Συνεντεύξεις

Ακριβώς επειδή έχουμε ανάγκη από ένα εθνικό σχέδιο αξιοποίησης των πόρων του ευρωπαϊκού ταμείου, με σκοπό να παρέμβουμε στο εγχώριο παραγωγικό μοντέλο, απορρίπτουμε το παρωχημένο, νεοφιλελεύθερο πόρισμα της επιτροπής Πισσαρίδη. Πρόκειται για ξεπερασμένες προτάσεις που αποσκοπούν στο να ολοκληρώσουν τις όποιες νεοφιλελεύθερες αναδιαρθρώσεις που δεν υλοποιήθηκαν την εποχή του πρώτου και του δεύτερου μνημονίου. Αλήθεια, πόσο καινούργιες είναι οι προτάσεις της ιδιωτικοποίησης των δημοσίων δικτύων της χώρας που αποτελούν φυσικά μονοπώλια, η ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης και η ολοσχερής διάλυση των εργασιακών σχέσεων; Το παραγωγικό μοντέλο της χώρας έχει ανάγκη από βαθιές αλλαγές που θα το καταστήσουν πιο ισορροπημένο, αλλά και με αναβάθμιση της θέσης της εργασίας. Τέλος, θα πρέπει να αποτραπεί μια εκ νέου συγκέντρωση οικονομικής ισχύος σε λίγους σε βάρος των μεσαίων στρωμάτων. Σε κάθε περίπτωση, η πρόταση για την αντιμετώπιση της νέας ύφεσης πρέπει να ενσωματώνει την λογική της πράσινης οικονομίας. Ας μην ξεχνάμε την κλιματική κρίση, με τις απτές αρνητικές επιπτώσεις στη ζωή και την οικονομία, όλο και πιο σοβαρές τα τελευταία χρόνια. Αλλά και τις εμπειρίες από την πανδημία, που επανέφεραν δυναμικά στο προσκήνιο τις αντιλήψεις για την αναγκαιότητα ενίσχυσης της παρέμβασης του Δημοσίου. Όχι μόνο στον τομέα της Υγείας, αλλά και σε μια σειρά από τομείς της οικονομίας. Παλιά και νέα προβλήματα διαμορφώνουν το καινούργιο σκηνικό. Οι απαντήσεις μας στις νέες προκλήσεις οφείλουν να είναι αποτελεσματικές και να έχουν κοινωνικό πρόσημο. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί εάν βασιστούμε σε αποτυχημένες συνταγές και στον νεοφιλελευθερισμό.

Τα πάθη του Εμφυλίου τα ξυπνούν αυτοί που θέλουν να πάρουν ιστορικές ρεβάνς και να αναβαπτιστούν, προσπαθώντας να ξεχαστεί η πολιτική και ιδεολογική τους καταγωγή. Το πρόβλημα δεν είναι η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ που θέλει να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη και να έρθει σε επαφή με την ιστορία, αλλά οι ακροδεξιοί θύλακες εντός της Ν.Δ. που θέλουν να την ξαναγράψουν και να επαναφέρουν, σήμερα, τις αντιδημοκρατικές ή ακόμα και παρακρατικές λογικές του παρελθόντος. Οσον αφορά την υπόλοιπη Αριστερά, θα πρέπει να καταλάβει πως όταν ο αναθεωρητισμός και η Ακροδεξιά απειλούν να ξαναγράψουν την ιστορία, τότε το να πιστεύεις πως αποτελείς τον κλειδοκράτορα της ιστορίας είναι μυωπικό και πολιτικά επικίνδυνο. Η ιστορία δεν έχει ιδιοκτήτες, αλλά αποτυπώνεται στη συλλογική μνήμη ενός λαού. Είναι κρίμα να κατασκευάζονται επιχειρήματα για να δικαιολογήσουν συμπλεγματικές αντιλήψεις και να δημιουργούν τείχη εκεί που θα έπρεπε να υπάρχουν γέφυρες. (...) Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το μόνο κόμμα που εξέδωσε επίσημο, γραπτό απολογισμό της κυβερνητικής του περιόδου. Σίγουρα τα συμπεράσματα είναι πολλά και, προφανώς, οι λόγοι της ήττας στις εκλογές είναι πολλοί και πολυπαραγοντικοί. Η λογική της ανάθεσης, η αδυναμία σύγκρουσης με τα κυκλώματα, που σαμποτάρανε τις πολιτικές μας, εντός του κράτους, η αδυναμία να διατηρήσουμε τις κοινωνικές συμμαχίες που μας οδήγησαν στην κυβέρνηση, η δυσκολία εφαρμογής ριζοσπαστικών πολιτικών σε ένα πλαίσιο επιτροπείας, τα πολλαπλά κέντρα εξουσίας που δημιουργήθηκαν και η ρευστοποίηση του κόμματος και ένα ολόκληρο μιντιακό και επιχειρηματικό σύστημα που είχε στραφεί απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ γιατί γνώριζε ότι παραμένει πρόβλημα για τα συμφέροντά του είναι κάποιες από τις βασικές αιτίες της ήττας. Ο κόσμος που μας στήριξε περίμενε από εμάς να κάνουμε περισσότερα. Τώρα έχουμε την εμπειρία και τη δυνατότητα να το καταφέρουμε.

Σίγουρα οι σημερινοί αγώνες δεν είναι ίδιοι με τους δικούς μας. Γιατί εμείς ηττηθήκαμε. Νομίζω ότι αυτό είναι το ζήτημα. Πρώτα απ’ όλα ηττηθήκαμε ως προς το πώς θα έπρεπε να είναι η κοινωνία, και εξαιτίας των λαθών μας και γιατί αυτό ήταν κάτι δύσκολο. Σήμερα πρέπει να ξανασκεφτούμε πολλά. Είσαι έτοιμος να αφιερώσεις τη ζωή σου στον αγώνα όταν είσαι σίγουρος για το πολιτικό σου σχέδιο. Και σήμερα υπάρχουν πολλές αμφιβολίες, πραγματικές αμφιβολίες. Θα σου πω μία, ίσως ανόητη, ιστορία που όμως λέει κάτι για ένα ζήτημα που δεν λύσαμε ποτέ. Υποστηρίζουμε ότι η αγορά δεν πρέπει να παίρνει αποφάσεις, δεν έχει δικαίωμα να κρίνει τι είναι καλό και τι είναι κακό, έτσι δεν είναι; Κάποτε, λοιπόν, είχα ένα μεγάλο καυγά με το γιο μου και ανταλλάξαμε πολλά γράμματα που τα φυλάμε σε ένα αρχείο, που έχει τον ειρωνικό τίτλο «Γράμματα σε μια κομμουνίστρια μητέρα». Εκεί υπάρχει η εξής φράση του γιου μου: «ΟΚ, αλλά αν δεν είναι η αγορά αυτή που παίρνει αποφάσεις, τι θα γίνει; Ποιος θα αποφασίζει, εσύ και η Ροσάνα Ροσάντα;». Η φράση μπορεί να φαίνεται ανόητη , αλλά περιέχει μια αλήθεια. Ακόμα δεν έχουμε βρει ποιος θα παίρνει τις αποφάσεις αν δεν τις παίρνει η αγορά. Ποιος θα διορίζει αυτούς που αποφασίζουν; Με ποιο τρόπο θα γίνεται η επιλογή τους; Πώς θα τους ελέγχουμε; Ούτε αυτό το έχουμε βρει. Αν, λοιπόν, δεν έχεις βεβαιότητες, δεν μπορείς να αφιερώσεις όλη τη ζωή σου στον αγώνα. Την αφιερώνεις όταν είσαι πράγματι σίγουρος για κάτι. Ο αντιφασιστικός αγώνας και ο αγώνας για τη δημοκρατία ήταν κατά κάποιο τρόπο ευκολότερος από τους σημερινούς αγώνες γιατί εύκολα καταλάβαινε κανείς πόσο φριχτός ήταν ο φασισμός. Σήμερα η κατάσταση είναι πιο δύσκολη, γιατί δεν χρειάζονται πια τα πραξικοπήματα. Μπορούν να κατακτήσουν την καρδιά και το νου των ανθρώπων με τα φέικ νιουζ. Τι να τον κάνουν το στρατό; Παρά ταύτα, είμαι αισιόδοξη. Δεν είναι αλήθεια ότι οι νέοι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για την πολιτική. Ενδιαφέρονται, απλώς σήμερα τα πράγματα είναι λιγότερο ηρωικά, αλλά πιο πολύπλοκα και δύσκολα. Πάρε για παράδειγμα την αλληλεγγύη στους πρόσφυγες που υπάρχει στην Ελλάδα και την Ιταλία. Είναι ένα πολύ ισχυρό κίνημα στο οποίο μετέχουν πολλές ομάδες. Πρέπει, λοιπόν, να είμαστε προσεκτικοί. Δεν είναι σωστό ότι οι νέοι δεν ενδιαφέρονται και δεν ασχολούνται με την πολιτική, ότι δεν μετέχουν σε αγώνες. Αυτήν την περίοδο που ζούμε πάνω στον υπολογιστή και ερχόμαστε σε επαφή με όλο τον κόσμο, έχω ανακαλύψει ότι γίνονται πολλοί αγώνες σε όλο τον κόσμο. Πολλοί περισσότεροι από όσους φανταζόμουν. Ο κόσμος κινείται. Δεν είναι αλήθεια ότι οι νέοι έχουν παραλύσει. Είναι προσεκτικοί, φοβούνται μήπως κάνουν λάθη, είναι φοβισμένοι από όλα τα λάθη που έχουν γίνει στο παρελθόν. Και έχουν δίκιο. Πώς μπορούμε να τους κατηγορήσουμε;

Σήμερα φαίνεται το μεγάλο λάθος της Κυβέρνησης, το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ είχε τονίσει με τα προγράμματα «Μένουμε Όρθιοι», το λάθος δηλαδή της μη εμπροσθοβαρούς στήριξης της εργασίας και ταυτόχρονα και εκ παραλλήλου των πολύ μικρών, των μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η εμπροσθοβαρής στήριξη πριν από τρεις μήνες θα έδινε τη δυνατότητα σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς που ξαναμπαίνουμε να υπάρχει ένα κεφάλαιο κίνησης ή μια δυνατότητα να ανταπεξέρθουν και να μην μπουν μαζικά λουκέτα και να μην πάμε σε μία «πανδημία» ανεργίας. Άρα λοιπόν ήταν ένα τεράστιο λάθος στρατηγικής, το οποίο έχει αντίληψη πολιτικής μέσα του. Δεν είναι τεχνικό λάθος. Δείτε την έκθεση Πισσαρίδη. Για το μόνο που δεν αναφέρεται μέσα είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μήπως αυτό σας κάνει εντύπωση; Είναι προφανές ότι η έκθεση αυτή, η οποία σε μεγάλο βαθμό «κουμπώνει» και με τις γενικές αντιλήψεις και το πρόγραμμα της ΝΔ θέλει να χρησιμοποιήσει την κρίση και τις οικονομικοκοινωνικές συνέπειές της μεροληπτώντας υπέρ ορισμένων μεγάλων συμφερόντων. Στο πεδίο δε της επιχειρηματικότητας κινείται υπέρ της ριζικής μείωσης και συρρίκνωσης του μεγάλου όγκου των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που είναι 700 χιλιάδες στη χώρα μας, και υπέρ των μεγάλων επιχειρηματικών συγκεντρώσεων. Αντιλαμβάνεστε τι οδύνες από πλευράς κοινωνικών, οικονομικών συνεπειών θα επιφέρει στη χώρα. Είναι σαφές ότι θέλουν να αντιμετωπίσουν ως ευκαιρία υπέρ συγκεκριμένων μεγάλων συμφερόντων αυτή τη μεγάλη κρίση και όχι ως ευκαιρία για την τόνωση των δημόσιων πολιτικών και του δημόσιου συστήματος Υγείας. Στη Βουλή που ήρθαν 18 νομοσχέδια το τελευταίο δίμηνο δεν έγινε κουβέντα για την ενίσχυση και τη στήριξη του δημόσιου συστήματος Υγείας, του ΕΣΥ. Είδατε πόσο γρήγορα ξεχάστηκε το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό της χώρας; Τώρα θα τους ξαναθυμηθούν…..

Η παράταση του περιορισμού της κυκλοφορίας αιτούντων άσυλο που διαμένουν στους καταυλισμούς των Κέντρων Υποδοχής και Ταυτοποίησης συνιστά διάκριση, καλλιεργεί τον ρατσισμό και ταυτόχρονα αποτελεί πρόβα για κλειστά κέντρα κράτησης. Οι πρόσφυγες βρίσκονται σε περιορισμό κυκλοφορίας από τον Μάρτη και σύμφωνα με την τελευταία ανακοίνωση τα μέτρα περιορισμού παίρνουν παράταση μέχρι τέλος Αυγούστου. Ο περιορισμός αυτός γίνεται την ώρα που η χώρα ανοίγει τα σύνορά της σε χώρες με πολύ χειρότερο επιδημιολογικό προφίλ, ανοίγει τις κρουαζιέρες, έχει 80% πληρότητα στα πλοία. Είναι η μόνη ομάδα που είναι σε διαρκές lockdown. Αυτό αποτελεί διάκριση, ενισχύει τον ρατσισμό, ισοδυναμεί έως και με κράτηση γιατί διαρκεί έξι μήνες. Άνθρωποι που πρέπει να βγουν έξω από τα καμπ δε τα καταφέρνουν γιατί χρειάζεται πολύ χρόνο, το κυριότερο, όμως, είναι ότι δεν προστατεύονται. Οι συνθήκες είναι άθλιες σε πολλά ΚΥΤ, συνωστίζονται στις ουρές, δεν υπάρχουν τουαλέτες, υγιεινή και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να ξαναβρεί και να εδραιώσει τον πολιτικό του βηματισμό. Έχει και τη δυνατότητα αλλά και την υποχρέωση να προχωρήσει αμέσως μετά το καλοκαίρι σε μια συγκροτημένη πολιτική αντεπίθεση μέσα από ένα νέο πολιτικό σχέδιο που θα αφορά τις ανάγκες και τις αγωνίες της κοινωνικής πλειοψηφίας. Με έμφαση σε πολιτικές ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης και αναδιανομής, που είναι όρος για βιώσιμη και δίκαιη ανάπτυξη. Αυτή είναι η πρόκληση για μια πραγματικά μαχητική, αιχμηρή, κοινωνικά αναγνωρίσιμη και αποτελεσματική αντιπολίτευση. Το κρίσιμο δίλημμα όμως είναι με ποιο πολιτικό αφήγημα κάνουμε restart; Με τη γραμμή της «ασπίδας προστασίας της κοινωνίας» και της κατάθεσης ρεαλιστικού εναλλακτικού σχεδίου για την έξοδο από την κρίση, για τη στήριξη του κόσμου της εργασίας, της μικρομεσαίας επιχείρησης, του Δημόσιου Συστήματος Υγείας και του Κοινωνικού Κράτους ή με τη γραμμή της ανάδειξης της φαυλότητας των αντιπάλων; Και με ποιο ύφος και ήθος διακυβέρνησης; Με τη λογική «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» ή με επιμονή στη διαφάνεια, στην αξιοκρατία, στη δημόσια λογοδοσία και στην αναβαθμισμένη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών;

Η κρίση του 2009, όσο και η σημερινή, προέρχονται από συστατικά μέρη του συστήματος. Το βασικό ζήτημα που τίθεται είναι αν σε πολιτικό, αλλά και επιστημονικό επίπεδο, θα συνεχίσουμε να προσποιούμαστε ότι δεν συμβαίνει τίποτα. Ο αντίπαλος επιχειρεί να σκοτώσει τις ιδέες της αριστεράς και ταυτόχρονα μπολιάζει τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους με την ακροδεξιά ιδεολογία, με τις μισαλλόδοξες, ρατσιστικές, σεξιστικές, σκοταδιστικές αξίες. Θα αποτύχει. Χρειαζόμαστε ένα κόμμα που υπερασπίζεται αξίες, ακόμα και στις πιο αντίξοες συνθήκες, αγκυρωμένο στην κοινωνική υποκειμενικότητα, χρήσιμο και συμμετοχικό στην κίνηση της κοινωνίας. Για να γίνουν τα παραπάνω, προϋπόθεση είναι η εσωκομματική δημοκρατία και τα πολιτικά δικαιώματα των μελών να μην εκχωρούνται στην ηγετική ομάδα, όσο φωτισμένη και αν είναι.

Το ανησυχητικό είναι ότι η κυβέρνηση μιλάει για την Επιτροπή Πισσαρίδη που, με βάση όσα έχουν διαρρεύσει, εισηγείται ένα εκούσιο μνημόνιο χωρίς να είμαστε σε μνημόνια. Η εμμονή να ιδιωτικοποιήσεις την επικουρική ασφάλιση, να ιδιωτικοποιήσεις τα Δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και νερού, το να αποδιαρθρώσεις πλήρως τις εργασιακές σχέσεις καταργώντας στην πράξη της συλλογικές διαπραγματεύσεις, όλα αυτά είναι βαριές, σκληρές μνημονιακές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες εκούσια η κυβέρνηση θέλει να υιοθετήσει μέσω της περίφημης Επιτροπής Πισσαρίδη. Αν οι προϋποθέσεις για την αξιοποίηση αυτών των χρημάτων (σ.σ. του Ταμείου Ανάκαμψης) είναι τέτοιες, σαν και αυτές που σας ανέφερα ή αν, από την άλλη, οι ισχυρές οικονομίες θέλουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χρήματα για να επιδοτήσουν τα εξαγώγιμα προϊόντα που έχουν και τις εξαγώγιμες υπηρεσίες, αυτό θα αποτελέσει μία χαμένη ευκαιρία για την Ελλάδα. Δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι από τη λογική των μέτρων που έχει πάρει η κυβέρνηση. […] Απαιτείται ένα σχέδιο το οποίο θα προβλέπει παρεμβάσεις σε αυτό που ονομάζουμε παραγωγικό μοντέλο που, ταυτόχρονα, για να στηριχθεί, προϋποθέτει ότι δεν θα έχεις μείωση της εσωτερικής ζήτησης. Θα έχεις θέσεις εργασίας εν ζωή, δεν θα έχεις απολύσεις, θα υπάρχει διαθέσιμο εισόδημα που θα στηρίζει την κατανάλωση και όλες τις αλλαγές στο παραγωγικό μοντέλο. […] Η κυβέρνηση δεν εκμεταλλεύτηκε τους μήνες που πέρασαν για να φτιάξουμε ένα ισχυρό, δημόσιο σύστημα υγείας. Πρέπει να καταλάβουμε,μετά από αυτή την κρίση, ότι η υγεία είναι δημόσιο αγαθό και δεν είναι εμπόρευμα. […] Ωστόσο η ανάπτυξη περνά μέσα και από την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας. Θυμάμαι ότι στις αρχές της κρίσης είχαν καταγραφεί 32 χιλιάδες κενά στα δημόσια νοσοκομεία, που αφορούσανείτε διοικητικό προσωπικό, είτε γιατρούς. Θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε ένα μέρος των χρημάτων από το περιβόητο ευρωπαϊκό Ταμείο σε αυτή την κατεύθυνση;Θα μπορέσουμε στον πρωτογενή τομέα να βαδίσουμε σε ένα μοντέλο ώστε να μην εισάγουμε αποκλειστικά φυτοφάρμακα, λιπάσματα και φυτικό κεφάλαιο, αλλά να μπορέσουμε να έχουμε εδώ μονάδες που θα τροφοδοτούν τον πρωτογενή τομέα, έτσι ώστε ό,τι πουλάμε να μην το επανεισάγουμε;

Αντί να προσπαθείς να διορθώσεις αστοχίες το να θριαμβολογείς για πράγματα που δεν έκανες είναι η χείριστη υπηρεσία για έναν νόμο ο οποίος δεν σηκώνει αντιπαλότητες. (...) Είτε δεν ξέρουν, είτε δεν θέλουν, είτε δεν μπορούν, είτε και τα τρία. Δεν θέλουν λειτουργικά πλαίσια για να καλυφθούν τα ευάλωτα κομμάτια της κοινωνίας, έχουν συνηθίσει στη λογική το επίδομα και τελειώσαμε.

Πρέπει να υπάρχει διάλογος και σύνθεση. Εδώ για διάλογο ακούμε μόνο στα λόγια, η κα Κεραμέως νομοθετεί αιφνιδιαστικά για όλα, κατ’ εξακολούθηση «επειγόντως». Ούτε καν την ηλεκτρονική διαβούλευση δεν σέβεται, προσθέτοντας κάθε φορά νέα άρθρα στο νομοσχέδιο που λίγες μέρες αργότερα καταθέτει. Το νέο νομοθέτημα απορρυθμίζει και υποβαθμίζει τα ιδιωτικά σχολεία. Είναι ένα νέο μνημόνιο για αυτά. Να έχουμε κατά νου, τα ιδιωτικά σχολεία δεν είναι μια τυπική ιδιωτική επιχείρηση. Με βάση το Σύνταγμα, η εκπαίδευση, δημόσια και ιδιωτική, υπόκειται στην εποπτεία του κράτους. Είναι για αυτό ιδιαίτερη η εργασιακή σχέση των ιδιωτικών εκπαιδευτικών. Δεν μπορείς να τους απολύεις, για παράδειγμα, επειδή δεν συμμορφώνονται στην πίεση ενός γονιού που πληρώνει και απαιτεί -υπάρχουν και τέτοιοι- να δει καλό βαθμό. Με το νέο νόμο οι εκπαιδευτικοί μπορούν να απολύονται αναιτιολόγητα! Το δίκαιο των σχολαρχών επιβάλλεται, μαζί με την πλήρη εμπορευματοποίηση. Για αυτό και ο μόνος φορέας που στηρίζει την κα Κεραμέως σε αυτό το νομοθέτημα είναι το σωματείο των ιδιοκτητών. Πιο καθαρό δεν γίνεται. Ακόμα και στο σύλλογο των καθηγητών μπορεί να συμμετέχει πλέον ο ιδιοκτήτης, πρώτη φορά, εφόσον έχει κάποια ιδιότητα εκπαιδευτικού. Καταλαβαίνετε πώς μπορεί να παρεμβαίνει και να επηρεάζει το αμιγώς εκπαιδευτικό έργο, αυτός ένας επιχειρηματίας. Οι αλλαγές πλήττουν τους πάντες. Όχι μόνο μαθητές και εκπαιδευτικούς στα ιδιωτικά, αλλά σκεφτείτε, και τους μαθητές των δημοσίων σχολείων, που θα διαπιστώσουν με αρνητικό τρόπο την εμπορευματοποίηση του βαθμού που θα κατακτήσουν άλλοι. Γιατί ως γνωστό, το απολυτήριο παίζει ρόλο στην εισαγωγή στα ΑΕΙ.