Αναδημοσιεύσεις

Το τελευταίο διάστημα μέσα στις αντιρατσιστικές πανεθνικές κινητοποιήσεις, διαδηλωτές γκρέμισαν και βανδάλισαν αγάλματα και μνημεία. Η συλλογική μνήμη ταξίδεψε πίσω στην αμερικανική ιστορία και την πλήρωσαν ακόμα και τα αγάλματα του Χριστόφορου Κολόμβου που ναι μεν ανακάλυψε την Αμερική, όμως θεωρείται ένας από εκείνους που ευθύνονται για τη σφαγή των αυτόχθονων πληθυσμών. Στην ορμή των διαδηλωτών δεν αντιστάθηκαν ούτε τα μεγάλα μνημεία που εξυμνούν αποικιοκρατικές ιστορίες αλλά ούτε και αγάλματα μισητών ανθρώπων της Συνομοσπονδίας των Νοτίων κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου που αντιπροσωπεύουν τη φυλετική αδικία που ακόμη επικρατεί στις ΗΠΑ. (...) Το 2019 [η Κάρα Γουόκερ] δημιούργησε ένα δημόσιο γλυπτό μεγάλης κλίμακας με τη μορφή μιας κρήνης τεσσάρων επιπέδων. Το ονόμασε «Fons Americanus» και θέτει ερωτήματα για τον τρόπο που τα μνημεία υπενθυμίζουν την ιστορία μας. Παράλληλα, μέσα από τις γλυπτές μορφές παρουσιάζει μια αφήγηση σχετικά με την ιστορία της αφρικανικής διασποράς. Εξερευνά επισταμένως τις διασυνδεδεμένες ιστορίες της Αφρικής, της Αμερικής και της Ευρώπης και χρησιμοποιεί το νερό ως βασικό θέμα. Αναδεικνύει το διατλαντικό εμπόριο σκλάβων αλλά και τις ελπίδες, τη λαχτάρα, την τύχη και το δράμα των ανθρώπων στους δρόμους του ξεριζωμού αλλά και στις νέες πατρίδες τους, που όλες μαζί τις συνδέει ο τεράστιος Ατλαντικός Ωκεανός. (...) Η Tate με τη βοήθεια της Γουόκερ καταφέρνει να περνάει μηνύματα αντιρατσισμού σε χιλιάδες κόσμο καθημερινά. Οι προκαταλήψεις και ο φυλετικός ρατσισμός είναι βαθιά ριζωμένα μέχρι σήμερα στις συνειδήσεις και στις πολιτικές της κάθε εξουσίας. Η Κάρα Γουόκερ, με τις πλούσιες, αμφιλεγόμενες και παιχνιδιάρικες απαντήσεις του έργου της, μπορεί και τροφοδοτεί το μνημειακό σιντριβάνι της με προκλήσεις και μας ζητά να εξετάσουμε με άλλο μάτι την παγκόσμια ιστορία, την αποικιοκρατία και το σκληρό παρελθόν της δουλείας, καθώς οι ανθρώπινες τραγωδίες μέσα από τις θαλάσσιες διαδρομές εξακολουθούν να μαστίζουν μέχρι σήμερα τον κόσμο μας.

Αφού στα πεδία οικονομία, παιδεία, υγεία, εξωτερική πολιτική δεν αντέχει σε κάποια σύγκριση με την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, θα παίξει μπάλα στο παλιό γνώριμο αφήγημα της τάχα μου πατριωτικής δύναμης γιατί στο κάτω κάτω δεν έχει και άλλο πεδίο να επιχειρήσει κάποιο συγκριτικό πλεονέκτημα. Με μεγάλη ευκολία όποιος κάνει κριτική σε αυτό το αφήγημα, θα χαρακτηριστεί μειοδότης, από την κυβέρνηση και το σύνολο των κουρδισμένων φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ . Το έχουμε δει σε όλα τα επίπεδα αυτό. Η γενιά μου το έχει ζήσει ακόμη και στη στάση που είχαν οι παλαιότερες κυβερνήσεις της ΝΔ, όταν από τη μια λοιδορούσαν και χαρακτήριζαν ως προδοτική κάθε φωνή υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αντιρρησιών συνείδησης και από την άλλη ψήφιζαν φωτογραφικές ρυθμίσεις ώστε να υπηρετήσουν μειωμένη στρατιωτική θητεία  βουλευτές τους. Όλες και όλοι μας το ζήσαμε όλα τα χρόνια της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ όταν οι σημερινοί κυβερνώντες φόρεσαν την πανοπλία του μακεδονομάχου και ξεστόμισαν ότι πιο βρώμικο μπορούσαν  σε βάρος της εξωτερικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, για να δείξουν το πραγματικό τους πρόσωπο μόλις ανέλαβαν την κυβέρνηση και δέχθηκαν κάθε σημείο που επί ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλαν. Είναι προφανές πως η θητεία στα 18 θα προσπαθήσει να καλύψει πολλές άλλες ΄΄ανάγκες΄΄ της ΝΔ όχι όμως την αμυντική της χώρας την οποία επικαλούνται. Οι ΄΄ανάγκες΄΄ αυτές της κυβέρνησης βρίσκονται στον αντίποδα του κοινωνικού συμφέροντος, στον αντίποδα του εθνικού συμφέροντος. Και αυτό οι σημερινοί νέοι,  νέες αλλά και όλοι μας πρέπει να το προσέξουμε.  

Το έργο, λοιπόν, που καλούνται να επιτελέσουν οργανώνοντας τη δράση του κόμματος, καταρχάς, ο νέος γραμματέας, θέση εξ ορισμού νευραλγική σ’ ένα αριστερό κόμμα, Δημήτρης Τζανακόπουλος, αλλά και ο Νάσος Ηλιόπουλος, διότι αναλαμβάνει έναν τομέα που είναι σημαντικός -αλλά πολλοί στο κόμμα θεωρούν σπουδαίο για λάθος λόγους- θα είναι δύσκολο, αλλά καθοριστικό. Ιστορικής σημασίας από μια άποψη. Παραλαμβάνουν ύστερα από μία επίπονη εργασία δύο χρόνων, που έγιναν ουσιαστικά βήματα. Το επόμενο διάστημα θα πρέπει ν΄ αποδείξουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έγινε πλειοψηφική δύναμη στις λαϊκές τάξεις και κυβερνητική, κατά συνέπεια, σε μια, απλώς, ευνοϊκή συγκυρία. Έγινε διότι υπήρξαν βαθύτεροι και μονιμότεροι λόγοι. Αυτούς τώρα οφείλουμε να αναδείξουμε, επικαιροποιήσουμε, να τους κάνουμε δική μας ιδεολογική και πολιτική ύλη. Και τα δυο αυτά στελέχη είναι γνωστά στον κόσμο του κόμματος από την έως τώρα κομματική και κυβερνητική τους δράση. Δημιουργούν μια βάσιμη αισιοδοξία, όχι μόνο γιατί είναι δυναμικά και νέα σε ηλικία με μαρξιστική παιδεία, πλούσια μόρφωση και πλούσια οργανωτική και πολιτική εμπειρία. Γνωρίζουμε τα εμπόδια που θα ορθωθούν, από τον αντίπαλο, τις δυσκολίες που θα συναντήσουν ίσως και μέσα από το κόμμα. Όμως και τότε δεν πρέπει να μην ξεχάσουν ότι είναι βασικά πρόσωπα μιας νέας και ελπιδοφόρας αριστεράς, το κόμμα και αυτό πρέπει να το υπερασπίσουν, υπερασπιζόμενοι στην πράξη τις απόψεις τους και τη δημοκρατική και συλλογική λειτουργία των οργάνων και των οργανώσεων.

Η κοινωνία δεν βιώνει μόνο την πολλαπλή κρίση, αλλά υφίσταται και μια νέα μορφή βίας και απαξίωσης που αφορά την ατομική και συλλογική ενοχοποίηση των πολιτών, τη στοχοποίηση των νέων, που υποδεικνύονται από την κυβέρνηση ως οι κύριο ένοχοι για την εξάπλωση της πανδημίας. Από το «μαζί τα φάγαμε» της μνημονιακής περιόδου 2010-2014, φτάσαμε στο «εμείς φταίμε, εγώ, εσύ και οι νέοι» για την εξάπλωση της πανδημίας. Ο ολοκληρωτισμός, πολιτικός, κοινωνικός και ιδεολογικός, σε όλο του το μεγαλείο... Στη νέα φάση, στη νέα περίοδο που ξεκίνησε, πρέπει να ασκηθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία μια ριζοσπαστική, δυναμική και δημιουργική αντιπολίτευση. Δεν αρκούν οι κριτικές και οι υποδείξεις προς ένα ανάλγητο αντιδραστικό καθεστώς που μόνος του στόχος είναι το πλιάτσικο και ο ευτελισμός των δημοκρατικών θεσμών και των δικαιωμάτων των πολιτών. Θα πρέπει να εξαντληθούν όλα τα μέσα ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία να δώσει μαζί με την κοινωνία τις κρίσιμες μάχες που έρχονται, να προχωρήσει δυναμικά στην ανασυγκρότησή του, να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πρόγραμμα αντιμετώπισης και διεξόδου από την κρίση. Δεν υπάρχουν πλέον πολλά περιθώρια. Το κυβερνητικό καθεστώς δεν είναι απλώς ένα κυβερνητικό σχήμα, αλλά μια δομή συμφερόντων που δεν πρόκειται να ορρωδήσει προ ουδενός προκειμένου να κρατηθεί με κάθε τρόπο στην εξουσία. Ασφαλώς θα πρέπει να ορθωθεί ένα κοινωνικοπολιτικό «τείχος» για να αποτρέψει τις καταστροφικές πολιτικές. Όμως, παράλληλα και ταυτόχρονα, θα πρέπει από σήμερα κιόλας να διαμορφωθούν οι συνθήκες για την ανατροπή τού κυβερνητικού καθεστώτος και για την αποκατάσταση της δημοκρατίας και της προοδευτικής πορείας της χώρας. Κάθε ολιγωρία, κάθε καθυστέρηση, κάθε ανοχή μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Το σχολείο περισσότερο από ποτέ είναι σήμερα πυλώνας κοινωνικής συνοχής, σταθερότητας. Τον καιρό της καραντίνας γονείς ρωτούσαν πότε θα ξανανοίξουν τα σχολεία. Η κυρίαρχη και εύκολη αντίληψη από τα ΜΜΕ ήταν ότι οι γονείς θέλουν να πάνε στη δουλειά τους ή να «παρκάρουν» τα παιδιά τους. Όμως, η μεγάλη αγωνία των γονιών ήταν η επιστροφή σε μια ουσιαστική, όχι σε μια τυπική κανονικότητα. Και το σχολείο είναι ο πιο βασικός πυλώνας μιας κοινωνικής κανονικότητας. Τώρα καλείται να παίξει αυτό το ρόλο: ψυχική στήριξη, αναπλαισίωση των παιδιών που έχουν βρεθεί εκτός ενός σταθερού κοινωνικού πλαισίου. Και κάτι ακόμα: έχουμε ένα σύστημα που παράγει ανισότητες. Το σχολείο από τη φύση του προσπαθεί να αμβλύνει αυτές τις ανισότητες. Ο δάσκαλος προσπαθεί να βοηθήσει τον αδύναμο, να στηρίξει αυτόν που υπολείπεται, διαρκώς προσπαθεί να μειώνει κενά και ανισότητες. Όταν όμως το σχολείο κλείνει, η διάκριση δεν είναι πια ανάμεσα σε παιδιά με πολλές ή λίγες δυνατότητες, σε παιδιά με μεγάλη ή μικρότερη πρόσβαση στη γνώση. Κλειστά σχολεία σημαίνει παιδιά που έχουν εκπαιδευτικές υπηρεσίες και παιδιά που δεν έχουν. Για κάποια εξακολουθεί να υπάρχει σχολείο, για τα πολλά δεν υπάρχει καθόλου σχολείο. Καραντίνα σημαίνει σχολείο ή μη σχολείο. Οι ανισότητες γίνονται χάσματα. Φέτος το άνοιγμα των σχολείων συμπίπτει με την τραγική αναζωπύρωση του προσφυγικού λόγω Μόριας. Η ώσμωση της δημόσιας υγείας με το προσφυγικό είναι τοξική και πρέπει να προσπαθήσουμε να μη μεταφερθεί στους χώρους της εκπαίδευσης. Φανταστείτε αυτόν τον χυλό στις αυλόπορτες των σχολείων: ξενοφοβία, αντιεμβολιασμός, κραυγές κατά της μάσκας, ένας νέος εθνικιστικός ανορθολογικός φονταμενταλισμός. Οι πολιτικές επιλογές του υπουργείου Παιδείας δεν συνηγορούν στον κοινωνικά εξισορροπητικό και συνεκτικό ρόλο του σχολείου. Αλλά, έστω και έτσι, είναι διπλό το χρέος της εκπαιδευτικής κοινότητας: από τη μια να ζητάμε διαρκώς τα βασικά, μικρότερο αριθμό μαθητών, υγειονομική θωράκιση των δασκάλων. Από την άλλη, να στηρίξουμε τον κοινωνικό και πνευματικό ρόλο του σχολείου, να αντιμετωπίσουμε φωνές ανορθολογικές, αντιδιαφωτιστικές. Κυρίως να απομονώσουμε παραδειγματικά εκπαιδευτικούς με τέτοιες απόψεις. Εδώ δεν χωράει επαγγελματική αλληλεγγύη ή συντεχνιακή αντίληψη. Τέτοιες αντιλήψεις πρέπει να απομονωθούν αποφασιστικά.

Το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου [Αλέξης Ηρακλείδης «Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειος. 50+1 όψεις των ελληνοτουρκικών διενέξεων», Θεμέλιο, 2020] αναζητά πιθανές λύσεις. Είναι αισιόδοξο διότι στηρίζεται στην εδραία πεποίθησή του ότι η διένεξη τόσο στο Αιγαίο, ιδίως μάλιστα, όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Κύπρο επιλύεται στη βάση του «θετικού αθροίσματος». Το κλειδί για τους μεν Έλληνες είναι «να ξεχάσουν μια για πάντα τη γνωστή στρεβλή άποψη ότι «το Αιγαίο είναι ελληνική θάλασσα» ή «ελληνική λίμνη», γιατί απλούστατα δεν είναι ούτε μπορεί ποτέ να γίνει». Και επίσης, «η Ελλάδα να μην επιδιώκει – ή για την ακρίβεια να μην δίνει την εντύπωση ότι επιδιώκει – να απλωθεί μέχρι τη μακρινή Ανατολική Μεσόγειο με εφαλτήριο το μικροσκοπικό Καστελόριζο σε απόσταση αναπνοής από τα τουρκικά παράλια». Το κλειδί για τους Τούρκους είναι να μην επιμένουν ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου δεν δίνουν δικαιώματα στην Ελλάδα γιατί αποτελούν γεωλογική προέκταση της Ανατολίας και τους απειλεί. Επίσης να μην υπονοούν ότι, επειδή διαθέτουν τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο (πράγμα συζητήσιμο, γιατί και η Αίγυπτος διαθέτει μεγάλη ακτογραμμή στη Μεσόγειο), θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη μερίδα του λέοντος στην περιοχή αυτή».

Το χειρότερο που μπορεί να συμβεί στο πολύ εγγύς μέλλον -κι εννοώ μέχρι τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές- είναι μια τριπλή καταστροφή: Πρώτα, ένα εκκωφαντικό σκάσιμο της τελευταίας χρηματιστηριακής φούσκας στις ΗΠΑ, με ισχυρή μεταδοτικότητα σε όλο τον κόσμο, χειρότερη κι από αυτή του κορονοϊού. Δεύτερον, μια θεαματική διάψευση των προσδοκιών για ανακουφιστική ανάκαμψη των οικονομιών το δεύτερο τρίμηνο -μέχρι στιγμής οι καταμετρητές του κόσμου μάς νανουρίζουν ότι όλα θα πάνε καλύτερα από τούδε και στο εξής. Το τρίτο και φαρμακερό θα είναι να διαψευστεί η ρεαλιστική εκτίμηση ήττας του Τραμπ-«όλα τα κάναμε τέλεια» και να μας εύρει ο ντουβρουτζάς μιας επανεκλογής του. Αυτό θα ήταν η τέλεια φούσκα, η τέλεια καταιγίδα, η τέλεια καταστροφή. Ο Τραμπ είναι ο μεγάλος τροφοδότης της αμερικανικής φούσκας, ο Τραμπ είναι επίσης αυτός που μπορεί να προκαλέσει το καταστρεπτικό σκάσιμό της. Και ο Τραμπ είναι αυτός που μπορεί να μετατρέψει την πανδημία του Covid- 19 σε υγειονομικό ολοκαύτωμα. Και η επαναλαμβανόμενη χρήση του ονόματος του Τραμπ γίνεται με την κρυφή ελπίδα να πιάσει το ξόρκι της γρουσουζιάς...