07

Προγραμματικές προτάσεις για έναν ριζοσπαστικά αριστερό ΣΥΡΙΖΑ

→ Επαναδιαπραγμάτευση για τη ρύθμιση και το μερικό κούρεμα του δημοσίου χρέους με πιθανή αναστολή πληρωμής τόκων. Το δημόσιο χρέος αποτελεί μείζονα περιορισμό σε μια χώρα που έχει εκχωρήσει την νομισματική της πολιτική. Γι’ αυτό χρειάζεται και αμοιβαιοποίηση στην αναχρηματοδότηση (βλ ευρωπαϊκά και πράσινα ομόλογα) στα πλαίσια μιας συνολικής ευρωπαϊκής αναδιαπραγμάτευσης ιδίως για τις χώρες του Νότου. → Εξαίρεση των δημοσίων επενδύσεων από τον υπολογισμό του πρωτογενούς ισοζυγίου και διπλασιασμό τους εντός διετίας σαν ποσοστό του ΑΕΠ. → Ολική ή μερική διαγραφή των δανειακών υποχρεώσεων των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, ανάλογα με την κατάσταση απασχόλησης (ανεργία) ή την μείωση του εισοδήματος που έχουν υποστεί από τη σύναψη του δανείου μέχρι σήμερα. → Δημόσιος έλεγχος με συμμετοχή των εργαζομένων στις τράπεζες. Επειδή η Αναπτυξιακή Τράπεζα και οι μικροπιστώσεις δεν επαρκούν για την άσκηση ενεργητικής χρηματοδοτικής πολιτικής προσανατολισμού των επενδύσεων σε επιλεγμένες δραστηριότητες και κλάδους του νέου πράσινου παραγωγικού υποδείγματος, προτείνεται η κρατικοποίηση τουλάχιστον μιας συστημικής και μιας συνεταιριστικής τράπεζας. → Απο-ιδιωτικοποιήσεις. Ανάκτηση από το Δημόσιο όσων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων αφορούν δημόσια αγαθά (υγεία, νερό, ρεύμα, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες) και δεν το απαγορεύει ρητά η ευρωπαϊκή νομοθεσία, οπότε σε αντίθετη περίπτωση ο αγώνας μετατίθεται στην ευρωπαϊκή αρένα. Πρόκειται για πολύ βασικούς και νευραλγικούς για την οικονομία και κοινωνία τομείς, οι οποίοι στα χέρια του ιδιωτικού τομέα κατά κανόνα δεινοπαθούν, καθώς υπακούν στο νόμο του κέρδους και όχι στις κοινωνικές ανάγκες που άμεσα υποτίθεται πως εξυπηρετούν. → Αύξηση των δημοσίων δαπανών για την υγεία από 5,3% του ΑΕΠ που ήταν το 2019 σε 7% – όπως ορθά ζητά το Σχέδιο Προγράμματος – που είναι ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη (βάσει Eurostat κι ενώ βάσει Προϋπολογισμού το 2020 ήταν για την Ελλάδα 3%). → Παρομοίως αύξηση των δημοσίων δαπανών για την παιδεία από 4% του ΑΕΠ που ήταν το 2019 σε 4,5% που είναι ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη (βάσει Eurostat κι ενώ βάσει Προϋπολογισμού το 2020 ήταν 3,4%). Για την κοινωνική προστασία οι κρατικές δαπάνες σε Ελλάδα και ΕΕ είναι στα ίδια σχεδόν επίπεδα (19,8% το 2019). → Οι παραπάνω ενισχύσεις του κοινωνικού κράτους θα συνοδεύονται από ανάλογες προσαρμογές προς τα κάτω (σαν ποσοστό του ΑΕΠ το 2019) των δαπανών άμυνας (από 2% σε 1,2%), δημόσιας τάξης & ασφάλειας (από 2,1% σε 1,7%) και γενικών δημοσίων υπηρεσιών (από 7,9% σε 5,8%) ώστε να στοιχηθούν και αυτές με τους αντίστοιχους μέσους όρους στην Ευρωζώνη. → Δημιουργία 300.000 θέσεων εργασίας μέσω κρατικών προγραμμάτων εγγυημένης απασχόλησης μέσω προσέλκυσης νέων και ανακατανομής υφισταμένων κοινοτικών πόρων που όχι μόνο θα τονώσουν τη ζήτηση και την οικονομική ανάπτυξη, αλλά θα συγκρατήσουν εργασιακά ζωντανούς στη χώρα τους νέους που δεν βρίσκουν εργασία. Οι 150.000 νέες θέσεις εργασίας θα απορροφήσουν όλους τους νεολαίους άνεργους ηλικίας 20-30 ετών (18,5% της συνολικής ανεργίας), ενώ οι άλλες 150.000 θα αφορούν τους πιο φτωχούς και μακροχρόνια ανέργους ιδιαίτερα ηλικίας άνω των 55 ετών που δύσκολα βρίσκουν εργασία. Το μεγαλύτερο μέρος τους θα απασχοληθεί σε δραστηριότητες πράσινου ενεργειακού μετασχηματισμού και εξοικονόμησης, περιβαλλοντικής προστασίας στο δημόσιο, την ΤΑ και στον τομέα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, ώστε να εντάσσεται στα προγράμματα των 18 δις επιχορηγήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης. → Επίσης, σε μία περίοδο που για την καταπολέμηση της ανεργίας στην Ευρώπη συζητούν για μείωση/μοίρασμα του εργάσιμου χρόνου στις 32 ή και 30 ώρες εβδομαδιαίως, εμείς – αντί της πιλοτικής και με κρατική αποζημίωση στοχευμένης μείωσης του Σχεδίου Προγράμματος – μπορούμε και πρέπει να προχωρήσουμε στην μείωση των ωρών εργασίας χωρίς μείωση μισθών: (α) σε 35 ώρες στις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις οι οποίες συγκεντρώνουν τo 38% των απασχολουμένων και (β) σε 38 ώρες αντίστοιχα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις (με απασχόληση μικρότερη των 10 εργαζομένων) που συγκεντρώνουν το 62% του συνόλου των εργαζομένων. Πρόκειται για μία μεσοσταθμική μείωση 7,8% των ωρών εργασίας που μπορεί να γίνει σταδιακά μέσα στην τετραετία ώστε να απορροφήσουν οι επιχειρήσεις πιο ομαλά το κόστος με τη βοήθεια και της αύξησης της παραγωγικότητας. Η μείωση αυτή είναι ικανή να αυξήσει την μισθωτή εργασία κατά 8,5%, δηλαδή να προσθέσει άλλες 210.000 θέσεις εργασίας περίπου. Με τον τρόπο αυτό (προτάσεις 10 και 11) ο αριθμός των ανέργων είναι δυνατόν να μειωθεί κατά 50% ενόσω η μείωση των ωρών εργασίας θα συμβάλλει στην μείωση των εκπομπών CO → Η σημαντική αυτή αύξηση της απασχόλησης σε συνδυασμό με τη νέα πρόταση του Σχεδίου για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 800 ευρώ, δηλαδή σε αξιοπρεπή επίπεδα διαβίωσης, θα δώσει μία αναπτυξιακή ώθηση στην οικονομία αντισταθμίζοντας την συρρίκνωση και διευκολύνοντας τον μετασχηματισμό του παλιού παραγωγικού μοντέλου που στηρίζεται στους υδρογονάνθρακες. → Αντίστοιχη με τον κατώτατο μισθό πρέπει να είναι και η αύξηση του επιδόματος ανεργίας με παράλληλη επέκταση της διάρκειάς του στα δύο έτη. → Απαγόρευση απολύσεων σε επιχειρήσεις που είναι κερδοφόρες και δεν αντιμετωπίζουν σοβαρά και άμεσα οικονομικά προβλήματα. → Κατάργηση της ενοικίασης εργαζοµένων και έλεγχος της μαύρης και αδήλωτης εργασίας. Υπολογίζεται ότι η μαύρη εργασία προσεγγίζει το 25% με 35%. Ο έλεγχός της μπορεί να αποφέρει μεγάλα έσοδα στα ασφαλιστικά ταμεία ώστε να μην αναζητείται η κάλυψη των ελλειμμάτων τους από τη μείωση των συντάξεων και την αύξηση των ορίων ηλικίας. Στα λοιπά ζητήματα των εργασιακών σχέσεων (πχ αποκατάσταση συλλογικών συμβάσεων, ακύρωση αντεργατικού νόμου ΝΔ, ενίσχυση ΣΕΠΕ κλπ) συμφωνούμε με τις προτάσεις του Σχεδίου Προγραμματικών Θέσεων. → Παράλληλα, απέναντι στο φαινόμενο των πτωχεύσεων να ζητήσουμε για όλες τις επιχειρήσεις που κλείνουν και προσπαθούν να ενταχθούν στο άρθρο 99, διαχειριστικό έλεγχο σε βάθος και ένα μέρος από αυτές οι οποίες υπό προϋποθέσεις κρίνονται βιώσιμες, να αποδοθούν στους εργαζόμενους για να τις επαναλειτουργήσουν. → Το Νέο Κοινωνικό Εισόδημα (ΝΚΕ) στο οποίο αναφέρεται το Σχέδιο Προγράμματος δεν προσδιορίζει ποιοι και πόσοι το δικαιούνται ή το ύψος της απολαβής. Λέει μόνο ότι θα αφορά τόσο τους μη έχοντες όσο και τα μεσαία στρώματα (δηλ την κοινωνική πλειοψηφία) και θα καλύπτει τις ανάγκες σε βασικά κοινά αγαθά (στέγη, ρεύμα, νερό, ίντερνετ). Φιλοδοξεί να καλύψει μάλλον 3.200.000 άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά με ένα επίδομα στο όριο της σχετικής φτώχειας (430 ευρώ περίπου) που είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό που μπορεί να εξασφαλίσει ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης (βλ παραπάνω για βασικό μισθό). Προτείνεται η αύξησή του κατά 50% στα 650 ευρώ περίπου και η μείωση των δικαιούχων αντίστοιχα ώστε να καλυφθεί η ακραία φτώχεια. → Η ανισότητα στην φορολογία είναι στην Ελλάδα 72% υψηλότερη απ’ ότι στην ΕΕ27, αφού ο λόγος έμμεσων προς άμεσους φόρους είναι στην Ελλάδα 1,77 έναντι μόλις 1,03 στην ΕΕ27. Για τη μείωσή της χρειάζεται συνεπώς σταδιακή μείωση των φόρων κατανάλωσης και ειδικότερα του ΦΠΑ, ιδιαίτερα σε βασικά είδη λαϊκής κατανάλωσης. Επίσης κατάργηση του ΕΝΦΙΑ και του τεκμηρίου διαβίωσης για την 1η κατοικία. → Για τη μείωση της ανισότητας στα εισοδήματα θα μπορούσε να τεθεί ένα ανώτατο όριο στους μισθούς του ιδιωτικού τομέα, όπως ακριβώς με το ενιαίο μισθολόγιο υπάρχει και στους μισθούς του δημόσιου τομέα (αποδοχές γενικών γραμματέων που δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 4.630 ευρώ μικτά). Το όριο αυτό στον ιδιωτικό τομέα όπου οι κίνδυνοι αλλά και οι ευκαιρίες είναι μεγαλύτερες θα μπορούσε να είναι περίπου το διπλάσιο (9-10.000 ευρώ), ώστε να αποφεύγονται οι μισθολογικές υπερβολές ιδιαίτερα σε μία χώρα της οποίας η οικονομία τελεί υπό συνθήκες άτυπης χρεοκοπίας και της οποίας το 1/3 της κοινωνίας είναι σε κατάσταση φτώχειας. → Παρομοίως, για τη μείωση των ανισοτήτων στον πλούτο, να θεσπιστεί ένας ανώτατος φορολογικός συντελεστής για το υψηλότερο 10% των εισοδημάτων, όπως και ειδικός φόρος για τη μεγάλη ακίνητη περιουσία. Επίσης, όπως φορολογείται η ακίνητη περιουσία (ΕΝΦΙΑ), έτσι μπορεί και πρέπει να φορολογηθεί η κινητή περιουσία των Ελλήνων (γύρω στα 320 δις δολ σύμφωνα με την Credit Suisse το 2020) και ειδικότερα το χρηματιστηριακό – κερδοσκοπικό σκέλος της (βλ μετοχές, ομόλογα, παράγωγα, αμοιβαία κεφάλαια κλπ που αντιστοιχούν στο 1/3 του συνόλου και με ένα φορολογικό συντελεστή 1% μπορεί να αποδώσει έσοδα 1 δις περίπου). Επίσης, ο φόρος στα μερίσματα που μειώθηκε από τη ΝΔ το 2019 από το 10% στο 5% να αυξηθεί στα επίπεδα του 15% όπως ήταν παλιά ώστε τα κέρδη να επενδύονται εκ νέου στις επιχειρήσεις. → Ακόμη να συνδράμουμε τη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα μεταξύ 10 χωρών-μελών της ΕΕ για την επιβολή ενιαίου φορολογικού συντελεστή στις χρηματιστηριακές συναλλαγές (μετοχές, παράγωγα, δομημένα προϊόντα) η οποία θα μπορούσε να συμβάλλει στον περιορισμό της κερδοσκοπίας, των ανισοτήτων και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. → Θέσπιση φορολογικού συντελεστή 25% για τις μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις όπως ήταν η αρχική πρόταση Μπάϊντεν (αντί του 15% που συμφωνήθηκε στο G7 αφήνοντας αδιάφορη την αγορά), με παράλληλη δημιουργία διαδικασιών δημόσιου και κοινωνικού ελέγχου. Ένας τέτοιος φόρος θα μπορούσε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση υψηλότερων δαπανών υποδομής. → Επίσης, να απαιτήσουμε να επιστραφούν τα χρήματα τα οποία δόθηκαν ως δάνεια, επιχορηγήσεις, χρηματοδοτήσεις κτλ. σε μεγάλες επιχειρήσεις και τα οποία ποτέ δεν έγιναν επενδύσεις και απασχόληση. Επανεξέταση των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας. Το μεγάλο διεθνές σκάνδαλο στις μέρες μας δεν είναι η διπλή φορολόγηση των κερδών, αλλά η διπλή αποφυγή φορολόγησης κερδών (η μη φορολόγηση κερδών δηλαδή σε καμία χώρα) και η φορολόγηση των κερδών που αποδίδονται στις μητρικές εταιρίες με πολύ χαμηλούς συντελεστές. Δραστική αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου και του ελεγκτικού έργου στο πεδίο των ενδοομιλικών συναλλαγών των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Κατάργηση των περιορισμένης απόδοσης ειδικών φορολογικών καθεστώτων (Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, επενδύσεις μέσω Fast Track, κίνητρα επενδύσεων των αναπτυξιακών νόμων) και των προκλητικών φοροαπαλλαγών. Ειδικοί, αυξημένοι φορολογικοί συντελεστές για τις Τράπεζες. Ειδική φορολογία σε επιχειρήσεις εκμετάλλευσης εμπορικών κέντρων και πολυχώρων διασκέδασης, τα έσοδα της οποίας θα οδηγηθούν σε προγράμματα δανειοδότησης βιώσιμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων. → Παρά τις εξαγγελίες, δεν έχουμε προχωρήσει ουσιαστικά στον εντοπισμό των παράνομων κερδών λαθρεμπορίου, καυσίμων και τσιγάρων, που υπολογίζονται ετησίως σε 1-1,7 δισ., με πλήρη εφαρμογή των συστημάτων εισροών-εκροών στη διακίνηση καυσίμων, τοποθέτηση scanners στα τελωνεία και επιβολή βαρύτατων προστίμων και ποινών στους παραβάτες φοροκλέπτες. → Πάταξη της διαφθοράς από την οποία, με δεδομένο ότι οι μίζες εκτιμώνται μεταξύ 10% (Παπανδρόπουλος) και 30% (Τούντας), είναι λογικό να αναμένεται σοβαρή εξοικονόμηση. Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας εκτιμά πως η διαφθορά κοστίζει 14 δισ. ετησίως στην Ελλάδα (βλ. προμήθειες νοσοκομείων, ΤΑ, εξοπλιστικών δαπανών, υπερτιμολογήσεις μεγάλων έργων κτλ.). Σχετικά μέσα καταπολέμησής της έχουν προταθεί επανειλημμένα κι είναι απολύτως εφικτά και εφαρμόσιμα (π.χ. καθιέρωση εσωτερικών ελέγχων σε δημόσιους οργανισμούς, επιβολή ανάρτησης «πόθεν έσχες» στο διαδίκτυο δημοσίων υπαλλήλων και στελεχών τοπικής αυτοδιοίκησης και τακτικός έλεγχος έως β’ βαθμού συγγενικών τους προσώπων, υιοθέτηση διπλογραφικού λογιστικού συστήματος στην οικονομική διαχείριση, εκτεταμένη χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών, κατάσχεση περιουσιών σε παραβάτες ανάπτυξη μορφών κοινωνικού και εργατικού έλεγχου κ.ά.). → Στα παραπάνω ζητήματα εναλλακτικής οικονομικής πολιτικής εξυγίανσης, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να προσθέσει την υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και των δομών της οικονομίας προκειμένου να φορολογηθούν τα 40 δισ. της παραοικονομίας (24% του συνολικού ΑΕΠ) και να συλληφθούν ετησίως διαφεύγοντες φόροι 12-15 δισ. → Λήψη μέτρων προκειμένου να βεβαιωθούν και να εισπραχθούν οι αναλογούντες φόροι ακίνητης περιουσίας επί της αξίας των ακινήτων που βρίσκονται στην Ελλάδα και που ανήκουν σε αλλοδαπές εταιρείες οι οποίες δεν έχουν καμία δραστηριότητα στη χώρα της έδρας τους (off-shore). Τα διαθέσιμα στοιχεία είναι αμείλικτα: από τις 6.500 εξωχώριες εταιρείες στην Ελλάδα που έχουν επιβεβαιώσει οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΟΙΚ ότι έχουν στην κατοχή τους ακίνητα μεγάλης αξίας, οι 5.000 δεν καταβάλλουν στην Εφορία τον ειδικό φόρο επί των ακινήτων. → Να προχωρήσουμε άμεσα στην φορολογία της Εκκλησίας και στο διαχωρισμό της από το Κράτος, με παράλληλη διανομή για εκμετάλλευση των αγροτικών εκτάσεων που ανήκουν στην εκκλησία σε άκληρους ή με μικρές καλλιεργήσιμες εκτάσεις αγρότες. → Νόμος για την υπαγωγή των επιχειρήσεων (βλ τομείς εξόρυξης, παραγωγής και υπηρεσιών) στους περιορισμούς και την εναρμόνιση με τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού. Διακοπή των άμεσων ή έμμεσων κρατικών ενισχύσεων σε επιχειρήσεις που επιβαρύνουν το περιβάλλον. → Η προστασία της βιοποικιλότητας, εκτός από την επιτάχυνση όλων των διαδικασιών για τη σωστή χωροθέτηση των ΑΠΕ με διαφανή και ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, σημαίνει τη δημιουργία περισσότερων προστατευμένων περιοχών – ιδιαίτερα στη θάλασσα -, τη σύνδεση του αγροδιατροφικού τομέα με την υγεία και το κλίμα, αλλά κυρίως την ακύρωση όλων των σχεδίων για εξορύξεις. → Αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας και παροχή χρηματοοικονομικών κινήτρων για την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας, των συνεταιριστικών επιχειρήσεων, των ΑΠΕ και των ενεργειακών κοινοτήτων. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν είμαστε σύμφωνοι με τα φαραωνικά μεγέθη και την τρέχουσα χωροθέτηση των ΑΠΕ (κυριολεκτικά όπου νάναι). Επίσης πρέπει να διευκρινίσουμε τι διαφορετικό θα κάνουμε αυτή τη φορά με τις Ενεργειακές Κοινότητες και την Κοινωνικά Αλληλέγγυα Οικονομία (ΚΑΛΟ) σε σχέση με ότι κάναμε στην πρώτη διακυβέρνηση.
23
06

Για μια ευρύχωρη, συμπεριληπτική και ενσυναισθητική κομματικότητα

Στο Game of Thrones ο ευνούχος λόρδος Βάρις που συμβουλεύει τον εκάστοτε βασιλιά του φανταστικού αυτού τόπου, έχει στρατούς μικρών παιδιών παντού που του λένε τι ψιθυρίζει ο κόσμος, ποιον κοροϊδεύει, σε ποιον είναι πιστός. Με αυτόν τον τρόπο οι συμβουλές του λαμβάνουν πάντα υπόψιν την κοινωνική πραγματικότητα, τα αντιφατικά ενδεχομένως αξιακά πλαίσια των πολιτών, τις αγωνίες τους και τους τρόπους που θέλουν ίσως να αντιδράσουν.
23
06

Έχουν μέλλον τα κόμματα;

Η Ζορμπά και ο Λιάκος κατανοούν ότι απέναντι στη δυστοπία της κυβέρνησης πρέπει να δημιουργηθεί το αντίπαλο δέος, ως λύση προτείνουν την απελευθέρωση από το κόμμα. Για να τεκμηριώσουν την πρόταση τους, αποδομούν κάτι το οποίο δεν υπάρχει, τουλάχιστον στο πλαίσιο της ριζοσπαστικής Αριστεράς διεθνώς και σίγουρα δεν αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ. Βλέπετε τα κόμματα του κριτικού μαρξισμού, πριν από πολλά χρόνια, αποκαθήλωσαν το τριτοδιεθνιστικό υπόδειγμα, τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό, το ιεραρχικό κόμμα, που η γραμμή έβγαινε στα ρετιρέ της κομματικής πυραμίδας και η θεωρία ήταν αποκλειστικό προνόμιο της ιδεολογικής επιτροπής του κόμματος. Αποκαθήλωσαν, επίσης, την προσωπολατρία, το αλάθητο του αρχηγού.
31
05

Βασίλης Ρόγγας: Αντίστροφοι αντικατοπτρισμοί

Η αντιπαράθεση με ένα κόμμα «άριστων», «τεχνοκρατών» γίνεται από ένα κόμμα μαζικό και γνήσια λαϊκό. Το αντιΝΔ μέτωπο δεν θα δημιουργηθεί όπως το αντιΣΥΡΙΖΑ, με τυμβωρυχία, fake news και εξαλλοσύνη αλλά μεθοδικά, προγραμματικά, κινηματικά και ταυτόχρονα κοινοβουλευτικά με αυθεντικές, ανεξίτηλες αξιακές προκείμενες. Η κομματική ανανέωση δεν μπορεί να γίνει με outsourcing κομματικών ή συνδικαλιστικών παραγόντων που περιφέρουν τους μικροστρατούς τους, αλλά με τεράστια επιμονή, όρεξη και πραγματικούς πόρους τους οποίους έχει στερηθεί. Έτσι θα κερδηθούν Δήμοι, σωματεία, επιμελητήρια.
30
01

Γιάννης Μπασκόζος: Τρία σημεία για την ανασύνταξη και αντεπίθεση του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

Οφείλουμε να εμπνεύσουμε ξανά τον κόσμο και να προβάλουμε την ελπίδα μέσα από ένα πρόγραμμα ρεαλιστικό και ριζοσπαστικό, συγκεκριμένο και προσηλωμένο στις τάξεις και στα στρώματα που θέλουμε να εκπροσωπήσουμε. Άμεση λοιπόν δημοσιοποίηση και ανοιχτή προγραμματική συζήτηση και στο κόμμα, και στον λαό. Με όπλο την κυβερνητική μας θητεία αλλά και με γενναία αυτοκριτική, σε σημεία που το πρόγραμμά μας δεν θα συμπίπτει με μέτρα που αναγκαστήκαμε να πάρουμε και δεν εκφράζουν τις αρχές και το όραμά μας για την κοινωνία. Πολύτιμο εργαλείο, ο σχεδόν ομόφωνα εγκεκριμένος απολογισμός για την περίοδο 2012 - 2019, που πρέπει να δημοσιοποιηθεί πλατιά και να συζητηθεί. Η απαιτούμενη προγραμματική ανανέωση του ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να έχει στο κέντρο της τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα ως διαδικασία οικονομικού και κοινωνικού μετασχηματισμού για την Ελλάδα, την Ευρώπη και όλο τον κόσμο. Το πρόταγμα του σοσιαλισμού στο σήμερα περνάει μέσα από τους αγώνες για τα μικρά και μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που πυροδοτούνται και εντείνονται από τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, η αντιπαράθεση μετατοπίζεται από το δίπολο Μνημόνιο - αντιμνημόνιο στις νέες συνθήκες όπου το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο ιδεολογικό αφήγημα προτάσσει την επιστροφή στην «κανονικότητα» της Ελλάδας του 2000. Σε αυτές τις νέες συνθήκες καλούμαστε ως ΣΥΡΙΖΑ να διαμορφώσουμε εκ νέου τους όρους της αντιπαράθεσης, όπου η διάκριση Αριστεράς - Δεξιάς αποκτά σαφή και κυρίαρχα χαρακτηριστικά. Η σύγκρουση κεφαλαίου - εργασίας παίρνει έντονο διεθνικό χαρακτήρα και οι λύσεις δεν μπορεί να είναι μεσοβέζικες. Η υπεράσπιση της εργασίας, του μισθού και συνολικά των εργασιακών δικαιωμάτων, η ευημερία της μεγάλης κοινωνικής πλειονότητας που ήταν κοινωνικά και οικονομικά αποκλεισμένη ή περιορισμένη μέχρι πρόσφατα, η άμεση κινητοποίηση για την κλιματική αλλαγή με μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές πρωτοβουλίες, τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα, η βιώσιμη ανάπτυξη με περιβαλλοντικό πρόσημο και αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου πρέπει να αποτελούν κεντρικά στοιχεία του πολιτικού μας σχεδίου. Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να είναι το κόμμα που ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να εκφράζει τους εργαζόμενους, τη νέα γενιά, τους μικρομεσαίους επαγγελματίες και αγρότες, κάθε πληττόμενη ή ευάλωτη κοινωνική ομάδα, να επεξεργάζεται και να συνθέτει τα αιτήματά τους σε μια συνεκτική προοδευτική πολιτική στρατηγική και να αγωνίζεται για την πραγμάτωσή τους. Από τις γειτονιές και τους χώρους εργασίας μέχρι το Κοινοβούλιο. Με ουσιαστικό προγραμματικό λόγο να είμαστε η φωνή όσων δεν έχουν φωνή. Να είμαστε πρωταγωνιστικό κομμάτι όλων των μικρών και μεγάλων κοινωνικών αντιστάσεων. Να είμαστε η θρυαλλίδα αυτών. Με σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αλληλεπίδρασης με κινήματα και συλλογικότητες. Με την κοινωνική χρησιμότητα και αποτελεσματικότητα ως βασικό κριτήριο της πολιτικής μας.
23
01

Πάνος Λάμπρου: Κι όμως, αυτή είναι η ώρα

Άλλος λέει "δικαιωματιστές βγάλτε το σκασμό", άλλοι, ευτυχώς λίγοι, σχολιάζουν εναντίον μας, υιοθετώντας το σύνολο της επιχειρηματολογίας της δεξιάς και της ακροδεξιάς. Θέτουν μάλιστα αυτό το ανόητο ερώτημα, "αν ήταν ένας ακροδεξιός θα λέγατε τα ίδια;" Και όταν απαντάς, "ναι τα ίδια γιατί τα δικαιώματα δεν έχουν σύνορα, δεν υπάρχουν εξαιρέσεις, υπερασπιζόμαστε το κράτος δικαίου" τότε μπερδεύονται και κάτι ψελλίζουν για την ώρα, που δεν είναι.... κατάλληλη. Όπως τότε με τη συμφωνία των Πρεσπών. "Μα καλά είναι ώρα αυτή να ανοίξουμε τέτοιο ζήτημα;" έλεγαν και τότε. Όπως με το σύμφωνο συμβίωσης και για τα ομόφυλα ζευγάρια ή τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου. Ή με τον Νίκο Φίλη, που είχε ανοίξει ως υπουργός το ζήτημα με την εκκλησία. Ή με το νόμο Παρασκευόπουλου για τις φυλακές. Δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για τις καταλήψεις και την αστυνομοκρατία. Δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε για την ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, για τους ρομά (κάνουν φασαρία βρε αδελφέ), για τους ανάπηρους, τους άστεγους... Δεν είναι η ώρα, δεν είναι η ώρα, δεν είναι η ώρα. Μονότονες, εκνευριστικά μονότονες ατάκες.... Χαλάνε την εικόνα μας στο κέντρο, μας γυρνάτε στο 3%. Ίδια επιχειρήματα με αυτά του Μπογδάνου, ο οποίος δίνει.... συμβουλές στον Α. Τσίπρα να μας διαγράψει για να γίνει το κόμμα μας "κανονικό", δηλαδή συστημικό, δηλαδή ένα από όλα τα άλλα, χωρίς ψυχή, χωρίς άποψη, χωρίς ανατροπές. Μας κουνάνε το δάχτυλο και μας προτρέπουν να ασχοληθούμε με άλλα, τα μεγάλα.... Μα καλά, ποια είναι αυτά; Μην είναι η ανεργία, ο μισθός, η φτώχεια, η πείνα; Μα οι ίδιοι άνθρωποι, αυτοί που υπέγραψαν το κείμενο, φυσικά και εκατοντάδες ή και χιλιάδες άλλοι και άλλες από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νεολαία του, είναι στην πρώτη γραμμή της αλληλεγγύης. Ή μήπως όχι; Αλλά ναι, είναι η ώρα -πάντα ήταν η ώρα-, να μιλήσεις για δικαιώματα και ανθρωπιά. Πάντα ήταν η ώρα -και είναι και σήμερα- να υπερασπιστείς το κράτος δικαίου απέναντι σε αυτούς, που επιχειρούν να το καταλύσουν. Α, φυσικά δεν θα βγάλουμε τον σκασμό. Όποιοι θέλουν να σιγήσουν ας το κάνουν. Δικαίωμα τους είναι άλλωστε....
22
01

Κάτω οι τάσεις-Ζήτω η Τάση!

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Η αριστερά και δη η ανανεωτική και εν προκειμένω ο ΣΥΡΙΖΑ, αποτελεί έναν πολιτικό χώρο που πάντοτε, όχι μόνο σεβόταν αλλά και επεδίωκε το διάλογο και την ελεύθερη διατύπωση απόψεων. Έτσι, και για να αποφύγει την παλιά ασθένεια που την ταλάνισε, τον φραξιονισμό, προχώρησε σε ένα επαναστατικό βήμα, δηλαδή στην νομιμοποίηση των τάσεων εντός του κόμματος. Όπου ως τάσεις νοούνται οι ανοιχτές και εν γνώσει του κόμματος διαδικασίες, μελών τα οποία θεωρούν πως έχουν κοινές απόψεις για μια σειρά από ζητήματα τα οποία έχουν σχέση με την πολιτική και με τη λειτουργία του κόμματος. Πάντοτε, βέβαια, αποδεχόμενα το πολιτικό σχέδιο που έχει ψηφιστεί από το Συνέδριο αλλά και τις κομματικές αποφάσεις. Ως θητεύσαντες πολλοί και πολλές εξ ημών για χρόνια στην ανανεωτική αριστερά, έχουμε δει, ουκ ολίγες φορές, διάφορα κείμενα να περιφέρονται δεξιά κι αριστερά και να υπογράφονται από συντρόφους και συντρόφισσες. Ουδέποτε δημιουργήθηκε ζήτημα,, ουδέποτε απαγορεύτηκε, ουδέποτε προκάλεσε εντύπωση. Αντίθετα, όλα αυτά τα κείμενα, συζητήθηκαν και συνέβαλλαν, ως συνθετικό υλικό ιδεών και απόψεων, στις πολιτικές μας θέσεις. Επειδή είμαστε παλιοί –δυστυχώς!- και γνωριζόμαστε μεταξύ μας, ξέρουμε πολύ καλά ποιοι είναι οι ξιφουλκούντες εναντίον των κειμένων και των τάσεων. Και εάν ήταν κάποιοι οι οποίοι ουδέποτε μετείχαν σε τάση και ανέκαθεν ήταν εναντίον της λειτουργίας τάσεων, τότε δεν θα μπορούσε να τους κατηγορήσει κανείς και καμία. Όμως, αντίθετα, μετέχουν σε τάση και το μόνο το οποίο, καθώς φαίνεται τους ενοχλεί, είναι η ύπαρξη κι άλλων τάσεων. Οπότε, ας μου επιτραπεί να βγάλω το συμπέρασμα πως αυτό το οποίο επιδιώκουν είναι η κατάργηση όλων των άλλων τάσεων πλην εκείνης στην οποία πρόσκεινται. Από την άλλη μεριά έχουν συγκεντρωθεί μέλη και φίλοι του ΣΥΡΙΖΑ, τα οποία ως προερχόμενα από το παλιό ΠΑΣΟΚ –και δεν αναφέρομαι σε όλους και όλες- δεν έχουν ουδεμία σχέση με τις παραδόσεις και τις αξίες της ανανεωτικής αριστεράς. Αυτό που θέλουν είναι ένα κόμμα αρχηγικό, στο οποίο δεν υπάρχει ή δεν τηρείται κανένα καταστατικό κι αναπολούν την εποχή που όποιου δεν του άρεσε «κατέβαινε “ή τον κατέβαζαν” από το τρένο». Κοινός παρανομαστής και των μεν και των δε είναι η τακτική της δολοφονίας χαρακτήρων. Υπονομεύουν και υποσκάπτουν, στήνουν κατηγορίες και δημιουργούν κλίμα που θυμίζει τις δίκες της Μόσχας ή την εποχή του μακαρθισμού. Με λίγα λόγια μία κατάσταση στην οποία αναγκάζεσαι να αποδείξεις πως δεν είσαι ελέφαντας. Άλλος κοινός παρονομαστής είναι το επιχείρημα, πως «δεν είναι κατάλληλες οι συνθήκες, πως τώρα προέχει να ρίξουμε την κυβέρνηση της ΝΔ και να είμαστε όλοι ενωμένοι και εξωστρεφείς και όχι διχασμένοι και εσωστρεφείς». Έωλο επιχείρημα, κατά τη γνώμη μου, επειδή οι συνθήκες για διάλογο είναι πάντοτε κατάλληλες καθώς με το διάλογο διαμορφώνεται η πολιτική της εκάστοτε συγκυρίας. Επίσης από κανένα εκ των κειμένων δεν προκύπτει πως το κόμμα είναι διχασμένο και εσωστρεφές. Αντίθετα, και τα δύο κείμενα είναι 100% ενωτικά και προφανώς εξωστρεφή καθώς θέτουν άμεσα τα ζητήματα της συγκυρίας. Και επιτέλους πρέπει να απαντήσουμε ποια πολιτική θα ακολουθήσουμε ως κυβέρνηση. Υποστηρίζεται επίσης πως η συζήτηση αυτή δημιουργεί εσωστρέφεια και έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κάνει σοβαρή αντιπολίτευση. Πρόκειται για μύθευμα καθώς το κόμμα κάνει την καλύτερη αντιπολίτευση που μπορεί, δεδομένων των υγειονομική συνθηκών (π.χ. αδυναμία συγκεντρώσεων). Αν κάποιος παρακολουθεί τη Βουλή και τις παρεμβάσεις του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία θα διαπιστώσει το αντίθετο. Και τέλος πάντων, ας μας υποδείξουν ένα κόμμα το οποίο κάνει καλύτερη και πιο μαχητική αντιπολίτευση από τον ΣΥΡΙΖΑ. Δυστυχώς, συντρόφισσες και σύντροφοι, κανείς τους δεν αναρωτιέται για το γεγονός πως ενώ η ΝΔ ασκεί μία καταστροφική πολιτική και η δυσαρέσκεια των πολιτών εναντίον της αυξάνεται, ο ΣΥΡΙΖΑ ελάχιστα φαίνεται να κερδίζει από αυτή τη δυσαρέσκεια. Και κατηγορούν γι’ αυτό τις τάσεις και τη «φαγωμάρα» μέσα στο κόμμα. Κανείς δε διανοείται να σκεφτεί, μήπως αυτό οφείλεται στην απουσία πολιτικής πρότασης η οποία θα γοητεύσει και θα κινητοποιήσεις τις λαϊκές δυνάμεις; Και προς αυτήν την κατεύθυνση έρχονται να συμβάλλουν τα κείμενα τα οποία κατατίθενται. Στο άνοιγμα της πολιτικής συζήτησης επειδή πολιτική δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς συζήτηση και σύνθεση απόψεων.
19
01

Πάνος Λάμπρου-Μίλτος Οικονόμου: Για ένα αριστερό ριζοσπαστικό κινηματικό και ανταγωνιστικό πολιτικό σχέδιο

Χρειαζόμαστε ένα κόμμα με ταυτότητα και φυσιογνωμία και όχι ένα πλαδαρό και ιδεολογικά άνευρο πολυσυλλεκτικό πολιτικό μόρφωμα, μια χαλαρή «παράταξη». Οι ακραίες αντιθέσεις και οι νέες διαιρετικές γραμμές που διαμορφώνονται, τα νέα επίδικα και οι νέες προκλήσεις σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, οι τεράστιοι κίνδυνοι από την επιθετικότητα του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, δεν οδηγούν σε κεντρώες διαχειριστικές απαντήσεις ή σε «λίγο απ΄ όλα», γιατί οι απαντήσεις αυτές όχι μόνο δεν συγκινούν, αλλά αποτελούν τροχοπέδη, μειώνουν τη δυναμική, αφαιρούν και δεν προσθέτουν. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ένα κόμμα που θα μεγαλώνει και θα διευρύνει συνεχώς τις δυνάμεις και τις δυνατότητές του στο έδαφος των κοινωνικών αναγκών, στο έδαφος της αλληλεγγύης, στο έδαφος της αριστεράς, της ριζοσπαστικής οικολογίας και των κοινωνικών κινημάτων. Η προσέγγιση, άλλωστε, ότι οι «μεταγραφές» προσώπων από το παλιό πολιτικό σύστημα, από μόνες τους, θα δημιουργήσουν τους όρους για την πολιτική μετατόπιση ευρύτερων δυνάμεων προς τα αριστερά αποδεικνύεται λαθεμένη. Μεγάλο κόμμα είναι αυτό, που ανταποκρίνεται στις κοινωνικές ανάγκες, που διευρύνει την επικοινωνία του με τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται και αδικούνται, με τις κοινωνικές δυνάμεις, που αμφισβητούν –έστω και πρωτόλεια- την ανελευθερία της αυταρχικής δεξιάς, με όσες και όσους κρατούν αποστάσεις ή στέκονται αμήχανα μπροστά στην πολιτική, επιλέγοντας, όχι ουδέτερα και όχι τυχαία, το λευκό ή την αποχή. Μεγάλο κόμμα είναι αυτό, που εργάζεται συστηματικά για τη συγκρότηση ενός μετώπου πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ενάντια στη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Μεγάλο κόμμα είναι αυτό που οι προτάσεις του ανοίγουν ρωγμές και ταυτόχρονα διαπαιδαγωγεί την κοινωνία στην ριζοσπαστικότητα. Μεγάλο κόμμα από την σκοπιά του κοινωνικού μετασχηματισμού είναι αυτό, που ανοίγει απελευθερωτικούς δρόμους, που συγκρούεται σε προγραμματικό, ιδεολογικό και πολιτικό επίπεδο με την ανελευθερία, τις σκοταδιστικές αντιλήψεις, τις διακρίσεις και τον αυταρχισμό. Τελικά με τον ίδιο τον καπιταλισμό.  
15
01

Περί τάσεων κι αντιστάσεων

Με την κατάθεση των κειμένων προφανώς ξεκίνησε και η μεγάλη κουβέντα για τις τάσεις και τι ρόλο θα έπρεπε να έχουν οι τάσεις στο ΣΥΡΙΖΑ. Ορισμένοι βέβαια ξεχνούν πως ο χώρος της Αριστεράς ανέκαθεν είχε τάσεις και ιδεολογικά ρεύματα. Το καταστατικό του ΣΥΡΙΖΑ μάλιστα αφιερώνει κι ολόκληρο άρθρο, το άρθρο 21, το οποίο καθιερώνει της τάσεις ως λειτουργικό κομμάτι του κόμματος «Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κόμμα πολιτικά και οργανωτικά ενιαίο. Δεν αποτελεί άθροισμα ιδιαίτερων πολιτικών ομάδων. Στο πλαίσιό του αναγνωρίζεται η δυνατότητα ύπαρξης και λειτουργίας τάσεων και ρευμάτων ιδεών. Τα μέλη του κόμματος έχουν τη δυνατότητα να συνδιαμορφώνουν και να προβάλλουν συλλογικά τις απόψεις και προτάσεις τους μέσα στο κόμμα αλλά και δημόσια.». Που έγκειται λοιπόν όλη η ενόχληση; Τα διαβάσανε άραγε όλοι αυτοί που βιάστηκαν να κατακρίνουν; Να σημειώσω εδώ πως τα κείμενα αυτά εγκρίθηκαν από το Πολιτικό Συμβούλιο του κόμματος αλλά κι από τον ίδιο το σ. Πρόεδρο. Όποιος αφιερώσει το χρόνο να διαβάσει αυτά τα κείμενα θα καταλάβει πως είναι ξεκάθαρα κείμενα συμβολής στα πλαίσια του προσυνεδριακού διαλόγου. Κείμενα τα οποία έρχονται σε μία περίοδο δύσκολη (18 μήνες μετά την εκλογική ήττα του κόμματος) αναγνωρίζοντας το πρόβλημα που έχει εδώ και καιρό ο ΣΥΡΙΖΑ, στην επικοινωνία με την κοινωνία και τα κινήματα αλλά και την αδυναμία που έχει παρατηρηθεί στην άσκηση αντιπολίτευσης η οποία φαίνεται σε μεγαλύτερο μέρος να βασίζεται στον καταγγελτικό λόγο. Το καθένα απ’αυτά προτείνει τη δική του πρόταση για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτά τα προβλήματα και πώς μπορούμε να τα διαχειριστούμε. Το δεδομένο είναι πως έχει έρθει η ώρα όλοι μαζί να συζητήσουμε, να προτείνουμε και να συνδιαμορφώσουμε το αφήγημά μας που θα εμπνεύσει την κοινωνία και τον κινηματικό χώρο. Τα κείμενα της ΡΕΝΕ και της Ομπρέλας είναι η αρχή της συζήτησης! Αντί ορισμένοι να βιάζονται να φιμώσουν ή να απαξιώσουν αυτά τα κείμενα, ας σταματήσουν να παίζουν τους μπουρλοτιέρηδες κι ας μάθουν πως η αριστερά, ποσο μάλλον ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν, είναι και θα είναι χώρος Δημοκρατίας, συζήτησης και συνδιαμόρφωσης πολιτικών γραμμών.