εθνικισμός

13
12

Κύρκος Δοξιάδης: Ο καθωσπρέπει εθνικισμός

Πρόκειται για έναν εθνικισμό που έχει οριστικά πάρει διαζύγιο από τον «δημοκρατικό πατριωτισμό», από τη δημοκρατία εν γένει, από τον Διαφωτισμό σε οποιαδήποτε από τις παρακαταθήκες του. Ο δρόμος για τον εθνικοσοσιαλισμό είναι ορθάνοιχτος. Και τούτο ισχύει τόσο για τα συλλαλητήρια όσο και για τις μαθητικές καταλήψεις. Αυτό (παριστάνουν ότι) δεν καταλαβαίνουν όσοι θέτουν την (επιφανειακά) αφελέστατη ερώτηση: «Μα είναι δυνατόν να υπονοείτε ότι οι μετέχοντες σε συλλαλητήρια και οι μαθητές που διαμαρτύρονται με καταλήψεις είναι ακροδεξιοί;» Η προφανής απάντηση είναι: «Κι αν δεν είναι ήδη, τρέχουν ολοταχώς προς τα εκεί». Η άρχουσα τάξη τα γνωρίζει όλα αυτά, αλλά διακατέχεται από έναν απύθμενο κυνισμό, που οφείλεται κυρίως στο ότι ποτέ της δεν κατάφερε να αποκτήσει την περιπόθητη ηγεμονία που θα εξασφάλιζε την κυριαρχία της. (...) Οι ηγέτιδες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, απέναντι στις κυριαρχούμενες τάξεις, οφείλουν να προσφέρουν (και υλικές δυνατότητες για αξιοπρεπή διαβίωση), να δείχνουν (κατά τρόπο πειστικό) ότι συμπάσχουν, να ελέγχουν και να καθοδηγούν (και όχι μόνο να καταστέλλουν). Αν κάτι χαρακτηρίζει διεθνώς την άρχουσα τάξη στην παρούσα φάση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού είναι ότι τούτη την αρχαία συνταγή την έχει γραμμένη στα αρχαιότερα των υποδημάτων της. Οφείλουμε να είμαστε υπερήφανοι για τη δική μας άρχουσα τάξη. Σε ανύποπτο χρόνο, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, πριν καλά καλά επικρατήσει πλήρως ο νεοφιλελευθερισμός, με τον «καθωσπρέπει εθνικισμό» της αποκλειστικής ελληνικότητας της Μακεδονίας, επινόησε μια εύκολη λύση στο δύσκολο πρόβλημα της ηγεμονίας. Κι ας πρόκειται για λύση που πιθανότατα οδηγεί στην εύκολη «ηγεμονία» του φασισμού.
07
11

Κι όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε!

Το πιο καθησυχαστικό μήνυμα απευθύνεται στις δημοκρατίες σε ολόκληρο τον κόσμο: αντίθετα με τους φόβους, το εθνικιστικό κύμα που εμφανίζεται σχεδόν παντού στον πλανήτη δεν είναι ακαταμάχητο. Ερχεται μία στιγμή όπου η δημαγωγία, το αποπροσανατολιστικό ψέμα, η μόνιμη επιθετικότητα, η ξενοφοβική ρητορική, εξεγείρουν τους αντιτιθέμενους και κυρίως ανησυχούν τους διστακτικούς ψηφοφόρους που κρίνουν το εκλογικό αποτέλεσμα σε τόσες αναμετρήσεις
07
11

Η παρέλαση άρχισε. Πώς θα τελειώσει;

Στην Ελλάδα, πάντως, (...) ξέρουμε τι μας περιμένει, όταν ο εθνικισμός συναντάει το μιλιταρισμό, γνωρίζουμε πώς την πληρώνει η δημοκρατία και πόσο ζημιώνονται τελικά εκείνα τα ανοιχτά ζητήματα, που ακριβώς χρησιμοποιούνται σαν προσχήματα, για να δικαιολογούν την αύξηση των δόσεων ενός αμφίβολου πατριωτισμού. Μέρες που είναι, ας κάνουμε τον κόπο να διαβάσουμε τους πρώτους τέσσερις τόμους από τον «φάκελο της Κύπρου», που έδωσε στη δημοσιότητα η ελληνική Βουλή. Με το δόγμα «η Κύπρος είναι ελληνική», κατάφεραν να βρεθεί το μισό νησί υπό τουρκική κατοχή. Με το δόγμα «η Μακεδονία είναι μία και ελληνική» πάνε να κάνουν εχθρό μας μια χώρα που έχει ζωτικό συμφέρον να συνυπάρξει με την Ελλάδα. Με το δόγμα «η Βόρεια Ηπειρος είναι ελληνική» τι θα μπορούσε τάχα να μας προκύψει;
06
08

Όταν ο βασιλιάς είναι γυμνός: σκέψεις για τον ελληνικό εθνικισμό

Πριν από αρκετά χρόνια –το 1992– ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς και διανοούμενους της μεταπολιτευτικής περιόδου, ο Φίλιππος Ηλιού, ανέφερε σχετικά με την καυτή τότε υπόθεση της αναγνώρισης της Δημοκρατίας της Μακεδονίας: Το πιο ενοχλητικό, επικίνδυνο και ανησυχητικό για την Ελλάδα και τους Έλληνες δεν είναι ότι πιθανόν να αναγνωριστεί ένα κράτος με το όνομα που αυτό έχει επιλέξει, όπως άλλωστε έχει το δικαίωμα, αλλά ότι με αφορμή το Μακεδονικό αναδείχθηκαν και επιβλήθηκαν ως κυρίαρχες τάσεις στην ελληνική κοινωνία και τους παράγοντες που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, στοιχεία μιας πρωτοφανούς αρχαϊκότητας που μας εμφανίζουν να αθετούμε δημοκρατικές κατακτήσεις και πολύτιμες δημοκρατικές ευαισθησίες, που, μετά τη μεταπολίτευση, είχε θεωρηθεί ότι αποτελούσαν πλέον κοινό κτήμα των ελλήνων πολιτών. Ήταν εκείνες τις αντίστοιχες μέρες του Μαΐου του 1992 που καταδικάζονταν από την ελληνική δικαιοσύνη τέσσερα μέλη της Αντιπολεμικής Αντιεθνικιστικής Συσπέιρωσης για διατάραξη των διεθνών σχέσεων της χώρας και διασπορά ψευδών ειδήσεων. Εικοσιέξι χρόνια μετά, τον «σωφρονιστικό» ρόλο των δικαστηρίων ανέλαβαν μαυροφορεμένοι αγανακτισμένοι ελληνόψυχοι –με πολύ επιδερμική ωστόσο σχέση τόσο με την ιστορία όσο και με την ελληνική γλώσσα–, που δεν διστάζουν να προπηλακίζουν δημόσια όποιον διατυπώνει αντίθετη από την κυρίαρχη στον δημόσιο λόγο άποψη και να θέτουν διά της σωματικής ρώμης τα πλαίσια του επιτρεπτού και τα όρια του ανεκτού. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, καθημερινά περιστατικά έντασης και βίας έχουν εμφανιστεί σε διάφορες περιπτώσεις τόσο στην Αθήνα όσο και, κυρίως, στη Θεσσαλονίκη.
17
06

Εθνικόν, ό,τι μας γουστάρει!

Η δήλωση του Καραμανλή ότι «η Μακεδονία είναι μία και ελληνική» δεν είναι και ό,τι καλύτερο έχει πει ο αποκαλούμενος εθνάρχης. Η Μακεδονία δεν είναι μία και δεν είναι μόνο ελληνική. Στον γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας υπάρχουν τρία κράτη: η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η ΠΓΔΜ. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Επιπλέον δεν αναρωτιέται ο κ. Σαμαράς μήπως αυτή η ατυχής και ανιστόρητη δήλωση του Καραμανλή, την οποία απέσυρε ο ανιψιός του το 2008, δημιουργήσει πρόβλημα στην Ελλάδα εάν παρουσιαστεί ως επίσημη θέση; Από οποιονδήποτε τρίτο (σύμμαχο ή αντίπαλο) δεν θα εισπραχτεί ως δείγμα επιθετικού αλυτρωτισμού; Ψιλά γράμματα.
23
12

Τι είναι ο «φεμινο-εθνικισμός»;

Η ακαδημαϊκός Sara Farris μιλά για την «εργαλειοποίηση» των μεταναστριών στην Ευρώπη από δεξιούς εθνικιστές και νεοφιλελεύθερους. Πρόσφατα δημοσίευσε ένα βιβλίο που προκάλεσε, με τον τίτλο «Στο όνομα των δικαιωμάτων των γυναικών: η άνοδος του φεμινο-εθνικισμού». Σε αυτό εξετάζει πώς δεξιοί εθνικιστές, νεοφιλελεύθεροι/ες, αλλά και ορισμένες φεμινίστριες και φορείς ισότητας, επικαλούνται τα δικαιώματα των γυναικών για να στιγματίσουν τους μουσουλμάνους και να προωθήσουν τη δική τους πολιτική ατζέντα. Υποστηρίζει ότι υπάρχει μια σημαντική πολιτικο-οικονομική διάσταση σε αυτήν τη φαινομενικά παράδοξη διασύνδεση.
27
09

Emma Goldman: Εθνικισμός, το δηλητήριο της Δημοκρατίας

Ο εθνικισμός τελικά, δεν αφορά εκείνους που διαθέτουν χρήματα και εξουσία. Είναι κατάλληλος για τις ακαδημαϊκά απαίδευτες, εξαθλιωμένες μάζες, για τους πολλούς. Θυμίζει κάπως, μία από τις ιστορικές ρήσεις του Φρειδερίκου του Μεγάλου, του επιστήθιου φίλου του Βολταίρου, ο οποίος, φέρεται να είπε κάποτε: «Η δεισιδαιμονία, είναι μια απάτη, αλλά, αυτή η απάτη στους λαούς πρέπει να διαιωνίζεται!»
26
09

Χρήστος Χατζηιωσήφ: «Οι εθνικισμοί επιστρέφουν στην Ευρώπη και τρέφονται από τις ανισότητες»

Κύρια αιτία της επανεμφάνισης του εθνικισμού σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο οικονομικό επίπεδο. Η κατάσταση αυτή είναι η απόληξη των δομικών διαφορών ανάμεσα στις εθνικές οικονομίες των κρατών-μελών της Ενωσης. Εκείνο όμως που επέτρεψε στις δομικές διαφορές να διευρύνουν τις ανισότητες ανάμεσα στις εθνικές οικονομίες ήταν το θεσμικό σύστημα το οποίο διαμόρφωσαν οι ευρωπαϊκές συνθήκες.
25
09

Η δυσοίωνη προοπτική της Ευρώπης

Η Γερμανία, επισημαίνει ο Χ. Χατζηιωσήφ, όντας το πιο ισχυρό κράτος-έθνος της Ευρώπης, αποδέχτηκε και συνάμα επέβαλε μια οικονομική πολιτική ανισοτήτων, που απορρέει από την αγοραία οικονομία. Αυτό, σε συνδυασμό με το δόγμα της εθνικής κυριαρχίας σημαίνει την άτεγκτη εφαρμογή των νόμων της αγοράς, πράγμα που ευνοεί την ισχυρότερη οικονομία και κατ’ επέκταση τη δυνατότητα άσκησης κυρίαρχης πολιτικής· συγχρόνως, αφαιρεί τα δικαιώματα κυριαρχίας σε χώρες οι οποίες, όπως η Ελλάδα, αδυνατούν να ανταποκριθούν σ’ αυτούς τους νόμους. Η ιδεολογία που συνοδεύει αυτήν την πολιτική αντλεί τα ερείσματά της –τη νομιμοποίησή της- στον νεοσυντηρητικό αριστοτελισμό της «μεσότητας», δηλαδή στην πολιτική ενός πεφωτισμένου δεσποτισμού.
10
07

«Ολιγαρχικός καπιταλισμός και αυταρχισμός στην Ανατολική Ευρώπη»

Ο Τάμας Κράους αναλύει την κατάσταση στην Ανατολική Ευρώπη τού σήμερα, υπογραμμίζοντας ότι σε πολλές χώρες έχουμε μια μίξη εθνικού καπιταλισμού και αντικομμουνισμού με νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Μιλά για τη διάλυση των ψευδαισθήσεων των λαών μετά το 1989 και τη δραματική κοινωνική τους θέση, αλλά και για την ανάπτυξη του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.
  • 1
  • 2