Αναδημοσιεύσεις

Ποιος τελικά παρανομεί; Οι πολίτες, τα κόμματα, τα συνδικάτα, όσοι και όσες επέλεξαν να τιμήσουν την επέτειο του Πολυτεχνείου, αποδείχθηκαν για μια ακόμη φορά περισσότερο υπεύθυνοι από την κυβέρνηση της ΝΔ, η ανικανότητα και ο αυταρχισμός της οποίας είναι πλέον ορατά σε όλα τα επίπεδα. Καμιά κυβέρνηση δεν άντεξε, απλά εφαρμόζοντας βία και τρομοκρατία. Με βία και τρομοκρατία επιβάλλεσαι όταν φοβάσαι. Μια κυβέρνηση των ΜΑΤ αλλά όχι των ΜΕΘ, που επενδύει στην αστυνομία αλλά όχι και σε υγεία και παιδεία, που βρίσκεται διαρκώς απέναντι στους πολίτες, είναι μια κυβέρνηση αδύναμη και λίγη να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Ο Ερντογάν νιώθει τις «δυσκολίες» πιο έντονα από όλους. Αντιλαμβάνεται από την πλευρά του ότι αυτός και η «δυναστεία» του καλπάζουν προς το ίδιο μέλλον στο οποίο καταδικάστηκαν όλες οι δυναστείες στην Ιστορία. Και προσπαθεί απεγνωσμένα να ωθήσει τους συμβούλους του να αντισταθούν. Καθώς ο καιρός περνάει, ο πανικός του Ερντογάν αυξάνεται, ο ίδιος παρακάμπτει όλο και περισσότερο τις νομικές διατυπώσεις και διαδικασίες, οι ναρκισσιστικές και αλαζονικές παρορμήσεις του κυριαρχούν, και έχοντας στερήσει τον εαυτό του από τα απαραίτητα μέσα και πολιτικές, καταλήγει σε βίαιες εκρήξεις. Το «απρόβλεπτο» του Ερντογάν είναι μάλλον μια ένδειξη της αστάθειας του καθεστώτος και του μεγέθους της κρίσης που σκιάζει τον ορίζοντα της Τουρκίας, παρά του προσωπικού του χαρακτήρα. Το καθεστώς έχει παγιδευτεί στο αδιέξοδο των ίδιων του των φιλοδοξιών και των αλυτρωτικών φαντασιώσεών του, ενώ έχει πιαστεί απροετοίμαστο στην κρίση. Οι κοινωνικές και δημοκρατικές δυνάμεις της Τουρκίας αγωνίζονται επίμονα ενάντια στην άνοδο του φασισμού από το 2015. Μπορούμε να πούμε χωρίς υπερβολή ότι, παρά τις άτολμες και χωρίς αρχές πολιτικές κατευνασμού εκ μέρους της Ευρώπης απέναντι στην ενός ανδρός αρχή του Ερντογάν - λόγω του δικού της επείγοντος να διατηρήσει την Άγκυρα ως κυματοθραύστη απέναντι στις προσφυγικές ροές - οι δημοκρατικές και λαϊκές δυνάμεις της Τουρκίας αντέκρουσαν αποφασιστικά το τυραννικό καθεστώς του Ερντογάν. Είναι καιρός να επανενωθούμε για τη δημοκρατία και τη λαϊκή κυριαρχία, καθώς η κρίση του καθεστώτος βαθαίνει κι εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε ούτε βήμα πίσω. We shall overcome (Θα το ξεπεράσουμε).

Το γερμανικό νοσοκομειακό σύστημα, το οποίο απέχει πολύ από την ειδυλλιακή εικόνα που φιλοτέχνησαν γι’ αυτό τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης, υποφέρει και αυτό από την έλλειψη μέσων και προσωπικού. Όλα τα συνδικάτα, τόσο των νοσοκόμων όσο και των γιατρών, οικτίρουν την κραυγαλέα έλλειψη νοσηλευτών στα νοσοκομεία. Μια μελέτη του Ιδρύματος Hans Böckler υπολογίζει ότι θα έπρεπε να δημιουργηθούν 100.000 θέσεις νοσοκόμων πλήρους απασχόλησης.1 Δεδομένου ότι η δουλειά του νοσοκόμου είναι εξαιρετικά σκληρή, υπάρχουν ακόμα και προκηρυγμένες θέσεις νοσοκόμων για την κάλυψη των οποίων δεν εκδηλώνεται κανένα ενδιαφέρον. Βέβαια, η Γερμανία έχει πολύ περισσότερες κλίνες ΜΕΘ συγκριτικά με τους Ευρωπαίους γείτονές της: 34 για 100.000 κατοίκους, έναντι 16,3 για την Γαλλία ή 8,6 για την Ιταλία.2 «Αν είχαμε όμως τον ίδιο αριθμό σοβαρά ασθενών από Covid-19 με τη Βόρεια Ιταλία, θα είχαμε μεν όντως διαθέσιμες κλίνες ΜΕΘ, όχι όμως και το απαραίτητο προσωπικό για να αναλάβει τους ασθενείς» διαπιστώνει ειρωνικά η Νάντια Ράκοβιτς, επικεφαλής της Ένωσης Δημοκρατικών Γιατρών (VdÄÄ). Μάλιστα, μερικούς μήνες πριν από την επιδημία, η Γερμανία συζητούσε ακόμη και το κατά πόσο είναι ορθό να διατηρούνται τόσες πολλές νοσοκομειακές κλίνες: μια μελέτη του Ιδρύματος Bertelsmann συνιστούσε να κλείσουν τα μισά νοσοκομεία της χώρας.3 «Κι ύστερα ήρθε ο κορωνοϊός και όλος ο κόσμος κατάλαβε ότι είναι πράγματι καλό να υπάρχουν πολλά νοσοκομεία και κλίνες» παρατηρεί η Ράκοβιτς.

Το ότι οι αγορές του χρήματος κινούνται με άλματα τύπου «V» δεν σημαίνει καθόλου ότι το ίδιο θα συμβεί αργά ή γρήγορα στην πραγματική οικονομία. Η ιδιομορφία και η μοναδικότητα αυτής της κρίσης -κι αυτό μπορεί να ακούγεται σαν ανέξοδη μελλοντολογία, αλλά δεν είναι, το λέει ακόμα και η Λαγκάρντ- είναι ότι, ακόμη κι όταν η πανδημία περάσει, θα έχει αφήσει πίσω της κοινωνικά συντρίμμια. Εκατομμύρια επιχειρήσεις βυθισμένες στα χρέη, εκατομμύρια χαμένες θέσεις εργασίας, εκατομμύρια εργαζόμενους με μειωμένες αποδοχές, εκατομμύρια νοικοκυριά με συρρικνωμένα εισοδήματα, εκατομμύρια νέους με προοπτικές ζωής πολύ χειρότερες από των γονιών και των παππούδων τους, εκτεθειμένους στον κίνδυνο φτώχειας, στις χαώδεις ανισότητες, στην αυταρχική εκτροπή και στην ψηφιακή επιτήρηση. Σ’ αυτό το ζοφερό φορτίο, λοιπόν, η μόνη εκδοχή του «V» που ταιριάζει είναι αυτή της κοινωνικής έκρηξης.

Σίνκλερ Λιούις «Δεν γίνονται αυτά εδώ», μτφ. Νίκος Α. Μάντης, εκδόσεις Καστανιώτη, 2016 Θέμα του βιβλίου, η εκλογή (όχι η επιβολή…) ενός φασίστα στην προεδρία των ΗΠΑ. Παραμονές εκλογών του 1936, σε μια εποχή κρίσης και κοινωνικής ανησυχίας, με τον φασισμό και τον ναζισμό να ισχυροποιούνται στην Ευρώπη, ο υποψήφιος για την προεδρία, γερουσιαστής Μπερζέλιους Γουίντριπ σπέρνει στην κοινωνία ένα κλίμα φόβου με έναν λόγο κοινωνικού φασισμού που θα μπορούσε να βγαίνει από τις σημερινές εφημερίδες, όχι μόνο των ΗΠΑ, και παρουσιάζει μια πολιτική πρόταση στηριγμένη στις «παραδοσιακές αξίες»: τον πουριτανισμό, τον πατριωτισμό (που φέρνει βέβαια εξοπλισμούς) κ.λπ. Η μόρφωση περιγράφεται πια ως πρόβλημα και οι διανοούμενοι ως ανεπιθύμητοι, ενώ παντού ανακαλύπτονται επικίνδυνοι εχθροί: εβραίοι και κομμουνιστές.

Επαναπροσέγγιση με τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους, μαζικές καμπάνιες εγγραφής νέων με βάση μια προοδευτική ατζέντα. Αυτή ήταν η συμβολή της Αριστεράς των Δημοκρατικών, η οποία αποδείχθηκε νικηφόρα. Όπως το έθεσε και ο Μπέρνι Σάντερς: «112 υποψήφιοι βουλευτές τάχθηκαν υπέρ του σχεδίου για ένα δημόσιο σύστημα Υγείας (Medicare for All).  Όλοι εξελέγησαν. Από τους 98 υποστηρικτές του Green New Deal, μόνο ένας δεν εξελέγη. Η υποστήριξη της δημόσιας Υγείας και της Πράσινης Νέας Συμφωνίας δεν είναι απλώς σωστή κυβερνητική πολιτική, είναι επίσης επιτυχημένη πολιτική». Αυτό που έδειξαν, μεταξύ άλλων, οι ΗΠΑ, είναι ότι οι εκλογές δεν κερδίζονται αν στραφεί κανείς στο Κέντρο, όπως πιστεύει η δεξιά πτέρυγα των Δημοκρατικών, ή στον λαϊκισμό προσπαθώντας να αντιγράψει τον αντίπαλο. Κερδίζονται πηγαίνοντας στον κόσμο, μιλώντας στους ανθρώπους πρόσωπο με πρόσωπο, δίνοντας αριστερές και προοδευτικές απαντήσεις στα μεγάλα ζητήματα. Διεκδικώντας για όλες και όλους εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα, ελευθερίες.  Όλα αυτά που έκανε, δηλαδή, και ο ΣΥΡΙΖΑ, κερδίζοντας τις εκλογές του 2015 και βγαίνοντας ισχυρός σ’ αυτές του 2019.

Τώρα πολλές από τις οργανώσεις που σήμερα θέλουν να τιμήσουν την εξέγερση προσθέτουν στις τρεις λέξεις –ψωμί, παιδεία, ελευθερία – και το “υγεία”. Σωστά, γιατί η σημερινή υγειονομική κρίση και ο θανάσιμος εναγκαλισμός που βιώνουμε είναι αποτέλεσμα της ανάρμοστης, της βλαπτικής σχέσης ανθρώπου – φύσης που επιβάλλει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός της εποχής μας. Το πρόβλημα αυτό απαιτεί επίσης εξέγερση, μια δυναμική παρέμβαση όπως τότε με ιδέες ριζοσπαστικές, ανατρεπτικές. Είναι το εξαιρετικά επείγον ζήτημα της εποχής μας και είναι ελπιδοφόρο ότι ξανά πρωτοστατούν οι νέοι. Είναι αλήθεια ότι οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις, όσο απομακρυνόμαστε από το 1973 πιο επίμονα επιχειρούν να μειώσουν την αξία της εξέγερσης. Δυσανασχετούν μπροστά στο γεγονός ότι οι διαδοχικές γενιές νέων τιμούν το Πολυτεχνείο και αντλούν απ’ αυτό αγωνιστικό παράδειγμα. Αυτός και ο κύριος λόγος που η κυβέρνηση της ΝΔ προχώρησε αντιδημοκρατικά και αντισυνταγματικά στην απαγόρευση των εκδηλώσεων για την επέτειο. “Να ξεμπερδεύουμε με το Πολυτεχνείο, είναι τώρα η ευκαιρία" σκέφτηκαν στη ΝΔ. Αλλά δεν σκέφθηκαν καθόλου ότι δημιουργούν με την πράξη τους συνειρμούς ότι προσέφυγαν σε μεθόδους, ακριβώς, που θυμίζουν αυτές που εναντίον τους αγωνίστηκαν οι νέοι.

[Η κυβέρνηση] ενώ παρουσιάζει την επιστημονική άποψη ως μοναδική, αντικειμενική και απαράλλακτη αλήθεια, ταυτόχρονα κρύβει τις υποθέσεις και τα σκεπτικά που οδηγούν στα δήθεν επιστημονικά συμπεράσματα τα οποία η ίδια υποτίθεται πως ακολουθεί.  Έτσι καταφέρνει ταυτόχρονα δύο στόχους: να παρουσιάσει τις θέσεις της ως απόλυτα αντικειμενικές, οι οποίες ως εκ τούτου πρέπει να επιβληθούν σε εμάς, την αφελή και ανεύθυνη πλέμπα, ενώ ταυτόχρονα αποποιείται κάθε ευθύνης, αφού «τις αποφάσεις τις πήραν οι ειδικοί». Φυσικά, αυτό το κρυφτό (πέραν της προφανούς πολιτικής του χυδαιότητας, η οποία θεωρώ πως είναι άνευ προηγουμένου στην πολιτική Ιστορία της χώρα μας, ίσως με εξαίρεση την κυβέρνηση Παπαδήμου) είναι και τεράστιο πλήγμα στην κοινωνική αξιοπιστία των επιστημόνων αλλά και της επιστήμης συνολικά.  Όταν η κοινωνία νιώθει ότι ο τρόπος με τον οποίο έχει βγει ένα συμπέρασμα είναι κρυφός, είναι απόλυτα λογικό να γεννιούνται (υγιείς και μη) αμφισβητήσεις αυτού του συμπεράσματος. Μόνο η ανοιχτότητα και η ειλικρίνεια μπορούν πραγματικά να καταπολεμήσουν τις θεωρίες συνωμοσίας και τις διάφορες άλλες επικίνδυνες απόψεις που ολοένα κερδίζουν έδαφος.  Όχι η επιβολή διά της εν κρυπτώ θεοποίησης.

Παρά την περιορισμένη επιρροή του, το Πολυτεχνείο έχει συμβάλει αποφασιστικά στο δημοκρατικό, φιλελεύθερο και κοινωνικό κεκτημένο της Μεταπολίτευσης. Και είναι αυτά τα κεκτημένα τα οποία θέλει να ακυρώσει η, από μια άποψη, ανίερη συμμαχία ανάμεσα στις δυνάμεις ενός μεταμοντέρνου εθνικισμού, του νεοφιλελευθερισμού, της Ακροδεξιάς και του εκσυγχρονιστικού (;) ακραίου Κέντρου. Το «ποτέ ξανά» του κ. Σαμαρά από βήματος Βουλής το συνόψισε με τον καλύτερο τρόπο. Οι αντιμετώπιση της κρίσης ως ευκαιρίας που με βίαιο τρόπο εισάγουν σειρά αντιδημοκρατικών και αντικοινωνικών μέτρων απλώς το επιβεβαιώνουν. Κατά συνέπεια, ίσως περισσότερο από ποτέ οφείλουμε να γιορτάσουμε το Πολυτεχνείο.  Όχι μόνο ως γεγονός μνήμης, αλλά ως πράξη που επιβάλλει η συγκυρία. Ωστόσο, βλέποντας ότι η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει την πανδημία μέσα από τις απαιτούμενες κοινωνικές πολιτικές, αλλά μέσα από την ένταση των κατασταλτικών μηχανισμών, ίσως θα ήταν σκοπιμότερο να αποφύγουμε την τελετουργία της πορείας και διεκδικήσουμε και πάλι τις πλατείες και κάθε ανοικτό χώρο σε κάθε γειτονιά που έχει απαγορευτεί σε όλους τους νέους κάθε ηλικίας.