Macro

Μέσα στο τεχνικό δίλημμα «μεταβατικό, βιώσιμο» παίζεται η απανθρακοποίηση της οικονομίας και οι μελλοντικές γεωπολιτικές ισορροπίες. Το «πρασίνισμα» του ΦΑ και των πυρηνικών βάζει σε αμφισβήτηση το στόχο του μεριδίου 55% ΑΠΕ για το 2030, καθώς και τον περιορισμό της θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς για το 2050. Οι επιπτώσεις στους λαούς, ιδιαίτερα στις κλιματικά και ενεργειακά ευάλωτες χώρες, θα είναι βαρύτατες σε επίπεδο ασφάλειας και κόστους ζωής. Δεν ισχύει αυτό για τη Γαλλία που εμφανίζεται να είναι ο κερδισμένος των εξελίξεων (παράγει το 70% ηλεκτρισμό από πυρηνική ενέργεια). Η κατάσταση της γαλλικής πυρηνικής βιομηχανίας κάθε άλλο παρά καλή είναι. Ο ενεργειακός κολοσσός EDF έχει συσσωρεύσει χρέη άνω των 42 δισ., ενώ το κόστος κατασκευής πυρηνικών εργοστασίων συνεχώς αυξάνει: ο αντιδραστήρας Epr στο Flamanville ξεκίνησε την κατασκευή του το 2006 και ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί, το δε κόστος του από 3,3 δισ. θα ξεπεράσει τα 19 δισ. Στο Olkiluoto της Φιλανδίας ένας άλλος ERP οδήγησε σε πτώχευση τον γαλλικό κατασκευαστή Areva. Στη γειτονική Γερμανία υπάρχει σύγχυση και προβληματισμός. Ενδεικτικό το ειρωνικό σχόλιο της γερμανικής Fridays For Future: «Ευχαριστούμε για τις πρωτοχρονιάτικες ευχές τoν O. Scholtz, A. Baerbock, και C. Lidner. Λέγεται ότι στην Ευρώπη δεν θα αντισταθείτε στο να θεωρήσετε ως πράσινη ενέργεια τόσο το ΦΑ, όσο και τα πυρηνικά. Εσείς δεν είστε που μιλούσατε για δεσμεύσεις σχετικά μα τον στόχο των 1,5 βαθμών;». Η εξέλιξη αυτή είναι μεγάλο πισωγύρισμα σε σχέση με την πρόσφατη πολιτική κλεισίματος των πυρηνικών εργοστασίων στη Γερμανία και κυρίως είναι η απόδειξη ότι το Βερολίνο αδυνατεί να αντισταθεί στη φιλο-πυρηνική πολιτική της Ursula von der Leyen και των πρωτοβουλιών του Macron. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια για την ακύρωση της πρότασης; Η μάχη θα δοθεί στο επόμενο Συμβούλιο των υπουργών και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η αναμονή για θετικές εξελίξεις είναι πολύ αδύναμη. Μόνο κινηματικές πρωτοβουλίες μπορούν να ανατρέψουν την αρνητική πορεία.

Εδώ και πολλούς μήνες η Ελλάδα κάνει οδυνηρό «πρωταθλητισμό» στο εν λόγω στατιστικό. Βρίσκεται διαρκώς πάνω από όλη τη Δυτική Ευρώπη (δηλ. τις συγκρίσιμες χώρες) στα θύματα ανά πληθυσμό. Αριθμοί και δεδομένα, όχι αντιπολίτευση εντυπωσιασμού, όχι φθηνή δραματοποίηση: τη βδομάδα που πέρασε, μόνο 6 μεγάλες χώρες παγκοσμίως είχαν περισσότερους νεκρούς ανά εκατομμύριο: Βουλγαρία, Γεωργία, Κροατία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία. Όλες οι άλλες, ακόμα και οι περισσότερες χώρες του πρ. Ανατολικού Μπλοκ τα πηγαίνουν καλύτερα. Κάπως έτσι έφτασαν οι ελληνικές οικογένειες να θρηνούν 2 νεκρούς από κόβιντ στους 1.000 κατοίκους. Κάπως έτσι θα θρηνούμε την άλλη βδομάδα μια Άρτα. Και κάπως έτσι όταν γίνει ο τελικός λογαριασμός, θα διαπιστώσουμε ότι η ενίσχυση του ΕΣΥ που ηθελημένα και υπολογισμένα δεν έγινε, δεν ήταν «πολυτέλεια» όπως με θράσος έλεγαν, αλλά ανάγκη, για να σωθούν ζωές. Που χάθηκαν. Ήταν αναπόφευκτο όλο αυτό; Όχι. Ήταν επιλογή. Δεν θα το ομολογήσουν, αλλά διάλεξαν την ανοσία της αγέλης και ξαμόλησαν τα τρολ σε σόσιαλ και ΜΜΕ, τα ίδια που έγραφαν μανιωδώς «τι σου ζητάμε; να μείνεις σπίτι!» να παπαγαλίζουν τώρα «δεν θα σταματήσουμε τα πάντα για μια πανδημία»! Από το «αποστάσεις, αποστάσεις, αποστάσεις!» στο «50% + 1» για να κλείσει ένα τμήμα, αποδεικνύεται ότι ήταν μια «Νέα Δημοκρατία δρόμος». Το ζήτημα είναι ότι δεν υπάρχει καν «ανοσία της αγέλης», ο ιός αλλάζει, υπάρχει μόνο πολιτική υγείας και ενίσχυση του ΕΣΥ, που μπορεί να γίνει μόνο με πολιτική αλλαγή και νέα, προοδευτική, αριστερή κυβέρνηση στο τιμόνι.

Για σχεδόν 5 χρόνια η κυπριακή κυβέρνηση συζητεί με τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στα τριμερή σχήματα μαζί με την Κύπρο και την Ελλάδα για τη συγκρότηση κοινής Γραμματείας. Ο ΥΠΕΞ Νίκος Χριστοδουλίδης, που θεωρεί το όλο εγχείρημα δική του έμπνευση -η αρχική ιδέα ήταν του Ν. Κοτζιά-, διόρισε τον γνωστό αντι-ομοσπονδιακό πρώην ΥΠΕΞ Γιώργο Λιλλήκα στη θέση του επικεφαλής της «Γραμματείας των Τριμερών». Τώρα ψάχνει κτίριο για να στεγάσει τη Γραμματεία. Ολα γίνονται από κονδύλι του κυπριακού ΥΠΕΞ. Η Γραμματεία, όμως, δεν είναι κοινή των τριμερών, ούτε έχει τριμερή ή πολυμερή σύνθεση. Καμία, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας, δεν ανέλαβε να διορίσει εκπροσώπους σε αυτήν. Ούτε υπάρχει δέσμευση να εξελιχθεί σε τέτοια. Δύσκολα πλέον κρύβεται η πραγματικότητα γύρω από τη στρατηγική των «τριμερών». Η εικόνα δυναμικής περιφερειακής δραστηριότητας (Ισραήλ, Αίγυπτος, Λίβανος, Ιορδανία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) με εξοβελισμό της Τουρκίας δεν είναι αληθής. Τα περιφερειακά ανοίγματα δεν επιβραβεύτηκαν με συμμαχίες και μεγαλόπνοα ενεργειακά σχέδια που ήταν το βασικό αντικείμενό τους. Συνεχίζονται μόνο με διακηρυκτικές συναντήσεις κορυφής και υπουργικές διασκέψεις. Στο απόγειό τους, τον Ιανουάριο του 2020 έγινε η υπογραφή πολιτικής διακήρυξης Αναστασιάδη – Μητσοτάκη – Νετανιάχου για την κατασκευή του East Med. Ο «αγωγός-όνειρο» σπάνια αναφέρεται πλέον. Η πικρή αλήθεια είναι ότι η όλη σύλληψη γύρισε μπούμερανγκ για την Κύπρο. Χωρίς την επίλυση του Κυπριακού, οι «τριμερείς» προκάλεσαν την αντίδραση της Τουρκίας σε πολλαπλά επίπεδα. Η Τουρκία έχει «διεισδύσει» διπλωματικά, βελτιώνοντας τις σχέσεις της με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και τα ΗΑΕ. Οι τριμερείς βρήκαν απροσπέλαστο εμπόδιο το άλυτο Κυπριακό και το έκαναν πολύ χειρότερο. Το φυσικό αέριο έγινε «game changer» αλλά σε βάρος της Κύπρου, αφού η Τουρκία σάρωσε την κυπριακή ΑΟΖ με τον πολεμικό, ερευνητικό και τον γεωτρητικό στόλο και τα drones της, ενώ αλωνίζει και στην υπόλοιπη Ανατολική Μεσόγειο. Εφτασε μέχρι την Κρήτη, τη Ρόδο και το Καστελόριζο, κάτι που πιέζει αφόρητα την κυβέρνηση Μητσοτάκη αν επιλέξει να προκαλέσει θερμό επεισόδιο. H Κύπρος έγινε πιο στρατιωτικοποιημένη ύστερα από μια 20ετία: βάση drones στο Λευκόνοικο, σχεδιασμός ναυτικής βάσης στην Καρπασία, μεταφορά αρμάτων μάχης. Ο ΥΠΕΞ Ν. Χριστοδουλίδης μιλά για τις τριμερείς, όχι για τα αποτελέσματά τους, που περιορίζονται σε συνεργασίες χαμηλής πολιτικής και κάποιες κοινές ασκήσεις. Τα υπόλοιπα είναι ένας ατέλειωτος ανεξόφλητος λογαριασμός με τη διάλυση του τοπίου για τη λύση του Κυπριακού…

Η παραλία της Ερεσού Λέσβου δεν είναι μια οποιαδήποτε παραλία, είναι κάτι παραπάνω. Δεν είναι…

Η συγκυρία της παρούσας κρίσης επίσης προβληματίζει, καθώς την ερχόμενη Δευτέρα αρχίζουν στη Γενεύη οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ- Ρωσίας για το Ουκρανικό, και όχι μόνο: ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει ήδη προτείνει, από τις 17 Δεκεμβρίου, κάτι σαν μια “νέα Γιάλτα”, αξιώνοντας από τον Τζο Μπάιντεν να δεσμευτεί ότι δεν θα υπάρξει περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς, κι ότι η Ουκρανία θα μείνει στρατιωτικά ουδέτερη. Από την πλευρά του, ο Μπάιντεν έχει δώσει κάποιες ενδείξεις ότι θα μπορούσε να συμβιβαστεί με μια πιο διαλλακτική γραμμή έναντι της Ρωσίας για να αποτρέψει τον στρατηγικό εναγκαλισμό της με τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο της Αμερικής στον 21οι αιώνα, την Κίνα. Τη στιγμή λοιπόν που η Ρωσία ετοιμάζεται να διαπραγματευτεί για το μεγάλο πρόβλημα στο δυτικό της μέτωπο, έρχεται η κρίση στο Καζακστάν να της ανοίξει ένα καινούργιο μέτωπο, στο μαλακό της υπογάστριο, στο Νότο. Χώρια που, ύστερα από τις περιπέτειες της Λευκορωσίας, η κρίση στο Καζακστάν θα έχει ήδη αναζωπυρώσει τους φόβους του Πούτιν ότι η αμφισβήτηση των σαθρών, μετασοβιετικών καθεστώτων μπορεί κάποια μέρα να φτάσει και μέχρι τα τείχη του Κρεμλίνου.

Πρόκειται για την ανασύσταση ενός τοίχου από μια κατεδαφισμένη κατοικία στο Παγκράτι, καθώς η εικαστικός τοποθέτησε στο επίκεντρο της έρευνας και του έργου της τον δημόσιο χώρο, σε μια εποχή που κανένας δεν μιλούσε για αυτόν, τη διάσωση, τη σημασία και τη διατήρησή του. Δουλεύοντας, όπως λέει, με τους εννοιολογικούς καλλιτέχνες της γενιάς του 1970, «θέλαμε ο κόσμος να ευαισθητοποιείται σε περιοχές που πριν αγνοούσε, ως φορείς εικόνων και σημαντικών οπτικών καταστάσεων». Έχοντας διερευνήσει εξαντλητικά τις δυνατότητες της ύλης, από πολύ νωρίς πειραματίζεται με κομμάτια υαλόμαζας, μέταλλα, τούβλα, πλαστικό, ξύλα, πλακάκια, κάνοντας τις πρώτες αποτοιχίσεις, που παρουσίασε το 1978 σε ομαδική έκθεση στη Μόντενα της Ιταλίας. «Από μικρό παιδί αγαπούσα τις ύλες. Δούλεψα πάνω σε αυτές. Πολλοί καλλιτέχνες, που υπήρξαμε μικρά παιδιά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και στερούμασταν παιχνιδιών και μέσων, μάθαμε να επινοούμε με αυτά που βρίσκαμε. Και να αυτοσχεδιάζουμε με ό,τι είχαμε. Θυμάμαι να κρατώ το μολύβι του πατέρα μου που ήταν δάσκαλος κι από τη μια ήταν μπλε και από την άλλη κόκκινο, να ζωγραφίζω στο μωσαϊκό του χολ με το μπλε ό,τι νόμιζα ότι έβλεπα και με το κόκκινο να βάφω τα νύχια μου. Αργότερα στην ΑΣΚΤ έμαθα να βλέπω την αυτοτέλεια της ύλης» εξηγεί στην ΑΥΓΗ. Δουλεύοντας με τα βασικά στοιχεία του τοπίου της πόλης, επέλεξε τον τοίχο. «Έμαθα να αποτοιχίζω, καθώς ήθελα να αναδείξω στοιχεία που όλοι αγνοούσαν, πατούσαν, περπατούσαν, προσπερνούσαν χωρίς καθόλου να τα θεωρούν φορείς εικόνων όπως εγώ. Αυτά τα παλιά σπίτια και οι τοίχοι τους είναι ένα παρόν για εμάς. Δεν είναι ένα γοητευτικό ή γραφικό παρελθόν. Η πόλη και το αστικό τοπίο είναι πάντα πολύ ζωντανά, αρκεί να θέλουμε να το δεχθούμε. Θέλει προσοχή, διατήρηση, δεν είναι μόνο να σώσουμε το ύπαιθρο, την εξοχή και τη φύση. Και η αστική φύση, για να παραδοξολογήσουμε λίγο, είναι πάρα πολύ σημαντική και θέλει διαφύλαξη, προσοχή και σεβασμό» υπογραμμίζει. Ξεκίνησε το 2015 να ανασυστήνει έναν τοίχο από μια ερειπωμένη μονοκατοικία επί των οδών Βρυάξιδος 11 και Ασπασίας στο Παγκράτι που σήμερα έχει κατεδαφιστεί. Σταμάτησε για ένα διάστημα και επέστρεψε αρχές του 2020. «Αναδόμησα έναν ανύπαρκτο στην ουσία τοίχο δίνοντάς του άλλη ύπαρξη. Τότε συνεργαζόμουν με έναν πολύ καλό σκηνοθέτη, τον Γιώργο Κραββαρίτη, που γύρισε σε φιλμ όλη τη διαδικασία, και ξεκίνησα να δουλεύω καθημερινά. Στο lockdown αυτό έγινε αυτοσκοπός. Ήταν ένα σπίτι που ξεκίνησε να χτίζεται στον Μεσοπόλεμο, υπήρχαν στρώσεις από βαψίματα, γραψίματα που είχαν προστεθεί, έως και φυτά που φύτρωναν, γκράφιτι ή και τηλέφωνα που έβρισκα και κρατούσα. Ήταν οι επεμβάσεις των περαστικών και η επικοινωνία των ανθρώπων με αυτόν τον τοίχο» σχολιάζει.

Η μέρα ήταν βροχερή και ήταν μέρα συνέλευσης της κατάληψης. Κυρίως νέοι άνθρωποι αλλά και αρκετοί μεγαλύτεροι, με σοβαρότητα και αποφασιστικότητα ανέλυαν τα μέχρι τώρα δεδομένα. Πού βρίσκεται η υπόθεση και ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις τους. Ακούστηκαν διάφοροι τεχνικοί όροι που είναι άγνωστοι στους μη ειδικούς ή στους μη μυημένους: Κόκκινη γραμμή παραλίας, κίτρινη γραμμή παραλίας, χειμέριο κύμα, γραμμές αιγιαλού παραλίας, γραμμές παλαιού αιγιαλού. Κι από κοντά ΦΕΚ36, Συμβούλιο Επικρατείας, Δήμος Δυτικής Λέσβου. Η μεγάλη αγωνία των πολιτών που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία υπεράσπισης της παραλίας-αμμουδιάς της Σκάλας Ερεσού, είναι να πείσουν κάποιους, που δεν συμμερίζονται τις ανησυχίες τους και μιλάν για «ανάπτυξη», ότι ανάπτυξη δεν είναι να καταστρέφεις αυτό που σου παρέδωσαν αναλλοίωτο οι γονείς σου και εσύ οφείλεις να το παραδώσεις επίσης αναλλοίωτο στα παιδιά σου. Ανάπτυξη είναι το συλλογικό συμφέρον του σεβασμού της φύσης και του περιβάλλοντος και όχι το ατομικό συμφέρον που ετοιμάζεται να καταστρέψει την παραλία. Ο Πάνος Λάμπρου μίλησε για την ανάγκη το κίνημα των κατοίκων της Ερεσού να παραμείνει αυτόνομο, ακηδεμόνευτο και ακομμάτιστο και υποσχέθηκε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ όπως έχει κάνει μέχρι τώρα θα παραμείνει κοντά τους και εφόσον γίνει κυβέρνηση θα προωθήσει εκείνες τις πολιτικές που θα βοηθήσουν να σωθεί η παραλία. Μετά το τέλος της συνέλευσης κατευθυνθήκαμε στις επίμαχες περιοχές. Και εκεί είδαμε και καταλάβαμε. Γιατί άλλο είναι να στο περιγράφουν και να το ακούς και άλλο να το βλέπεις επί τόπου. Ξαφνικά, ξεχάσαμε τους όρους κόκκινη γραμμή παραλίας, κίτρινη γραμμή παραλίας, χειμέριο κύμα, γραμμές αιγιαλού παραλίας, γραμμές παλαιού αιγιαλού κι είδαμε μπροστά μας ξεκάθαρα το ΕΓΚΛΗΜΑ που πάει να γίνει. Σε μια παρθένα παραλία τριάντα μέτρα από το κύμα πάνε να χτίσουν bar, κατοικίες, πισίνες και ποιος ξέρει τι άλλο. Εκεί που χιλιάδες παιδιά από όλο τον κόσμο, πάνω στην άμμο έχτιζαν και χτίζουν τους πύργους και τα κάστρα τους, εκεί που στήναμε το φιλέ και παίζαμε βόλεϊ, ελάχιστα μέτρα πιο πάνω ετοιμάζονται να χτίσουν και να καταστρέψουν μια από τις ομορφότερες παραλίες. Όταν επισκεφτείς επί τόπου την περιοχή καταλαβαίνεις το ΕΓΚΛΗΜΑ που πάει να γίνει. Και εμείς που δεν μιλάμε νομικά, απορούμε πως είναι δυνατόν μια οποιαδήποτε απόφαση του συμβουλίου επικρατείας να νομιμοποιήσει αυτή την καταστροφή. Και αναρωτιόμαστε πώς είναι δυνατόν ο Δήμος Δυτικής Λέσβου με τα ήξεις – αφήξεις του, σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, να μην παίρνει σαφή θέση και να μην προσπαθεί να το σταματήσει με κάθε τρόπο. Όλοι εμείς που αγαπάμε την Ερεσό πρέπει ν’αντιδράσουμε. Να συμπαρασταθούμε σ’αυτούς που αντιστέκονται. Να υπερασπίσουμε την παραλία της Σκάλας Ερεσού.

Το χειρότερο που φοβάμαι είναι πως αυτή η απερίσκεπτη ανοησία της αγέλης που φαίνεται πως επικρατεί στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς καθιστά πιο πιθανή την μετακύλιση του ενδεχόμενου να κρατηθούν κλειστά τα πανεπιστήμια αρχές Μαρτίου που όλοι ελπίζουμε να έχουμε στοιχειωδώς περάσει τον κάβο της πανδημίας. Τέλος, είναι βέβαιο ότι καθώς σημαντικός αριθμός φοιτητών νοσεί δεν θα μπορέσει να μετάσχει κανονικά στις εξετάσεις, επομένως και γι'αυτό χρειάζεται είτε ευελιξία, είτε κάποια πρόβλεψη (που ευτυχώς μαθαίνω κυοφορείται). Φοβούμαι τέλος πως τα παραπάνω δεν ενδιαφέρουν όσο θα έπρεπε κάποιους από τους αρμοδίους που μας κυβερνάνε: πεισμένοι ότι το ελληνικό ΑΕΙ είναι απλώς άνδρο ανομίας και χαμηλής ακαδημαϊκής ποιότητας, λίγο τους νοιάζει το να μείνει όρθιο και υγειονομικά θωρακισμένο στην κορύφωση της πανδημίας. Υπάρχουν όμως κι άλλοι, ανάμεσα σε αυτούς που κυβερνούν που (ξέρω ότι ή ελπίζω τουλάχιστον ότι ακόμη) δεν το βλέπουν έτσι. Μήπως αυτοί ήρθε η στιγμή να πούνε καμιά κουβέντα να κρατήσουμε όρθιο το πανεπιστήμιο, από το να μηρυκάζουν - Γενάρη του 2022 - μασημένες δοξασίες για την ανάγκη πανεπιστημιακής αστυνομίας; Γνωρίζω φυσικά πως υπάρχουν σχολές που δεν μπορούν να δουλέψουν διαδικτυακά και αυτό φυσικά πρέπει - ή μάλλον θα έπρεπε να ληφθεί - υπόψη στον σχεδιασμό, είτε με υβριδικές μορφές διδασκαλίας είτε και με δια ζώσης. Αυτό είναι δεδομένο. Το χειρότερο είναι πως όλα αυτά θα αναγκαστούμε να τα κάνουμε έχοντας επιβαρύνει υγειονομικά κι άλλο την κατάσταση και μάλιστα χωρίς σοβαρό αντίκρισμα ή κέρδος. Το ότι ανοίγουν τα πανεπιστήμια αύριο είναι αστόχαστο λάθος και αυτό το λέει κάποιος που συνηγόρησε με κάθε τρόπο ώστε να κάνουμε δια ζώσης μάθημα το Σεπτέμβρη.

Στο ξεκίνημα κάθε χρονιάς γεννιούνται νέες ελπίδες και προσδοκίες, πολύ περισσότερο φέτος, μιας και η…

Σε εισαγωγικά στον τίτλο ο κόσμος, επειδή η λέξη αναφέρεται σε μια κοινή γνώμη –…