ΣΥΡΙΖΑ

29
07

Το παρελθόν ως πολιτική παρακαταθήκη

Η επανεκμάθηση της πληθυντικής Αριστεράς είναι μια υπόθεση που αφορά όλους ανεξαιρέτως. Παλιοί σύντροφοι του κατασυκοφαντημένου πυρήνα του 3%, σύντροφοι που εγκατέλειψαν για να συνταυτιστούν με τη λεγόμενη «Αριστερά της ευθύνης», η οποία, με τη σειρά της, οδηγήθηκε στη συγκυβέρνηση με Σαμαρά - Βενιζέλο, σύντροφοι από το αριστερό όριο της Σοσιαλδημοκρατίας (ΠΑΣΟΚ, ΚΙΝ.ΑΛΛ. κ.ο.κ.) διαθέτουν διαφορετικές αισθήσεις, αντιλήψεις και αντανακλαστικά. Η εμπειρία τους, εμπειρία οδηγός για τα επόμενα βήματα, εμπειρία για την αποφυγή ολέθριων ή λιγότερο ολέθριων λαθών και παλινωδιών, είναι η προίκα, τρόπον τινά, για τη μεγέθυνση της Αριστεράς του μέλλοντος. Έτσι, οι προερχόμενοι από τη Σοσιαλδημοκρατία σύντροφοι, έχοντας εσωτερικεύσει τη φθορά της διολίσθησης που σταδιακά έφερε ανά τον κόσμο τα κόμματά της σε τριτοτέταρτες θέσεις, μπορούν να διδάξουν πώς, με ποιον τρόπο, αποφεύγοντας τι ο νέος σχηματισμός δεν θα εκπέσει όπως ο προηγούμενος. Είναι σαφές ότι οι ψηφοφόροι την περίοδο 2012-2015, όπως και τα νέα μέλη σήμερα, ήρθαν στον ΣΥΡΙΖΑ όχι εκ των ουρανών, αλλά αναζητώντας συγκεκριμένο, αριστερό πρόσημο το οποίο εξέλειψε από το ΠΑΣΟΚ. Πολιτικές τεχνικές και συμπεριφορές, ιδεολογικές οπισθοχωρήσεις, σταδιακή εγκατάλειψη των στρωμάτων που παραδοσιακά εκπροσωπούσαν, ψευδολογίες και αισθητική που πόρρω απείχε από εκείνην της Αριστεράς, σε συνδυασμό με τον «μεγάλο συμβιβασμό», όχι α λα Μπερλινγκουέρ, αλλά με το κεφάλαιο και τη διαφθορά που αυτός εμπεριέχει, έτρεψαν σε φυγή κάθε υγιές κύτταρο. Έτσι, η πολιτική πείρα των συντρόφων/ισσών που έζησαν όλα ετούτα στο πετσί τους είναι συνεισφορά ύψιστης σημασίας ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία να μην εκπέσει σε τέτοια παρόμοια.
27
07

Γιάννης Δραγασάκης: Για τη στρατηγική της Αριστεράς σε συνθήκες πολλαπλών κρίσεων

Πολλοί και στο χώρο της Αριστεράς και του ΣΥΡΙΖΑ υποτιμούν το ρόλο και τη σημασία του κόμματος ως πολιτικού υποκείμενου για την υλοποίηση της αριστερής στρατηγικής. Συγχέουν το κόμμα άλλοτε με την παράταξη, άλλοτε με το ρόλο του ηγέτη, άλλοτε με τον εκλογικό μηχανισμό, ενώ υπάρχει και μια αριστερή παράδοση που φαντάστηκε τα κινήματα να καθιστούν το κόμμα περιττό. Όλα αυτά μπορεί να ήταν κατανοητά μετά την κατάρρευση του 1989 και τη σύγχυση που προκλήθηκε, όμως η συσσωρευμένη πείρα από τότε έχει απαντήσει τα σχετικά ερωτήματα και έχει επιβεβαιώσει τον αναντικατάστατο ρόλο του αριστερού πολιτικού κόμματος ως οργανωτή, επιτελικού συντονιστή και ενορχηστρωτή ενός αριστερού πολιτικού σχεδίου. Μέχρι σήμερα το κόμμα έχει περιγραφεί «εξωτερικά» με τρόπο που δύσκολα θα διαφωνήσει κάποιος ως προς την ανάγκη πχ για ένα κόμμα μεγάλο και αριστερό, δημοκρατικό, ανοιχτό, λαϊκό, νεανικό… Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, ιδίως για ένα κόμμα που άσκησε και διεκδικεί κυβερνητική εξουσία, είναι πώς διευθετεί την εσωτερική του ζωή και τη δική του μικροεξουσία, πώς οργανώνει τις σχέσεις με το κράτος και τις άμυνές του απέναντι σε κινδύνους κρατικοποίησής του και συναφώς, πώς οργανώνει τις σχέσεις με την κοινωνία, πώς αγκιστρώνεται μέσα στα λαϊκά στρώματα, πώς στηρίζει κοινωνικές αντιστάσεις και κινήματα, πώς εκπαιδεύει τα μέλη του στη δημοκρατία, τη συλλογικότητα, το διάλογο, ώστε να δρουν ως κόμμα στο χώρο τους, πώς λειτουργεί ως ένα κόμμα που ακούει την κοινωνία και πριν απ’ όλα τα ίδια τα μέλη του, πώς μαθαίνει από την πείρα ακόμη και τα λάθη του. Σε όλα αυτά ο ΣΥΡΙΖΑ πέτυχε πολλά και σε ορισμένα πρωτοποριακά, όμως έχει και μεγάλα ελλείμματα. Γύρω από αυτά διατυπώνονται στο δημόσιο διάλογο γόνιμες ιδέες, που μαζί με την πείρα του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και όσων προέρχονται από άλλα κόμματα και έχουν άλλες εμπειρίες, θα μπορούσαν να προσδιορίσουν το νέο μοντέλο κόμματος που φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε και αυτό να ψηφιστεί από το συνέδριο ως δεσμευτικό σχέδιο δράσης. Επειδή, όμως, πολλά από όσα ο τρέχων διάλογος προτείνει, προβλέπονται ήδη στο υφιστάμενο καταστατικό του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν εφαρμόζονται, και επειδή η ευθύνη γι’ αυτό διαπερνά, κατά τη γνώμη μου, οριζόντια όλο το ηγετικό στρώμα του ΣΥΡΙΖΑ, η λέξη κλειδί στα παραπάνω είναι η «δεσμευτικότητα», η οποία είναι προϋπόθεση για τη δημοκρατική λειτουργία του κόμματος και για την εμπιστοσύνη των μελών, αλλά και της κοινωνίας προς αυτό. Και ο μόνος τρόπος για να διασφαλισθεί αυτή είναι να γίνει ανυποχώρητη και διαρκής απαίτηση των μελών του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία. Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός ότι τα νέα μέλη που έρχονται στον ΣΥΡΙΖΑ κατά κανόνα δείχνουν να έχουν υψηλά αυτήν την απαίτηση. Η διεύρυνση, λοιπόν, του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αποτελέσει το κατάλληλο πλαίσιο για την αντιμετώπιση προβλημάτων που για χρόνια δεν μπορέσαμε να λύσουμε. Και αυτή θα είναι η καλύτερη δικαίωσή της.
16
07

Πολυμέρης Βόγλης: Το απρόβλεπτο είναι που φοβάται η κυβέρνηση

Ο κόσμος έχει γυρίσει την πλάτη στην πολιτική, έχει κλειστεί στο σπίτι του και στη δουλειά του. Παράλληλα, στον κόσμο της Αριστεράς είναι πολύ έντονο το στοιχείο της απομάκρυνσης. Αν ήμουν κομματικό στέλεχος, θα κατανοούσα ενδεχομένως πόσο σημαντικό είναι το ζήτημα των συμμαχιών. Αλλά πιστεύω ειλικρινά ότι τον πολύ κόσμο δεν τον αφορά αυτή η συζήτηση. Θέλω να πω ότι για τον ΣΥΡΙΖΑ σαφώς υπάρχει θέμα συμμαχιών, για να επιτευχθεί διεύρυνση του εκλογικού ακροατηρίου και εκλογικής επιρροής. Ωστόσο θεωρώ ότι είναι πολύ προβληματικό φαινόμενο η συζήτηση να περιορίζεται στο θέμα των διευρύνσεων και των συμμαχιών, δεδομένης μάλιστα της φυσιογνωμίας των άλλων κομμάτων. Κατά την γνώμη μου το πιο σημαντικό, πολιτικό ζήτημα είναι το πώς ο κόσμος των λαϊκών τάξεων που έχει στερηθεί τη φωνή του θα την αποκτήσει ξανά. Πώς θα ενθαρρύνει ο ΣΥΡΙΖΑ αυτόν τον κόσμο να βγει προς τα έξω, να μιλήσει για τις ανάγκες του και να κινητοποιηθεί. Μόνο έτσι μπορεί κανείς να δημιουργήσει κοινωνικές συμμαχίες. Μόνο δηλαδή εάν ενδυναμωθούν οι λαϊκές τάξεις, εάν αποκτήσουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και αποκτήσουν φωνή, τότε θα διεκδικήσουν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο ως συλλογικό υποκείμενο. Όλα τα υπόλοιπα που συζητιούνται σήμερα έχουν ενδιαφέρον μεν, αλλά είναι μια συζήτηση που αφορά στελέχη ή βουλευτές, και δεν αφορά τους πολλούς.
12
07

Γιώργος Ψυχογιός: Οδηγός για τον ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ εν μέσω μνημονίων και ισχυρών περιορισμών είχε δείξει ξεκάθαρα ότι στην ελληνική κοινωνία δεν θα επιτρέψει να ισχύσει ο «νόμος της ζούγκλας», η επιβίωση όποιου έχει τη δυνατότητα και ο κοινωνικός αυτοματισμός. Με την σοβαρή και ουσιαστική ενίσχυση του κοινωνικού κράτους για όλους, την στήριξη της εργασίας και των ελεγκτικών μηχανισμών, την ελάφρυνση των μικρομεσαίων από τις ασφαλιστικές εισφορές και την υπεράσπιση των πιο ευάλωτων και πολλές φορές «αόρατων» κοινωνικών ομάδων, πέτυχε να κρατήσει την κοινωνία όρθια, να μειώσει τις ανισότητες και να αφήσει ένα κρίσιμο αποτύπωμα στην κοινωνία που αποτέλεσε βασικό λόγο για το πολύ σημαντικό ποσοστού που έλαβε στις τελευταίες εκλογές. Εν όψει λοιπόν της διεύρυνσης και της κοινωνικής γείωσής του, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να παραμείνει μια δύναμη που δεν θα επιδιώκει μια απλή εναλλαγή στην εξουσία στη λογική του παλιού δικομματισμού, αλλά που με τις αρχές και τις αξίες της Αριστεράς και της προοδευτικής παράταξης και λειτουργώντας συλλογικά, θα κάνει τις ριζοσπαστικές τομές και συγκρούσεις που έχει ανάγκη η κοινωνία και έτσι θα νικήσει και πάλι.
09
07

Αποφάσεις για τη νέα, αλλά και πιο κοπιώδη, επανεκκίνηση

Ο κορονοϊός ήταν επόμενο να καθηλώσει τις λειτουργίες και πολιτικές πρωτοβουλίες όλων των κομμάτων, πλην της κυβερνητικής ΝΔ, βέβαια. Να καθηλώσει γενικά την κίνηση της κοινωνίας, άρα και κάθε είδους κινήματα. Όμως, για τον ΣΥΡΙΖΑ η πανδημία ήταν πολύ βαρύτερη, καθώς υποχρεώθηκε να αναστείλει, σε μεγάλο βαθμό, την πορεία του προς το συνέδριο, με αποτέλεσμα να ανακοπεί η δυναμική που είχε κερδίσει με τις ομόφωνες αποφάσεις για την ανασυγκρότηση – διεύρυνση του κόμματος τόσο στη βάση του, όσο και στα καθοδηγητικά του όργανα. Να σημειωθεί ότι πάντοτε για τα αριστερά κόμματα η πορεία προς ένα συνέδριο είναι η ουσιαστική εργασία. Αυτό ίσχυε πολύ περισσότερο γι’ αυτό το συνέδριο, για το οποίο φιλοδοξούσε να απασχολήσουν οι προτάσεις του την κοινωνία, να ενθαρρύνουν νέες κοινωνικά δραστήριες δυνάμεις να πυκνώσουν τις γραμμές του, να προκύψει, τελικά, από το τελικό σώμα, ένα εναλλακτικό πρόγραμμα στη διακυβέρνηση της Δεξιάς, πιο ριζοσπαστικό και με πιο σαφές το οραματικό του στοιχείο. Αυτό τώρα θα συντελεστεί κάτω, όμως, από πιο δύσκολες συνθήκες.
07
07

Πέρα από τη σοσιαλδημοκρατία

Οι νεοφιλελεύθερες ιδέες, όσο διαχέονται στην καθημερινότητα των ανθρώπων, ταυτίζουν την καλή ζωή με και την επιτυχία με τον καταναλωτισμό και τον πλουτισμό για τους πολίτες, την εκμετάλλευση ευκαιριών και την ιδιωτικοποίηση δημοσίων αγαθών για τους επιχειρηματίες, καθώς και την ανάπτυξη για όλους. Όσο τα πάντα, όμως, είναι μετρήσιμα και συσσωρεύσιμα, θα οδηγούμαστε πάντα στην αύξηση των ανισοτήτων και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Ο απεγκλωβισμός της σκέψης και του φαντασιακού απαιτεί λόγο, ρητορική, αφήγημα επί εναλλακτικών πηγών νοήματος, απαιτεί άλλα πρότυπα στα σχολεία, απαιτεί άλλους δείκτες μέτρησης της αποτελεσματικότητας των πολιτικών, πέρα από το ΑΕΠ. Απαιτεί την τοποθέτηση αφενός της δημιουργικής εργασίας και αφετέρου του ελεύθερου χρόνου στο κέντρο της πολιτικής. Απαιτεί μια ζωή πέρα από τη μιζέρια της συσσώρευσης άχρηστων πραγμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να προστατεύσουμε και τα δημόσια αγαθά από περαιτέρω ιδιωτικοποιήσεις, καθώς και τις καταπατήσεις δασών και ρεμάτων από επιτήδειους και κερδοσκόπους. Εάν οι πλούσιοι κήρυξαν τον πόλεμο στους εργαζομένους και τους ανέργους, επειδή αποφάσισαν ότι αυτός ο κόσμος δεν μας χωράει όλους και όλες πλέον, καθώς δεν υπάρχει κανένα όριο στην καταστροφή ανθρώπων και κοινωνιών και κανένα όριο στη δημιουργία ανθρώπινων αποβλήτων, τότε να προωθήσουμε το καθολικό εγγυημένο εισόδημα, για να πάψουν οι εργαζόμενοι να εκβιάζονται από τους εργοδότες τους (μισθούς πείνας ή πείνα), και να ενισχύσουμε με όλα τα μέσα τα Κοινά και το συνεταιριστικό μοντέλο παραγωγής, για να γίνει ορατό σε όλους και όλες ότι there is alternative. Αυτός ήταν, άλλωστε, και ο λόγος της διαίρεσης του αριστερού κινήματος σε κομμουνιστές και σοσιαλδημοκράτες: η προοπτική χειραφέτησης των εργαζομένων. Ομοίως, στο ποσοστό που οι κερδισμένοι της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης συνεχίζουν να αδιαφορούν για την κλιματική κατάρρευση και να διαλύουν το φυσικό περιβάλλον, τότε δεν έχουμε λόγο, παράλληλα με τις σχετικές απαγορεύσεις, να μην τους επιβάλουμε υψηλή φορολόγηση, προκειμένου μέσω της κρατικής παρέμβασης να προστατεύσουμε τους εργαζομένους και να πραγματοποιήσουμε την ενεργειακή μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσα στα στενά περιθώρια που έχουμε (2030 μείωση ρύπων κατά 50%, 2050 μείωση κατά 100%). Γιαννίκος Αδάμ - Θεοδώρου Θανάσης - Κλαυδιανός Δημήτρης - Κορφιάτης Γιώργος - Μπέλλου Ελένη - Παπανικολόπουλος Δημήτρης - Ρηγοπούλου Κωνσταντίνα - Ρόγγας Βασίλης
28
06

Αννέτα Καββαδία: Μπροστά και αριστερά

Μακριά από αποτυχημένες συνταγές του παρελθόντος, προβάλλοντας ένα διαφορετικό μοντέλο συγκρότησης - με τους κανόνες της εσωκομματικής δημοκρατίας να μην τίθενται εν αμφιβόλω – και στον αντίποδα των κομμάτων του παλαιοκομματισμού - όπου τα μέλη αντιλαμβάνονταν το ρόλο τους μόνο ως χειροκροτητές και ψηφοφόροι της εκάστοτε ηγεσίας και τα στελέχη, με το βλέμμα στην επόμενη μέρα, αναλώνονταν στη δημιουργία προσωπικών «στρατών» και πελατειακών μηχανισμών - ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να αντισταθεί στις «σειρήνες» εκείνες που θα επιθυμούσαν να τον δουν να μετατρέπεται στον βολικό, διαχειρίσιμο πόλο ενός νέου δικομματισμού.    Όπως έγραφε, άλλωστε, και ο αείμνηστος Τάσος Τρίκκας : «Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει τη δική του ιστορία. Είναι σάρκα και πνεύμα της Αριστεράς που επέλεξε τον δρόμο του σοσιαλισμού με δημοκρατία και ελευθερία και εμπλουτίστηκε στην πορεία της από άλλα συγγενή ιδεολογικά ρεύματα. Αλλά η παράδοση της σοσιαλδημοκρατίας, της ήταν και της είναι ξένη». Απέναντι, λοιπόν, στη λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού, με την κυβέρνηση της ΝΔ σκόπιμα να επενδύει στη δημιουργία τοξικού κλίματος προκειμένου να μη δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που αγγίζουν τον ίδιο τον πυρήνα της δημοκρατίας – όπως το θέμα της χειραγώγησης ΜΜΕ, της απόλυτα ελεγχόμενης και μονόπλευρης ενημέρωσης, του αδιαφανούς τρόπου διασπάθισης δημόσιου χρήματος, της απροκάλυπτης τρομοκράτησης δικαστικών λειτουργών – ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την ιστορική ευθύνη να ανταποκριθεί στο ρόλο του ως κόμματος της σύγχρονης ριζοσπαστικής Αριστεράς, ελκυστικού στα μάτια της νεολαίας και ικανού - έχοντας πλήρη συνείδηση των πεπραγμένων του - να προχωρήσει στις απαραίτητες κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες που θα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στις καταστροφικές πολιτικές μιας επικίνδυνης κυβέρνησης.
28
06

Κώστας Αθανασίου: Η Αριστερά ξανά στον καθαρό αέρα της πραγματικής πολιτικής

Θέλουμε λοιπόν ένα κόμμα μαζικό, ανοιχτό, που να δοκιμάζει διαρκώς το στοίχημα μιας σταθερά ανοιχτής αμφίπλευρης διεύρυνσης, οργανώνοντας συνάμα τις κοινωνικοπολιτικές συμμαχίες γύρω του. Ένα κόμμα που απευθύνεται σε όλον αυτόν τον ανιδιοτελή κόσμο της Αριστεράς και των κοινωνικών αγώνων που δεν θεωρεί ότι η Αριστερά τού χρωστάει, που δεν προσέρχεται για να γίνει βουλευτής ή καθοδηγητής, αλλά θέλει να αγωνιστεί με την αυτοθυσία και την ανιδιοτέλεια των αγωνιστών και των αγωνιστριών της Αριστεράς. Ένα κόμμα προστατευμένο από προσωπικές στρατηγικές, παραγοντισμούς, φαινόμενα έπαρσης, αλαζονείας, ένα κόμμα με κανόνες για τα μέλη του. Γιατί πιο μεγάλο κόμμα σημαίνει κόμμα πιο δημοκρατικό και πιο συλλογικό.
13
06

Αννέτα Καββαδία: Χρέος του ΣΥΡΙΖΑ να δημιουργεί ρωγμές

Η άσκηση συστηματικού, επίμονου, ενδελεχούς ελέγχου στην κυβέρνηση καθώς και η ασφυκτική πίεση μέχρι την ύπαρξη συγκεκριμένων απαντήσεων σε μείζονα θέματα που αγγίζουν τον πυρήνα των δημοκρατικών λειτουργιών, οφείλει να διέπει τη συνολική λειτουργία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η υπόθεση με τη χρηματοδότηση ΜΜΕ τον καιρό της πανδημίας - με τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος - η προκλητική αλαζονεία των κυβερνώντων, η διάχυτη αίσθηση υποτίμησης των πολιτών, η αδιαφάνεια ως «κανονικότητα», δεν μπορεί - και δεν πρέπει – να μείνει στο σκοτάδι. Με δεδομένη την αφωνία των ΜΜΕ - «όταν τρώνε, δεν μιλάνε», άλλωστε – και μετά την εξωφρενικά προκλητική στάση του Κ.Μητσοτάκη στη Βουλή όταν κώφευσε επιδεικτικότατα στις συνεχείς εκκλήσεις του Α.Τσίπρα να δοθεί στη δημοσιότητα η λίστα με τα ποσά που πήρε κάθε Μέσο, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να περιοριστεί σε κάποιες ανακοινώσεις του γραφείου Τύπου που δεν παράγουν, τελικά, κάποιο χειροπιαστό πολιτικό αποτέλεσμα. (...) Ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να αντιληφθεί και να αξιοποιήσει το ρόλο του ως αξιωματικής αντιπολίτευσης και να μην αρκείται σε επικοινωνιακά «πυροτεχνήματα» που σβήνουν το ίδιο εύκολα όπως ανάβουν. Μια κοινωνία που δοκιμάζεται, που βλέπει τα δύσκολα να είναι μπροστά, που αντιμετωπίζει το φάσμα των απολύσεων και της ανεργίας, είναι λογικό να είναι δύσπιστη και να έχει απαιτήσεις. Ένα κόμμα της Αριστεράς οφείλει να εκπέμπει ξεκάθαρο μήνυμα, να είναι αποτελεσματικό, να δημιουργεί ρωγμές εκεί που όλα φαίνονται στεγανοποιημένα. Να δουλεύει διαρκώς τη σχέση ανάμεσα στην πολιτική πράξη και το όραμα της Αριστεράς και να μην μπαίνει στο δίλημμα «παλιές ή νέες αγάπες» αφού η συλλογικότητα ήταν, και πρέπει να παραμένει, η πυξίδα του...
26
05

Ο πολιτικός και προγραμματικός λόγος του ΣΥΡΙΖΑ μπροστά στις επικείμενες εκλογές λιτότητας και ταυτότητας

Οι αριστεροί/ες πρέπει να καταλάβουν ότι και οι δεξιοί/ες έχουν εξίσου πνευματικές και ταυτοτικές ανησυχίες, οι οποίες τρέφονται από (και τρέφουν με τη σειρά τους) έντονα συναισθήματα. Δεν θέλω να σταθώ στον παραλογισμό που συνδέεται με αισθήματα αδυναμίας και φόβου απέναντι σε έναν πολύπλοκο κόσμο ή πραγματικές και φανταστικές απειλές, που τους κάνει τόσο επιρρεπείς σε υπεραπλουστευτικές και εσφαλμένες θεωρίες συνωμοσίας. Ούτε θέλω να σταθώ στις ρατσιστικές ιδέες τους που εκβάλουν σε μίσος κατά των αλλοφύλων. Ούτε στην ανασφάλειά τους απέναντι στους διαφορετικούς που τους κάνει να αποζητούν με βίαιο τρόπο τον αποκλεισμό των τελευταίων και τη μόνωση μια κοινωνίας «κανονικών». Θέλω να σταθώ στο αίτημα των συντηρητικών για ταυτότητα, που τροφοδοτεί έντονα τον (ακρο)δεξιό ακτιβισμό. Ποιο είναι το «εμείς» στο οποίο μπορούν οι άνθρωποι αυτοί να προσβλέπουν; Τι σημαίνει να είσαι Έλληνας και Ελληνίδα την εποχή της αρνητικής παγκοσμιοποίησης; Ποιος είναι ο ιστορικός προσανατολισμός της κοινωνίας μας, μετά την κατάρρευση του ονείρου του ευρωπαϊκού ενσυγχρονισμού, του πλουτισμού και της περιφερειακής ηγεμονίας; Τα ερωτήματα αυτά δεν μπορεί κανείς να τα αποφύγει. Μπορεί απλώς να δώσει εναλλακτικές απαντήσεις. Αν η κοινωνία μας δεν μπορεί να παράξει νέες σημασίες, ουτοπίες και ταυτότητες, τότε είναι υποχρεωμένη να καταναλώνει τις προηγούμενες.