Macro

19
08

Νίκος Φίλης: Αλίμονο στους νέους;

Η κυβέρνηση είχε μια υποχρέωση. Να σεβαστεί τις θυσίες των πολιτών, που παρότι μάτωσαν -οι εργαζόμενες και εργαζόμενοι σε διαθεσιμότητα, οι επαγγελματίες, οι μικροί έμποροι- από τα περιοριστικά μέτρα, τα τήρησαν μέχρι κεραίας. Και να αξιοποιήσει το διάστημα «χάριτος» που κέρδισε, ώστε να ενισχύσει το σύστημα υγείας και να αντιμετωπίσει από καλύτερη θέση τις εξάρσεις που ήταν πάντα πιθανό να έρθουν χωρίς γενικευμένο lockdown. Να κάνει για παράδειγμα τις περίφημες 4.000 «διετείς» προσλήψεις στην Υγεία, που ενώ εξήγγειλε, ξέχασε. Ούτε καν αυτό το στοιχειώδες δεν μπόρεσε, τη στιγμή μάλιστα που είχε προηγουμένως ακυρώσει τις προσλήψεις των γιατρών επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ εξαγγέλοντας, αντί αυτών, προσλήψεις συνοροφυλάκων! Η επίθεση στους νέους έχει ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Και πρέπει να σταματήσει σήμερα, ώστε έχοντας τη νεολαία μαζί μας, σε συνδυασμό με τα απαραίτητα μέτρα που η κυβέρνηση αμέλησε, να αντιμετωπίσουμε το δεύτερο κύμα με επιτυχία και τις λιγότερες δυνατές επιπτώσεις. Οι πάντες μπορούν να συμβάλουν σε αυτό, όχι μόνο οι επιδημιολόγοι: άνθρωποι των γραμμάτων, των τεχνών, πρόσωπα του αθλητισμού, εκπαιδευτικοί, πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις, όλοι μαζί, να κάνουμε ξανά «δική μας» την υπόθεση «νίκη κατά της πανδημίας» -μια νίκη που εξάλλου πάντα ανήκε στους πολίτες και όχι σε αυτούς που δοκίμασαν να την αξιοποιήσουν μικροπολιτικά. Να θυμίσω ως επίλογο ότι ο ν. 4000 είχε στην αρχή μόνο στόχο του μερίδα των νέων. Στη συνέχεια εφαρμόστηκε αδιακρίτως εναντίον όσων κινητοποιούνταν και καταργήθηκε μόλις το 1983 από την κυβέρνηση Παπανδρέου. Πρόσφατα ψηφίστηκε ο παραπλήσιος νόμος Χρυσοχοΐδη, που θα έχει την ίδια τύχη. Αποτελεί κανόνα κάθε μέτρο κοινωνικού αυτοματισμού, όπως τώρα κατά των νέων, να μετατρέπεται αργά ή γρήγορα σε όχημα αυταρχισμού συνολικά κατά των πολιτών.
17
08

Η «μία και μόνη διαφορά με την Τουρκία» και ο ελληνικός εθνικισμός

Καθήκον της Αριστεράς σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο είναι να ξεσκεπάζει καθημερινά τους επιμέρους ισχυρούς εθνικισμούς στις χώρες αυτές και όχι στο όνομα της συμπερίληψής της στον περιβόητο «εθνικό κορμό», όπως τον έχουν νοηματοδοτήσει οι αντίπαλοί της, να υποκλίνεται στον σοβινισμό και τον μιλιταρισμό, φλερτάροντας με σενάρια πολεμικής εμπλοκής. Ή να πέφτει στο βαρύ αλλά και παιδαριώδες ταυτόχρονα πολιτικό σφάλμα να φαντασιώνεται ότι μπορεί να συναγωνιστεί και να κερδίσει τον εθνικισμό στο δικό του έδαφος. Εθνικισμός αριστερής κοπής είναι αντίφαση εν τοις όροις και αποκρουστική τερατογένεση. Η Αριστερά και ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως και η χώρα μας άλλωστε, μόνο να κερδίσουν έχουν αν ταχθούν αποφασιστικά υπέρ του διαλόγου και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών με την Τουρκία στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Κύπρο. Η κλιμάκωση της έντασης δεν οδηγεί πουθενά. Ο ελληνοτουρκικός και ο πολυμερής διάλογος για το καθεστώς στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσόγειο και η προσφυγή στη Χάγη στις σημερινές συνθήκες πρέπει να γίνουν ο ακρογωνιαίος λίθος της εξωτερικής μας πολιτικής. Η Αριστερά με αυτόν τον τρόπο θα ξαναπιάσει το νήμα της εμβληματικής Συμφωνίας των Πρεσπών και θα πρωταγωνιστήσει στον αγώνα να γίνει το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος θάλασσα ειρήνης, συνεργασίας, οικονομικής και οικολογικής συνεκμετάλλευσης και όχι πεδίο ιμπεριαλιστικών-εθνικιστικών ανταγωνισμών, περιβαλλοντοκτόνων εξορύξεων και χωρίς όριο στρατιωτικών εξοπλισμών.
17
08

Χριστόφορος Παπαδόπουλος: Μεταξύ επιδημίας και πολεμικού επεισοδίου

Ακατανόητη είναι η πολιτική της κυβέρνησης της Ν.Δ., δυσνόητα είναι τα επιχειρήματα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Διάφανες η ανεπάρκεια και η προχειρότητα του επιτελικού κράτους της Ν.Δ. Από τα λεγόμενα του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών κανείς δεν καταλαβαίνει αν πηγαίνουμε σε πολεμική σύγκρουση ή σε διαπραγμάτευση, αν οι συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ιταλία για τον καθορισμό των ΑΟΖ συμπεριλαμβάνονται σε μια στρατηγική επίλυσης διαφορών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας ή σε επίδειξη πυγμής απέναντι στην Τουρκία. Αν η Τουρκία συμπεριλαμβάνεται στη διευθέτηση. Αν το πεδίο της διαπραγμάτευσης είναι εκείνο της Ε.Ε. ή αυταπατώνται ότι ΗΠΑ και Ισραήλ θα εγγυηθούν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Αν πότε Μέρκελ και πότε Μακρόν συνιστούν το ευρωπαϊκό πλαίσιο διαπραγμάτευσης ή απλά πρόκειται για αδέξιες, περιπτωσιακές και πάντα αδιαφανείς κινήσεις -μυστική διπλωματία- χωρίς συνοχή και διάρκεια. Η  Άγκυρα κέρδισε τις εντυπώσεις στη διεθνή κοινή γνώμη κλιμακώνοντας και αποκλιμακώνοντας την ένταση, ισχυριζόμενη πως επιθυμεί τη διαπραγμάτευση, τη διπλωματική οδό και ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι όμηρος του ακροδεξιού μπλοκ του Σαμαρά και λογοδοτεί στα απομεινάρια της Χ.Α. και του Βελόπουλου. Σε κάθε περίπτωση, η σύγκριση της εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ. με εκείνη του ΣΥΡΙΖΑ είναι συντριπτική υπέρ του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, πόσο μάλλον όταν αυτή έχει στις αποσκευές της τη Συμφωνία των Πρεσπών, στη μεθοδολογία της τις αμοιβαίες υποχωρήσεις, στις αξίες της την ειρηνική συνύπαρξη και την αποσόβηση των πολεμικών συγκρούσεων, την απομόνωση του μισαλλόδοξου εθνικισμού αγνοώντας τους πολεμοχαρείς και τους πατριδοκάπηλους. Μα, πάνω απ’ όλα, ότι στη δική της θητεία παραμέρισε τις πολιτικές τής στασιμότητας των κυβερνήσεων της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ, της μετάθεσης της επίλυσης των ζητημάτων των διεθνών σχέσεων σε ένα άγνωστο μέλλον.
17
08

Νίκος Φίλης: Γροιλανδία – Καταστροφή χωρίς «επιστροφή»

Ήδη, οι νέοι διαδηλώνουν: «το πρόβλημα είναι το σύστημα, όχι το κλίμα». Η κλιματική αλλαγή που θα οδηγήσει σε φτώχεια, πείνα, ξεριζωμούς, δεν είναι ούτε ουδέτερη, ούτε αναπόφευκτη. Έχει φταίχτη, έχει κινητήριο δύναμη: λέγεται καπιταλισμός και νεοφιλελευθερισμός. Το κέρδος πάνω από τον άνθρωπο και τη φύση. Μόνος «σχεδιασμός», η αύξηση του ποσοστού κέρδους και η απόδοση των επενδύσεων. Διαρκής αύξηση της κατανάλωσης, πρωτίστως στις πλούσιες χώρες. Διαρκής αύξηση των στερεών και μη ανανεώσιμων καυσίμων που καίγονται, δάση που συρρικνώνονται, σκουπίδια που πρωτίστως δεν έπρεπε να έχουν δημιουργηθεί, αλλά επιπλέον δεν ανακυκλώνονται. (...) Δεν θέλουμε λοιπόν λύσεις που καταδικάζουν οικισμούς και κοινωνίες, αλλά λύσεις που φέρνουν θετικές αλλαγές προστατεύοντας αυτούς που θίγονται. Και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο με σχεδιασμό, όταν η παραγωγή περάσει στα χέρια των πολλών. Ξέρω ότι κάθε νεοφιλελεύθερος θα ανατριχιάσει και μόνο στο διάβασμα αυτών των γραμμών, αλλά η αλήθεια είναι ότι τον 21ο αιώνα ο σοσιαλισμός θα γίνει πιο επίκαιρος από οποτεδήποτε στην ιστορία, πιο επίκαιρος από το 1917 ή το 1944.
17
08

Η «κυπριοποίηση» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής

Οι Ευρωπαίοι εταίροι -πρώτοι η γερμανική προεδρία και ο ύπατος εκπρόσωπος Ζ. Μπορέλ- διαμορφώνουν στη συντριπτική πλειονότητά τους μια πληρέστερη εικόνα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα ανταποκριθούν λεκτικά στην επείγουσα κατάσταση, αλλά δεν αγνοούν ότι τα γεγονότα οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη σύγκρουση. Βλέπουν πιο καθαρά το προφανές, την ανάγκη ελληνοτουρκικού διαλόγου, όπως ορίζει το διεθνές δίκαιο, ενώ όσοι εμβαθύνουν πραγματικά και συζητούν μια νέα σχέση με την Τουρκία, την αδήριτη ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού. Ομως η Αθήνα και η Λευκωσία συνεχίζουν να ταλαντεύονται ως προς τα πραγματικά περιθώρια και τα μέσα αντίδρασής τους. Με ένα παράξενα ήρεμο τρόπο στην Κύπρο, που είναι εντελώς ανοχύρωτη στην ΑΟΖ, η κυβέρνηση Ν. Αναστασιάδη διατείνεται ότι ετοιμάζει σχέδιο αποτροπής με τη συνδρομή της Γαλλίας με την υλοποίηση εξοπλιστικού προγράμματος. Ασχέτως αν τα μέσα που διαθέτει η Λευκωσία είναι πενιχρά, η οικονομία εύθραυστη όσο ποτέ και ταπεινωτικά υποβάλλεται σε παραβιάσεις στην ΑΟΖ. Επί του εδάφους δε, καμία απάντηση δεν έχει για τον σταδιακό εποικισμό των Βαρωσίων. Ολα μαζί αν ειδωθούν, συνιστούν τη χειρότερη επιδείνωση από το 1974. Αντίθετα, η Τουρκία διακηρύσσει ότι βρίσκεται «στο πεδίο και στη διπλωματία» και εκφράζει ετοιμότητα για διάλογο. Μπορεί το κλίμα των ημερών μέσα από τα ΜΜΕ να αποσπά την κοινή γνώμη στην Κύπρο και την Ελλάδα από την ουσία, αλλά οι θέσεις και οι πράξεις της συμβαδίζουν, γι’ αυτό λαμβάνονται πολύ σοβαρά υπ’ όψιν. Ακόμα και ο τρόπος που εκφέρονται, με πιο χαρακτηριστικό δείγμα την αναμετάδοση των δηλώσεων Ερντογάν από το πρακτορείο «Ανατολή» με ελληνικούς υποτίτλους: «Δεν θα συναινέσουμε στην προσπάθεια να μας φυλακίσουν στις παραλίες μας μέσω νησιών μερικών τετραγωνικών χιλιομέτρων, αγνοώντας ένα γιγάντιο κομμάτι γης όπως είναι η Τουρκία… Ελάτε όλες οι χώρες της Μεσογείου να ενωθούμε και να βρούμε μια φόρμουλα αποδεκτή από όλους, που θα προστατεύει τα δικαιώματα όλων…».
15
08

Η Αριστερά φοράει μάσκα: ευθραυστότητα, ευθύνη, ταξικότητα

Επειδή η κυβέρνηση επιδίδεται σε μια πολιτική διαχείριση της ευθραυστότητας, σε μια διαχείριση της θνητότητας, η ατομική ευθύνη πρέπει να γίνει επιταγή της αλληλεγγύης. Η κυβέρνηση επικαλείται την ατομική ευθύνη ως άλλοθι για την επιλογή της να αφήσει τον ιό να... αυτορρυθμιστεί. Αλλά δεν πρέπει κανείς να πετάει και το μωρό μαζί με τα νερά του μπάνιου. Η έννοια της ατομικής ευθύνης δεν πρέπει να απορριφθεί συνολικά, αλλά πρέπει να μετασχηματιστεί στον κόμπο που συγκρατεί το υφαντό της συλλογικής αλληλεγγύης. Η ατομική ευθύνη πρέπει να γίνει η ατομική δέσμευση στον συλλογικό στόχο της ματαίωσης των συνεπειών της αδιαφορίας των κυρίαρχων. Μια συλλογική ευθύνη χωρίς αντανάκλαση στο ατομικό επίπεδο είναι σαν την επιφάνεια μιας ομπρέλας από το ύφασμα της οποίας περνάει το νερό της βροχής. Κάτι σαν μια τυπική επίκληση που συλλαμβάνει το αίσθημα ενοχής για να μπορεί μετά κάποιος να πράττει όπως θέλει. Η Αριστερά φοράει μάσκα όχι επειδή συναινεί στο πλαίσιο της αστικής υπευθυνότητας, αλλά διότι δεν εμπιστεύεται τους κυρίαρχους στο πλαίσιο της ταξικής ευθύνης.
15
08

Κ. Μητσοτάκη, έχετε δίκιο, η νέα γενιά φταίει

Κ. Μητσοτάκη, έχετε δίκιο. Η νέα γενιά φταίει: Που η κυβέρνηση δεν αξιοποίησε τον χρόνο που ολόκληρη η κοινωνία κέρδισε, μένοντας σπίτι και ακολουθώντας τις οδηγίες των ειδικών Που αντί να γίνουν έκτακτες προσλήψεις σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, να αγοραστούν επιπλέον test και να φτιαχτούν νέες Μ.Ε.Θ., η κυβέρνηση επέλεξε να δώσει 20.000.000 στους μεγαλοκαναλάρχες και να φέρει το σχέδιο Πισσαρίδη Που αναγκάστηκε κάθε νέος και νέα να μπει σε πλοία με 80% πληρότητα για να καταφέρει να κάνει ολιγοήμερες διακοπές μιας που ο άνεμος της ανάπτυξης δεν φύσηξε ακόμα για την νέα γενιά, ενώ εσείς έχετε 3 Σινουκ για να μετακινήστε Που θα επιστρέψουμε στις δουλειές μας χωρίς να μπορούμε να κάνουμε μαζικά προληπτικά test γιατί η κυβέρνηση αντί να καταρτίσει ένα σχέδιο πρόληψης ενόψει του δεύτερου κύματος, επιλέγει να στοχοποιεί εμάς, τη νέα γενιά Που έφευγαν διαρροές από το Μέγαρο Μαξίμου ότι η Ελλάδα είναι Covid-19 free zone και που μια ολόκληρη χώρα υποχώρησε στην πίεση της γερμανικής TUI. Εμείς φταίμε κ. Μητσοτάκη. Έχετε δίκιο. Εμείς φταίμε που ακόμα ανεχόμαστε έναν Πρωθυπουργό: Που βύθισε την οικονομία στην ύφεση πριν την έναρξη της πανδημίας Που δεν μπορεί να κατανοήσει τις ανάγκες της νέας γενιάς για μια καλοπληρωμένη δουλειά, με αξιοπρεπή μισθό και καλές συνθήκες εργασίας Που με τις πολιτικές που εφαρμόζει η κυβέρνηση σας για την νέα γενιά, δεν μας βοηθήσατε ποτέ να φύγουμε από το σπίτι που μεγαλώσαμε Αλλά αυτά εσείς κ. Μητσοτάκη δεν τα γνωρίζετε γιατί εάν τα γνωρίζατε δεν θα επιχειρούσατε να καταστήσετε τη νέα γενιά εσωτερικό εχθρό στα μάτια της κοινωνίας. Η ανικανότητα του Κ. Μητσοτάκη και της κυβέρνησης του στην αντιμετώπιση της πανδημίας είναι παροιμιώδης. Θυσίασαν την υγεία μας για την εξυπηρέτηση των οικονομικών συμφερόντων που εκπροσωπούν. Δεν περιμένουμε τίποτα από εσάς. Τη νέα κρίση θα την αντιμετωπίσουμε με συλλογικότητα και αλληλεγγύη
13
08

Χριστόφορος Παπαδόπουλος: Μεγάλη αναταραχή

Μεγάλη αναταραχή δημιούργησε το editorial του Commonality για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής. Δεν είναι συνηθισμένο ένα ρεύμα ιδεών να κοινοποιεί απόψεις που ξεφεύγουν της εσωκομματικής ίντριγκας και δεν λογαριάζει την εσωκομματική κουζίνα. Οι 53+ κατηγορήθηκαν για μύρια όσα, από εθνομειοδοσία, μέχρι και για «Σημιτισμό». Να θυμίσουμε σε όλους εκείνους με την κοντή μνήμη ότι δεν είμασταν παρέα με τον Ανδρέα Παπανδρέου και το «βυθίσατε το Χόρα», ούτε με τον Κώστα Σημίτη που καλωσόριζε τους Αμερικάνους με την εμπλοκή στα Ίμια, ούτε βέβαια είμασταν συνεργάτες του Γιώργου Παπανδρέου και του δικού του Καστελόριζου. Να υπογραμμίσουμε επίσης ότι δεν πιστεύουμε ότι στις διεθνείς σχέσεις, οι εμπλοκές επιλύονται με τις κανονιοφόρους. Υπερασπιζόμαστε τις ειρηνικές επιλύσεις των διαφορών, με αμοιβαίους συμβιβασμούς και με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της θαλάσσης. Δεν καλλιεργούμε αστήρικτες υποθέσεις ότι έχουμε το Διεθνές Δίκαιο με το μέρος μας και ότι κάθε προσφυγή θα μας δικαιώνει. Πόσο μάλλον όταν αναλύουμε τις γεωπολιτικές συνθήκες στην περιοχή, τα κρατικά συμφέροντα που παίζονται, τις προσδοκίες των μεγάλων εταιριών των εξορύξεων και των ενεργειακών αγωγών. Δεν χάνουμε την εικόνα της ιμπεριαλιστικής πολιτικής της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Τούτων δοθέντων υποστηρίζουμε ότι το πεδίο διαπραγμάτευσης πρέπει να είναι το ευρωπαϊκό, γνωρίζουμε φυσικά ότι καμιά χώρα της Ευρώπης δεν είναι διατεθειμένη να θυσιάσει τα κρατικά της συμφέροντα για τα ελληνικά, απλά σε αυτό το πεδίο διευρύνουμε τα όρια τους εφικτού και αξιοποιούμε τη θεσμική υπόσταση της Ένωσης. Όλα τα παραπάνω δεν είναι καινούργια τα υποστασιοποιήσαμε στην εμβληματική συμφωνία των Πρεσπών.
12
08

Κύρκος Δοξιάδης: Αρχηγικές αντιφάσεις

Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι όσοι/ες άρχισαν να ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ από τις εκλογές του 2012 κι έπειτα έχουν διαβάσει μαρξισμό ή ότι ενστερνίζονται το όραμα της παγκόσμιας αταξικής κοινωνίας. Η αριστερή, δηλαδή η ιστορικο-υλιστική προσέγγιση των πολιτικών φαινομένων όμως δεν αναλύει έτσι τη ριζοσπαστικοποίηση των μαζών. Οι μάζες κατανοούν πως το συμφέρον τους βρίσκεται προς μια αντικαπιταλιστική κατεύθυνση όταν βιώνουν άμεσα και οδυνηρά τις ανεπάρκειες και τις αδικίες του καπιταλιστικού συστήματος. Ο ρόλος της Αριστεράς είναι να συναρθρώσει πειστικά διά μέσου της πολιτικής της πρακτικής την εν λόγω τάση για ριζοσπαστικοποίηση με δημοκρατικές αρχές και με τη ρεαλιστική υλοποίησή τους – πράγμα που μεταξύ άλλων θα αποτρέψει τον κίνδυνο να εκμεταλλευτεί η «αντισυστημική» Ακροδεξιά τη λαϊκή απόγνωση. Το «στρατηγικό έλλειμμα» και η ουσιαστική «ανυπαρξία», για τα οποία ο Αλ. Τσίπρας ορθά εγκαλεί την ευρωπαϊκή Αριστερά, αναπαράγονται σε εγχώριο επίπεδο ακριβώς από τη λογική του «εκφράζουμε ολόκληρο το φάσμα από την Αριστερά έως το Κέντρο» - «είτε μας αρέσει είτε όχι» κιόλας. Δηλαδή ως Αριστερά ας μην προβάλλουμε ιδιαίτερα τις θέσεις μας, διότι μπορεί όσοι μας ψήφισαν να θυμηθούν κάποια στιγμή τον παλιό κεντρώο τους εαυτό και να φύγουν. Η λογική που εκτίναξε εκλογικά τον ΣΥΡΙΖΑ το 2012 και τον οδήγησε στην κυβέρνηση το 2015 ήταν εκείνη που τόλμησε και κατόρθωσε να προσδώσει αριστερή πολιτική μορφή στη λαϊκή δυσαρέσκεια. Η λογική που τώρα, αν επικρατήσει, θα τον οδηγήσει στην ήττα είναι η λογική της κεντροαριστερής ηττοπάθειας.
12
08

Ε, όχι και δημοσιογράφος ο Στέφανος Χίος…

Δεν είναι δημοσιογράφος ο άνθρωπος που με χυδαιότητας απευθύνεται στα κατώτερα ανθρώπινα ένστικτα ενός αιμοβόρου κοινού. Με το να αποκαλείς δημοσιογράφο ένα τέτοιο υποκείμενο, δίνεις ταυτόχρονα συγχωροχάρτι και σε τόσους άλλους όμοιούς του που με αισχρά δημοσιεύματα και τραμπούκικες μεθόδους αναγάγουν το μελάνι του υποκόσμου σε τέταρτη εξουσία. Όχι δα… (...) Είναι αδιανόητο να ισχύει το «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου» για να πλήξεις πολιτικά την κυβέρνηση ή τον πρωθυπουργό με επιχειρήματα και στοιχεία ενός υποκειμένου τύπου Χίου. (...) Αλίμονο αν έχουμε ανάγκη τον Στέφανο Χίο και ανθρώπους του φυράματός του για νεροκουβαλητές. Αυτοί το μόνο που κουβαλούν είναι βούρκος.