Αναδημοσιεύσεις

29
03

Ο κορωνοϊός οδηγεί στην άνθηση του κριτικού προβληματισμού

Υπάρχουν διάφορα σενάρια για το άμεσο μέλλον και αξίζει τον κόπο να αναλύσουμε τις συνθήκες που θα τους επιτρέψουν να ισχύσουν. Η θεμελιακή αξία του δημόσιου συστήματος υγείας, δηλαδή το κοινωνικό δικαίωμα στην υγεία, είναι ένα στοιχείο που δύσκολα μπορεί να τεθεί σε αμφισβήτηση σήμερα. Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα, θα είναι δύσκολο να προταθούν περαιτέρω περικοπές δαπανών και είναι πιθανόν να αρχίσει μια νέα εποχή δημόσιων επενδύσεων, κυρίως λόγω της πίεσης των εργαζόμενων στην υγεία. Η ελπίδα είναι ότι αυτό θα συμβεί και στην εκπαίδευση, αν και βέβαια θα χρειαστεί να φροντίσουμε να μη γίνουν μόνιμες ορισμένες αλλαγές που συνέβησαν τις πρόσφατες εβδομάδες (με πρώτη τη διδασκαλία online). Όπως σε όλες τις κρίσεις, το βάρος της εργασίας φροντίδας πέφτει στις γυναίκες, αλλά και αυτό δημιουργεί χώρο για νέους αγώνες και νέες διαπραγματεύσεις. Οι εργατικές απεργίες, που ήδη αναφέρθηκαν, δείχνουν τη δυνατότητα νέων πρωτόγνωρων συνδικαλιστικών οριζόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται ο κοινωνικός συνδικαλισμός και το αίτημα για ένα «εισόδημα καραντίνας». Αν και με εξαιρετικά ακριβό τίμημα, οι πρόσφατες εξεγέρσεις στις ιταλικές φυλακές εξασφάλισαν μεγάλη προβολή και πέτυχαν μερικά σημαντικά αποτελέσματα. Ανάλογες εξελίξεις υπήρξαν και στα κέντρα κράτησης προσφύγων και μεταναστών, όπου ο κορωνοϊός σταμάτησε τους επαναπατρισμούς, αν και όχι την κράτηση.
Περισσότερα »
29
03

Giorgio Agamben: Διευκρινίσεις

Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μιλώντας για τον ιό μιλάμε για πόλεμο. Πράγματι, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης μας υποχρεώνουν να ζούμε σε συνθήκες απαγόρευσης της κυκλοφορίας. Αλλά ένας πόλεμος με έναν αόρατο εχθρό, που μπορεί να ελλοχεύει σε κάθε άλλο πρόσωπο, είναι ο πιο παράλογος από όλους τους πολέμους. Είναι στην πραγματικότητα ένας εμφύλιος πόλεμος. Ο εχθρός δεν είναι εκεί έξω, αλλά στο εσωτερικό μας… Το ανησυχητικό δεν είναι τόσο πολύ ή μόνο το παρόν, αλλά αυτό που έρχεται μετά. Όπως οι πόλεμοι άφησαν κληρονομιά στην ειρήνη μια σειρά δυσοίωνων τεχνολογιών, από το αγκαθωτό συρματόπλεγμα μέχρι τα εργοστάσια παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, έτσι είναι επίσης πολύ πιθανό ότι κάποιοι θα επιδιώξουν να συνεχιστούν και μετά το τέλος της πανδημίας τα πειράματα εφαρμογής μέτρων έκτακτης ανάγκης που έγιναν για την προστασία της υγείας, κάνοντας πραγματικότητα τις επιδιώξεις ορισμένων κυβερνήσεων τις οποίες αυτές δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν το προηγούμενο διάστημα: το κλείσιμο των πανεπιστημίων και των σχολείων και την πραγματοποίηση των μαθημάτων μόνο online, το οριστικό τέλος των κοινών συναντήσεων και των πολιτικών ή πολιτιστικών συζητήσεων και την ανταλλαγή μόνο ψηφιακών μηνυμάτων, την υποκατάσταση παντού κάθε επαφής-ακόμα και μόλυνσης-μεταξύ των ανθρώπινων όντων από μηχανές.
Περισσότερα »
29
03

Αναζητώντας ασφάλεια σε έναν εχθρικό κόσμο

Μια νέα γυναίκα, η Αμάντα, είναι στα τελευταία της, στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου. Εκεί, συνομιλώντας (συνομιλώντας;) με τη φασματική, αινιγματική (κάτι μεταξύ παιδιού και ενήλικου) μορφή του Νταβίντ, ταξιδεύει νοερά στις αναμνήσεις της, στην περιπέτεια που έζησε με την κόρη της, Νίνα, στην ιστορία του Νταβίντ και της Κάρλα, της μητέρας του, στα γεγονότα που την έφεραν σε εκείνη την κλίνη των επειγόντων περιστατικών. Έτσι, η Αμάντα προσπαθεί, καθώς ο χρόνος της τελειώνει, να ανασυστήσει με θραυσματικό τρόπο την ιστορία μιας θανάσιμης και αόρατης απειλής που, από φόβος και φοβία, πήρε τελικά σάρκα και οστά, έγινε απτή πραγματικότητα με δραματικά αποτελέσματα. Αν και φαινομενικά κεντρική αφηγήτρια του βιβλίου είναι η Αμάντα, στην ουσία έχουμε μια υποδόρια πολυφωνική αφήγηση, τοποθετημένη σε πολλά χρονικά επίπεδα, που σιγά σιγά χτίζει την ατμόσφαιρα μιας διάχυτης απειλής από κάποια ακαθόριστη και διάσπαρτη «δηλητηρίαση», από ένα ύπουλο και πανταχού παρόν δηλητήριο, παίζοντας κάποιες φορές με τα όρια μεταξύ ορθού λόγου και δεισιδαιμονίας.
Περισσότερα »
28
03

Ιφιγένεια Καμτσίδου: Ο κορονοϊός θέτει επιτακτικά το ζήτημα του τρόπου άσκησης της εξουσίας

«Η κατάσταση στην οποία έχουμε βρθεί μπορεί είτε να μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε μέσα από το σοκ τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει η νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση εδώ και δεκαετίας (π.χ. στο δημόσιο σύστημα Υγείας) και ότι πρέπει να στηρίξουμε το κοινωνικό κράτος και το ίδιο το εργατικό δίκαιο, είτε με αφορμή την κατάσταση αυτή θα υπάρξουν άτσαλες αλλαγές σε ό,τι αφορά την εργασία και θα εισαχθούν με έναν άτακτο τρόπο νέες μορφές εργασίας». Η τηλεεργασία που προτείνεται από τους ακραία νεοφιλελεύθερους ως μια μορφή απελεύθερωσης του εργαζόμενου συνιστά το ακριβώς αντίθετο. «Είσαι συνέχεια διαθέσιμος στον εργοδότη, δεν έχεις ωράριο αλλά επί 24 ώρες πρέπει να παρέχεις την εργασία σου και άρα δε μπορείς να διαχειριστείς τον χρόνο σου. Δεν έχεις τις προβλεπόμενες ημέρες ανάπαυσης για τις οποίες ακόμη και το ΣτΕ έχει πει πόσο σημαντικές είναι για να ανακτήσεις την εργασιακή σου δύναμη και να αναπτύξεις την προσωπικότητά σου. Και σταδιακά δεν έχεις μισθό γιατί καθώς βγαίνεις έξω από το διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη, αυτός έχει τη δυνατότητα να σε αντιμετωπίσει ως ελεύθερο επαγγελματία δηλαδή ως μπλοκάκι, είναι η διαδικασία που στην Ευρώπη αναφέρεται ως uberisation».
Περισσότερα »
28
03

Mάρκο Ρεβέλι: Πίσω από την επιδημία κρύβεται η νοσηρότητα του νεοφιλελευθερισμού

Όλο αυτό θα τελειώσει αργά ή γρήγορα. Και ίσως ο ιός που δρα σήμερα να αποδειχθεί λιγότερο άγριος απ' ό,τι φαίνεται, περιορίζοντας το τίμημά του σε ανθρώπινες ζωές και ανθρώπινα βάσανα, ακόμη πιο «φιλικός» για να μας στείλει το σήμα του συναγερμού με μια μορφή, ας το πούμε, ακόμα πιο «εξασθενημένη», δείχνοντας μόνο ένα περιορισμένο τμήμα της θανατερής δύναμής του. Αυτό που ένας θρησκευόμενος μπορεί να θεωρήσει «σημάδι από τον ουρανό». Ή την τελευταία προειδοποίηση. Όπως και να είναι, για έναν κοσμικό θα αποτελούσε έγκλημα να μην καταλάβει αυτό το απειλητικό μήνυμα. Για να διορθωθούμε όσο έχουμε ακόμη καιρό. Όταν όλα αυτά τελειώσουν, θα πρέπει να ξανασκεφτούμε ολόκληρο τον κόσμο, το σύμπαν των εννοιών μας, ξεκινώντας από τη μη βιωσιμότητα της μηχανής που ηγεμόνευε και που φαινόταν αθάνατη μέχρι χθες. Από την τρισάθλια πλάνη των δογμάτων της: την υπεροχή της δράσης πάνω από τη σκέψη, την επιβολή του ιδιωτικού στο δημόσιο, την επιβολή της οικονομίας στην κοινωνικότητα ή καλύτερα σε όλα τα υπόλοιπα, της κατανάλωσης στη διατήρηση, της λογικής της υπεροχής σε αυτή της μοιρασιάς, της δύναμης της ανταγωνιστικότητας εναντίον της συνεργασίας... Μιας «οπτικής για τον κόσμο» που πρέπει να ανατρέψουμε. Για να το κάνουμε, χρειαζόμαστε και εμείς μια αλλαγή, ριζοσπαστική, στην όψη και στο βλέμμα, στη γλώσσα που χρησιμοποιούμε, στις κατηγορίες που χρησιμοποιούμε και στο σχέδιό μας.
Περισσότερα »
28
03

Ο τοτεμικός χαρακτήρας του Σ. Τσιόδρα και άλλες σκοτεινές ιστορίες

Ο μειλίχιος Τσιόδρας είναι, επιπλέον, το κατεξοχήν ανθρωπολογικό πρότυπο της κυρίαρχης δεξιάς, αυτής του Κυρίου αλλά και της άλλης του Μαμμωνά. Έλλην άριστος, ορθόδοξος πολύτεκνος -οι συνειρμοί με τα πρόσφατα αναθεωρητικά περί των αμβλώσεων αναπόφευκτοι -, ευσυγκίνητος ιεροψάλτης με υποδειγματικό βίο, δεν βλέπει όμως τις υπερκοστολογήσεις και τα δωράκια στους κλινικάρχες, δεν μιλά για τις ελλείψεις του ΕΣΥ, κωφεύει στις εκκλήσεις των συναδέλφων του για υλικά προστασίας και, προφανώς, διαφωνεί με την ανάγκη μαζικής διενέργειας τεστ. Παρά τις σαφείς οδηγίες του ΠΟΥ για το αντίθετο. Επιμένει, όμως ευλαβικά, να μιλά για “ατομική ευθύνη”. Κάθε λογής επιστήμονες, οι οποίοι κατέχουν γνώσεις λιγάκι απρόσιτες στο μέσο άνθρωπο -γιατροί, μαθηματικοί κ.ο.κ.- στις σύγχρονες κοινωνίες τείνουν να λάβουν θέση τοτέμ. Σημαία κάθε φυλής, αν πειράξεις την αυθεντία τους, είναι σαν να πειράζεις τη συλλογική υπερηφάνεια. Πίσω από αυτή την ιερότητα, και υπό τον ίσκιο της, λαμβάνουν χώρα, όμως, πάμπολλες, μικρές και μεγάλες, ιστορίες εκμετάλλευσης και κερδοφορίας. Όχι, ίσως, με τη συμμετοχή τους, σίγουρα όμως με την ανοχή τους. Επινοήματα της μεταμοντέρνας κοινωνίας, η οποία, συχνά πυκνά, χρειάζεται μυστικιστικά σύμβολα για να διατηρήσει τη συνοχή της, οι σύγχρονοι άνθρωποι - τοτέμ πέφτουν στην παγίδα: βάζουν πλάτες σε όλες εκείνες τις αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις που πάντα λαμβάνουν χώρα στις καταστάσεις “έκτακτης ανάγκης”. Να τους αποδομείς δημόσια είναι καθήκον.
Περισσότερα »
27
03

Ρε, ήρεμα ρε

Φωνάζουν οι χρόνια πάσχοντες, οι ευπαθείς ομάδες, εμείς οι ασθενείς με τις αγιάτρευτες αρρώστιες, μας πήρατε τα φάρμακα. Μας αδειάσατε τα σούπερ μάρκετ, Κυρίες μου, σηκώστε τον ποδόγυρό σας, ήρθε ο κορωνοϊός. Κλείστηκε ο ανάπηρος στο σπίτι, οι λίστες αναμονής για τα βασικά αγαθά είναι ήδη μεγάλες, πού να εξυπηρετηθούν όσοι δεν είχαν την δική σας «αρτιμελή» τύχη; Καμία ψυχραιμία. Καμία ψυχραιμία, αλλά πλήρης συνέπεια. Με συνέπεια χαλάσαμε τον κόσμο στο δημοψήφισμα, με συνέπεια συνεχίζεται το μονόπρακτο του εν δυνάμει ασθενούς. Μόνο που τώρα, αυτή η έλλειψη ψυχραιμίας πάει να γονατίσει ολόκληρο τον κοινωνικό κορμό. Πετσοκομμένος κι έρμος, πεσμένος ώστε από πάσα άνδρα να ξυλευτεί. Τώρα έχουν κλείσει τα πάντα. Υπηρεσίες, σχολεία, καταστήματα, σπίτια. Καλώς, βέβαια. Αν και με τις τόσες ελλείψεις που δημιουργήθηκαν, συν εκείνες που υπήρχαν ήδη, δεν έχουμε ακόμα δει ούτε την ουρά του γαϊδάρου.
Περισσότερα »
27
03

Χριστόφορος Παπαδόπουλος: Εκ βαθέως

Με τον Κάσδαγλη έχουμε κοινές πολιτικές καταβολές, την Ανανεωτική Αριστερά. Θα το προσδιόριζα, χωρίς να τον ρωτήσω, ως αριστερό ευρωκομμουνισμό. Τα δύο αμιγώς πολιτικά βιβλία του, Η αριστερά και ο κακός ο λύκος (Οξύ 2009) και Ανώνυμοι χρεωκοπημένοι (Καστανιώτης 2012) επιβεβαιώνουν τον ισχυρισμό. Υπάρχει βέβαια, κατά τη γνώμη μου, μια μετατόπιση. Στο πρώτο βιβλίο είναι εμφανές αυτό που οι Ιταλοί σύντροφοι ονόμασαν «ισχυρός ρεφορμισμός» (όρος που φοβάμαι ότι του ίδιου δεν θα του αρέσει), ενώ στο δεύτερο, επεξεργαζόμενος τα βιώματα της κρίσης, στρέφεται σαφέστερα προς τη Ριζοσπαστική Αριστερά (όρος που θα αντιμετώπιζε σήμερα μάλλον με ελαφρά ειρωνεία). Στο 1983, παρά το μυθιστορηματικό χαρακτήρα του βιβλίου, με όπλο το χιούμορ και την κατεδαφιστική του γλώσσα, περνάει σε φάση σαρωτικής κριτικής του τριτοδιεθνιστικού μοντέλου, αγγίζοντας με υπαινικτικό τρόπο την πορεία της Αριστεράς μέχρι σήμερα.
Περισσότερα »
26
03

Νίκος Φίλης: Να μην “πάμε αλλού” με την τηλεδιδασκαλία, να γίνουν οι προσλήψεις εκπαιδευτικών (Ηχητικό)

Η κρίση με τρόπο τραγικό μας βοήθησε να καταλάβουμε πόσο σημαντικό ήταν ότι τόσα χρόνια παλεύαμε για την αναβάθμιση του δημόσιου τομέα, κι ας μας χαρακτήριζαν παρωχημένους «κρατιστές» και ιδεοληπτικούς. Οι κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας είναι σοβαρές. Ακόμα και νεοφιλελεύθεροι που μια ζωή πλειοδοτούσαν για το πόσο «άχρηστο είναι το κράτος» και λοιδορούσαν κάθε υπαρκτή ή ανύπαρκτη αστοχία, τώρα βλέπουν τις αρετές του και φτάνουν να επικρίνουν -σαν να ξύπνησαν σήμερα- τον ιδιωτικό τομέα. Μετά την κρίση η αναβάθμιση των υπηρεσιών του δημοσίου τομέα στην υγεία, στην εκπαίδευση, στη μέριμνα στους αδύνατους θα είναι η μεγαλύτερη πολιτική μας προτεραιότητα και με αυτή την οπτική πρέπει να μπολιαστεί το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Η εντύπωση που έχουμε για τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων είναι η μεγάλη και πρόθυμη συμμετοχή τους. Στα πανεπιστήμιά μας, επίσης, γίνεται εξαιρετική προσπάθεια. Οι εκπαιδευτικοί μας δείχνουν το ενδιαφέρον που πρέπει και αυτό είναι κάτι που τιμά τον κλάδο. Θα είναι το θετικό κεκτημένο και αυτής της δοκιμασίας. Το ίδιο είχαν πράξει οι εκπαιδευτικοί στο απόγειο της οικονομικής κρίσης, το ίδιο όταν τη δεκαετία του ‘90 το σύστημα δέχθηκε τόσους μετανάστες από Αλβανία. Με δυο λόγια οι εκπαιδευτικοί βάζουν πλάτη, γίνονται ξανά στυλοβάτες, κάνουν το καθήκον τους, παρά τις επιθέσεις που δέχονται, από τα γνωστά κέντρα παραπληροφόρησης και απαξίωσης του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος. Ότι ισχύει για την Υγεία, ισχύει και για την Παιδεία. Εμείς μένουμε σπίτι, εσείς (εννοώ την κυβέρνηση) σταματήστε να υπονομεύετε το κοινωνικό κράτος, ενισχύστε το Ε.Σ.Υ., την Παιδεία και την κοινωνική προστασία.
Περισσότερα »
26
03

Ευκλείδης Τσακαλώτος: Μας χλεύασαν αλλά πρώτη φορά η Ελλάδα έχει όπλα απέναντι σε κρίση (Ηχητικό)

Αν επικρατήσουν Γερμανοί και Ολλανδοί, η πολιτική κατάσταση στη νότια Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ιταλία δεν θα είναι πολύ φιλοευρωπαϊκή στο μέλλον, δεν έχει βοηθήσει ότι πηγαίνουν οι Κουβανοί να βοηθήσουν, στέλνουν βοήθεια οι Κινέζοι, αλλά όχι Ολλανδοί και Γερμανοί. Τώρα, ο κόσμος καταλαβαίνει τι αξιολογούμε περισσότερο, έχουμε χρέος να επενδύσουμε στη δημόσια Υγεία, να βάλουμε θεμέλια τώρα, να επενδύσουμε στα πράγματα που μας κάνουν κοινωνίες πιο ανθεκτικές, αλληλεγγύης και συμβίωσης.
Περισσότερα »