Macro

Το εμβληματικό σύνθημα, “κανείς μόνος του στην κρίση” επανέρχεται και είναι επίκαιρο όσο ποτέ. Με πολιτικό κυνισμό και κοινωνική αναλγησία, οι σημερινοί κυβερνώντες, και μετά τη ψήφιση του νέου Πτωχευτικού, φέρνουν ήδη νομοθεσία που ουσιαστικά αλλάζει την έννοια της εργασίας. Οδηγεί σε μονιμότερη μείωση μισθών και σαφώς στην επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών. Παράλληλα, είναι σαφής και εγκληματική, η ευθύνη της κυβέρνησης, για το ότι ήδη η χώρα, έχει φτάσει σε μια οριακή κατάσταση και από άποψη υγειονομικής προστασίας μέσω του ΕΣΥ. Παρ’ όλα αυτά ούτε τώρα, (κι αυτό φάνηκε εξάλλου και από το τελευταίο διάγγελμα του κ. Μητσοτάκη), δεν προτίθεται να προχωρήσει σε ριζική ενίσχυση του μόνιμου προσωπικού και σε αξιοποίηση του ιδιωτικού τομέα, μέσω πολιτικής επίταξης. (...) Περαιτέρω όμως η υποστήριξη προφανών ανακριβειών δεν μπορεί παρά να “ανατίθεται” και να επαφίεται στη λειτουργία μιας δημοκρατίας με δικαιώματα σε περιστολή, όπως άλλωστε διεθνώς σε πολλές χώρες εμφανίζεται ως «φυσικό φαινόμενο» της παρατεταμένης πολύπλευρης κρίσης, που δημιουργεί η πανδημία. Οι συνεχείς αναφορές σε ατομικές, συλλογικές και κοινωνικές ευθύνες, σε αντιδιαστολή με τις σαφείς κρατικές υποχρεώσεις και τις κυβερνητικές ευθύνες και η συνεχής επίσης άσκηση πολιτικής που οξύνει ανισότητες και παραπέμπει στη δημιουργία φαινομένων κοινωνικού αυτοματισμού, κατατείνουν στο νεοφιλελεύθερο δόγμα “όλοι μόνοι τους στην κρίση”. Είναι προφανές λοιπόν ότι, πέρα της πολιτικής αντιπαράθεσης και των σκληρών κοινωνικών συγκρούσεων, έχει ανοίξει ένα σοβαρό πεδίο ουσιαστικής ιδεολογικής αντιπαράθεσης ακριβώς γιατί ζούμε μια πρωτόγνωρη ιστορική φάση σε διεθνή ορίζοντα και είναι προφανές ότι οριοθετούνται οι διαφορές στις συνθέσεις αλλά και οι συσχετισμοί και οι αξίες για τη νέα εποχή. Ας περιοριστούμε όμως μαχητικά και τεκμηριωμένα στα καθ’ ημάς για να στηρίξουμε την κοινωνία, όπως έχουμε ευθύνη και υποχρέωση.

Την πρόσφατη αθλιότητα των αυτοαποκαλούμενων αναρχικών με τη διαπόμπευση του πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου αξιοποιεί η κυβέρνηση για να φωνάξει πιο δυνατά «νόμος και τάξη» στα πανεπιστήμια! Ψευδώς, βέβαια! Είχε καταργήσει πριν 15 μήνες το άσυλο ακριβώς με την ίδια επιχειρηματολογία, ισχυριζόμενη μάλιστα ότι σε λίγες βδομάδες «θα έβγαζε τις κουκούλες» των παραβατών. Ακόμα χειρότερα, ο πρωθυπουργός ισχυρίστηκε ότι «μετά την τιμωρία της Χρυσής Αυγής έχει έρθει και η ώρα να αντιμετωπίσουμε την άλλη όψη του παρακράτους και του ιδιότυπου φασισμού, που αυτή τη φορά φοράει αριστερό προσωπείο». Πρόκειται για αθλιότητα! Μιλάει για «προσωπείο», για να επιτεθεί στην Αριστερά. Μέσα από την ύπουλη προπαγάνδα, ακροδεξιάς κοπής, για τους «δύο φασισμούς», ουσιαστικά επιχειρεί να αθωώσει πολιτικά τη Χρυσή Αυγή, συμψηφίζοντας τη δράση της με τις ενέργειες αυτόκλητων «τιμωρών». Τώρα αντιλαμβανόμαστε όλοι γιατί η κυβέρνηση, με προσωπική εντολή του πρωθυπουργού από ό,τι φαίνεται, διέλυσε την αντιφασιστική συγκέντρωση έξω από το Εφετείο. Αν κάποιοι θέλουν να μας οδηγήσουν πίσω στην εποχή του εμφυλίου πολέμου, επιτιθέμενοι με βαναυσότητα στην ιστορική μνήμη και τη δημοκρατική συνείδηση του λαού μας, θα πάρουν την απάντησή τους όχι μόνο από την Αριστερά, αλλά από το σύνολο της κοινωνίας, από κάθε ορθολογικά σκεπτόμενο δημοκράτη πολίτη. Ο πρωθυπουργός γυρνάει το ρολόι της ιστορίας στο διχασμό για να παραπλανήσει την κοινωνία, να κρύψει τις κυβερνητικές ευθύνες για την οικονομική και υγειονομική διαχείριση της πανδημίας. Η «νέα Νέα Δημοκρατία» φαίνεται ότι δεν μπορεί να υπάρξει παρά ως παράταξη του παρελθόντος και του εμφύλιου διχασμού.

Όμως, ακόμα και με τη Χρυσή Αυγή στη φυλακή, πολλοί άνθρωποι ακόμα φοβούνται να σταθούν στη στάση χαράματα, να πάρουν το λεωφορείο ή να περπατήσουν νύχτα. Φοβούνται τη συμπεριφορά του αστυνομικού, τον λεκτικό εξευτελισμό, την αυθαιρεσία. Φοβούνται ακόμα μην τους ζητήσει κάποιος άγνωστος τα χαρτιά τους, μην τους χτυπήσει χωρίς λέξη, μην τους στριμώξει στον ηλεκτρικό. Άλλοι φοβούνται το βράδυ που βγαίνουν από το σπίτι τους ντυμένοι όπως νιώθουν ή βαδίζοντας με τον σύντροφό τους στο πλάι. Η Χρυσή Αυγή, το βαρύ και βίαιο μόρφωμα στο χώρο της Ακροδεξιάς, τέθηκε εκτός μάχης. Το ακροδεξιό φαινόμενο όμως είναι εδώ. Πολλοί πιστεύουν ότι η Χρυσή Αυγή «το παράκανε» με τη βία και τα εγκλήματα αλλά χωρίς αυτά θα ήταν σοβαρή και χρήσιμη. Ότι έφταιγαν οι πράξεις της ενώ οι ιδέες της ήταν καλές. Ποιος τροφοδοτεί αυτή την άποψη; Μέρος του πολιτικού κόσμου, δημοσιογράφοι και διαμορφωτές της κοινής γνώμης, επέδειξαν όψιμο «αποτροπιασμό» για την εγκληματική συμμορία, εξακολουθούν ωστόσο να κανονικοποιούν τον ρατσισμό, την μισαλλοδοξία, τον εθνικισμό.

Χούντα ήταν όταν έμαθα κι εγώ κι ο αδελφός μου το ρήμα «ξεσπιτώνομαι». Όταν αναγκαστήκαμε -ύστερα από λογής κυνηγητά χρόνων και χρόνων- να πουλήσουμε το σπίτι που είχε αγοράσει ο παππούς, το σπίτι που μεγάλωσε η μητέρα μου. Το φορτηγό έτοιμο, εμείς στην καρότσα, η μητέρα μάς είπε να περιμένουμε λίγο κι επέστρεψε στο άδειο σπίτι. Εκεί -χρόνια πολλά αργότερα μας το είπε- γύρισε στα άδεια δωμάτια. Άδεια; «Το παρελθόν» λέει ο Φόκνερ «δεν είναι νεκρό. Δεν είναι καν παρελθόν». Εκεί ήταν όλοι και όλα. Γονάτισε, μας είπε, και ούρλιαξε. Ούρλιαξε όπως δεν είχε ουρλιάξει ποτέ. Ούτε όταν την βασάνιζαν. Εκείνη τη μεγάλη στιγμή η μητέρα ήταν μόνο ουρλιαχτό. Ύστερα φύγαμε. Ο υπέροχος πατέρας μου, στην ίδια μήτρα βαπτισμένος, δεν μίλησε. Ούτε κι εμείς μιλήσαμε. «Δέσαμε την καρδιά μας και μεγαλώσαμε». Όμως, μέχρι σήμερα που ο κόσμος γύρισε χίλιες φορές, εκείνη τη μετακόμιση κι εγώ κι ο αδερφός μου τη θεωρούμε προσφυγιά. Κάτι τέτοιο είναι η «απώλεια πρώτης κατοικίας»: Προσφυγιά.

Με το βιβλίο αυτό, ο συγγραφέας αντιπαρατίθεται για άλλη μια φορά με βολικούς μύθους και «σχολικά» ηρωικά παραμύθια, ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του με έναν φόρο τιμής στην ελεύθερη σκέψη: «να ξαναδιαβάσουμε τον Ρήγα. Και να ακούσουμε όσα μας λέει, ακόμα κι αν δεν ταιριάζουν με όσα θα θέλαμε». Το βιβλίο του Ψαρρά είναι μια κρίσιμη συμβολή στη μελέτη του έργου του Ρήγα. Συνάμα όμως, σε εποχές που ακόμα και φωνές από την Αριστερά ολισθαίνουν σε εθνοκεντρικές οπτικές και υπερπατριωτικές πλειοδοσίες, βιβλία σαν αυτό είναι χωρίς υπερβολή βάλσαμο στον δημόσιο διάλογο.

Ο Ζέρβας… Ο Ζέρβας, η αντίσταση που επικαλείται ο πρωθυπουργός, προς το τέλος του πολέμου συνθηκολόγησε με τους ναζί –κατά άλλους ιστορικούς και πολιτικούς της Δεξιάς δε συνθηκολόγησε ποτέ, αλλά όλα δείχνουν ότι ουδετεροποιήθηκε, προδίδοντας, μάλιστα, τον ΕΛ.ΑΣ. Ήταν ο στρατηγός Ζέρβας τυχοδιώκτης; Όχι, δεν ήταν. Ήταν βενιζελικός και βαθύτατα αντικομμουνιστής. Ήταν αυτός που το ’47 έγινε υπουργός Δημόσιας Τάξης και καθαιρέθηκε επειδή τριπλασίασε τις θανατικές ποινές και έστειλε στο απόσπασα 550 ανθρώπους. Θέλουν να είναι αυτός ο πολιτικός τους πρόγονος; Ας είναι. Κάποιος που συνθηκολόγησε και μετά εξόντωσε τους ανθρώπους που νίκησαν το ναζισμό. Όλο τα ίδια λάθη κάνει η Αριστερά, όμως. Παλεύουμε για τη ζωή κι αφήνουμε τις μεγάλες νίκες να τις καπηλεύεται η Δεξιά για να ορθώσει εθνικό μπόι κι αφήγημα. Και τολμούν ακόμα να μιλούν, ακόμα, μετά από τόσους νεκρούς, εξορίες, φυλακές, μια χούντα, διαδηλωτές σκοτωμένους από το ξύλο, τολμούν ακόμα να μιλούν. Ο Χρυσοχοΐδης παρομοίασε την απαίτηση για τη σύλληψη του αρχιναζί Χρήστου Παππά με το λιντσάρισμα που δέχθηκε η Αριστερά, «με τόσες εξορίες και φυλακές». Μα κάπου μπερδεύτηκε. Γιατί οι αριστεροί πολιτικοί κρατούμενοι δεν λιντσαρίστηκαν, δεν τους τραμπούκισαν, ας πούμε. Τους δολοφονούσαν. Τους εξόντωναν. Τους βίαζαν κι απειλούσαν τις οικογένειές τους. Κι εγώ θα πω πως αυτό που συμβαίνει απέναντι στην Αριστερά σήμερα, τώρα, από αυτήν την κυβέρνηση, με αυτούς τους εκπροσώπους, με αυτήν την αυθάδεια, είναι λεηλασία. Όχι επειδή κερδίζουν, δεν κερδίζουν. Αλλά επειδή δε σέβονται την ιστορία αυτού του τόπου. Πάντα η Αριστερά «καθάριζε», μαζί της κι ο προοδευτικός κόσμος. Δεν ήταν απαραίτητα αριστεροί, αλλά ήταν φίλοι της δημοκρατίας. Τους χουντικούς δεν τους έβαλε στη φυλακή ο Καραμανλής, αλλά μια ομάδα δικηγόρων. Για τα εγκλήματα που διέπραξαν οι βασανιστές στα ξερονήσια δεν τιμωρήθηκε κανένας. Αλλά εμείς προχωρούσαμε την κοινωνία, εμείς προχωρούσαμε την Ιστορία. Το είχε πει ο Βορίδης, θα θυμάστε βέβαια, πως πρέπει «να τελειώσουμε με την Αριστερά». Ήταν μία ειλικρινής κι ορθάνοιχτη δήλωση. Αλλά μήπως δεν το γνωρίζαμε; Από τότε που ερχόντουσαν οι νεολαίοι της Νέας Δημοκρατίας σε σχολεία και σχολές; Από τότε που δολοφόνησαν το Νίκο Τεμπονέρα; Από την τρομοκρατία που άσκησαν κάποτε σε όλους μας;

Αλλά ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται. Υπάρχει καλύτερη ευκαιρία από το να νομοθετήσει, σ’ αυτή τη συγκυρία με την κοινωνία δεμένη λόγω κορονοϊού, τα πιο ακραία επιθετικά στην κοινωνία νομοσχέδια; Την Πέμπτη, στου Υπουργικό Συμβούλιο ο κ. Γ. Βρούτσης παρουσίασε τους βασικούς άξονες του εργασιακού νομοσχεδίου με τίτλο «ρύθμιση θεμάτων της αγοράς εργασίας». Αντιγράφουμε από την ανάλυση του συνάδελφου Τάσου Γιαννόπουλου στο Left.gr: «Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το "κοινωνικά και οικονομικά φιλελεύθερο" νομοσχέδιο έχει ως στόχο "να διευκολύνει τους εργαζομένους στην αναζήτηση της ισορροπίας μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής". Τραγική ειρωνεία; Μιλάμε για το νομοσχέδιο που: α) δίνει το δικαίωμα στις επιχειρήσεις να απασχολούν εργαζομένους έως 10 ώρες ημερησίως κατά μέγιστο, χωρίς πρόσθετη αμοιβή, εφόσον εντός του ίδιου 6μήνου εξοφλούν τις ώρες με αντίστοιχη μείωση ωρών ή ρεπό ή μέρες άδειας, β) αυξάνει τις ώρες των νόμιμων υπερωριών, γ) μεγαλώνει τη λίστα των επιχειρήσεων και εργασιών όπου θα επιτρέπεται η εργασία την Κυριακή. Ποια ισορροπία θα έχει ο εργαζόμενος - λάστιχο, που τη μια μέρα θα δουλεύει 10 ώρες και την άλλη 6;». Το νομοσχέδιο αυτό, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στη μετατροπή της υπερωρίας σε κανονική όσον αφορά την αμοιβή. Προχωρεί και σε άλλα ζητήματα που ανέσυρε από τη λίστα, κατά καιρούς, αιτημάτων του ΣΕΒ. Έτσι καταργείται η διάκριση της αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης εργατοτεχνιτών και εργατών ως «αναχρονιστική διάκριση». Μετατίθεται η διαδικασία εργατικών διαφορών από τον ΣΕΠΕ στον ΟΜΕΔ με αποτέλεσμα να δυσκολία των εργαζομένων στη διαδικασία επίλυσης διαφορών. Επιπλέον, όμως, με το νομοσχέδιο προκαλεί πλήγματα και στη συλλογική δράση των εργαζομένων με παρεμβάσεις αρνητικές στον ισχύοντα συνδικαλιστικό νόμο. Προβλέπει για παράδειγμα την «απαγόρευση των καταλήψεων χώρων και εισόδων και την “άσκηση ψυχολογικής ή σωματικής βίας”. Αν λάβουν χώρα, η απεργία καθίσταται παράνομη. Όσοι μετέχουν σε κατάληψη ή βιαιοπραγούν, τελούν ποινικώς κολάσιμη πράξη».

Όπως συνέβη και στην Αμερική με την αποχώρηση του Σάντερς από την κούρσα για την επιλογή του υποψήφιου των Δημοκρατικών στις εκλογές της επόμενης Τρίτης, έτσι και στο Εργατικό Κόμμα, μετά την αποχώρηση του Κόρμπιν η αριστερή τάση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Στην κοινοβουλευτική ομάδα, οι βουλευτές της Socialist Campaign Group είναι μια πολύ μικρή μειοψηφία, 34 στους 200, ενώ σύμφωνα με έρευνα της εταιρείας YouGov το 41% των ψηφοφόρων του Εργατικού Κόμματος στις εκλογές του 2019 υποστηρίζει την απόφαση για τον Κόρμπιν, με μόνο το 26% να είναι εναντίον της. Επιπλέον, η αριστερή τάση που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εκλογή του Κόρμπιν στη θέση του αρχηγού του κόμματος το 2015 με ποσοστό 59%, μετά το διχασμό της στο δημοψήφισμα για το Brexit –το οποίο, κατά τη γνώμη πολλών αναλυτών με τους οποίους συμφωνώ, είναι ένας από τους κύριους λόγους της ήττας των Εργατικών στις εκλογές του 2019– εμφανίζεται μάλλον αποθαρρημένη, παρά τις προσπάθειες του Momentum. Να μην ξεχνάμε ότι η υποψήφιά της για την ηγεσία, Ρεμπέκα Λονγκ Μπέιλι, την οποία στήριξε ο Κόρμπιν, έλαβε στις εσωκομματικές εκλογές το 27% των ψήφων, έναντι 56,2% του Κιρ Στάρμερ και 16,2% της Λίζα Νάντι, η οποία τοποθετήθηκε υπέρ της αναστολής της κομματικής ιδιότητας του Κόρμπιν. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για τον Στάρμερ και την ομάδα του η αριστερά είναι ξένο σώμα στο Εργατικό Κόμμα. Το ερώτημα είναι αν αυτό ισχύει και για τα μέλη του κόμματος και αν όσα από αυτά ανήκουν στην αριστερή πτέρυγα έχουν τη δύναμη να αντισταθούν στις προσπάθειες περιθωριοποίησής τους και την υπομονή να περιμένουν μια ήττα του κόμματος στις επόμενες εκλογές, προκειμένου να αμφισβητήσουν με αξιώσεις τον Στάρμερ.

Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο ο ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία επέμεινε στην ανάγκη διαλόγου με την Τουρκία στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.  Όχι μόνο δεν πλειοδότησε σε ανέξοδες πολεμοχαρείς δηλώσεις και δεν έκανε αντιπολίτευση για την αντιπολίτευση, αλλά υπερψήφισε τη συμφωνία για την ΑΟΖ με την Ιταλία και ψήφισε «παρών» στην αντίστοιχη με την Αίγυπτο. Κι αυτό γιατί αναγνώρισε τη δύσκολη συγκυρία, εξαιτίας του παράνομου τουρκολιβυκού συμφώνου, και την ανάγκη διεμβολισμού του. Επέμεινε, βέβαια, στο ότι οι συμφωνίες δεν εντάσσονται σε μια διπλωματική στρατηγική αντιμετώπισης των τουρκικών προκλήσεων, διεθνοποίησης του ζητήματος, δημιουργίας των κατάλληλων συμμαχιών στην Ε.Ε. (...) Με στόχο την ανάκτηση της πρωτοβουλίας των κινήσεων και την αποτροπή μιας έμπρακτης μελλοντικής αμφισβήτησης του κυριαρχικού δικαιώματος, διατυπώθηκε από τον Αλ. Τσίπρα η πρόταση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, αρχικά νότια και ανατολικά της Κρήτης. Δεν πρόκειται για κάποια επιθετική ενέργεια εναντίον της Τουρκίας, αλλά έρχεται να προλάβει τετελεσμένα. Ακόμα και σε αυτό, όμως, βλέπουμε ότι ο μεν ΥΠΕΞ έχει προαναγγείλει από τον Αύγουστο την επέκταση των χωρικών υδάτων στην Κρήτη, ο δε κ. Χρυσοχοΐδης μιλάει για “εθνικισμό”, ενώ ο κ. Μητσοτάκης, στην πρόσφατη ομιλία του στη Βουλή, δεν είπε λέξη. Απέναντι στις εποικοδομητικές προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία για την απεμπλοκή από το στρατηγικό αδιέξοδο η απάντηση του κ. Μητσοτάκη είναι η διαρκής άρνησή του, εδώ και μήνες, να συγκληθεί συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών. Σήμερα, όμως, η χάραξη μιας άλλης στρατηγικής στην εξωτερική πολιτική είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ. Αυτό ο κ. Μητσοτάκης πρέπει επιτέλους να το αντιληφθεί.