Μαρίνα Πρεντουλή: Κράτος και ΜΜΕ πετάνε στους πολίτες το μπαλάκι της ευθύνης
Κομμάτι της κυρίαρχης ιδεολογίας στις δυτικές κοινωνίες είναι η ατομική ευθύνη και η υποτίμηση της κρατικής μέριμνας. Π.χ. παρουσιάζεται κόσμος στις αγορές, στο μετρό κ.λπ. και ο συλλογικός θυμός εκφράζεται απέναντι σε αυτούς ως μονάδες. Λέμε ότι είναι ηλίθιοι, δεν έχουν συνείδηση κ.λπ.
Ωστόσο η ιδέα της ατομικής ελευθερίας, χωρίς να σκέφτεσαι πώς αυτή θα επηρεάσει τους γύρω σου, είναι αυτό που προωθείται κατεξοχήν από τις φιλελεύθερες δημοκρατίες και αναπαράγεται από τα ΜΜΕ. Π.χ. «κυνηγάω το όνειρό μου», το όνειρο της κοινωνικής ανέλιξης, ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις σε άλλες ομάδες.
Με τον ίδιο τρόπο θεωρείται ότι είναι ατομική ευθύνη του καθενός να διαχειριστεί το ατομικό του άγχος, π.χ. με γιόγκα ή με διαλογισμό. Το άγχος δεν γίνεται αντιληπτό ως παράγωγο συστημικών προβλημάτων λόγω των συνθηκών εργασίας, των απαιτήσεων για αυξημένη παραγωγικότητα κ.λπ. Το ίδιο αναπαράγεται στις εικόνες για τον κορωνοϊό: δεν μιλάμε για την κρατική ευθύνη, για τα διαγνωστικά τεστ που δεν γίνονται ή για τα κρεβάτια αν νοσήσει κάποιος.
Το κράτος και τα ΜΜΕ σου πετάνε το μπαλάκι: είναι θέμα δικής σου διαχείρισης. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ευθύνη να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους, όμως θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται σε συλλογικό επίπεδο. Με κρατική μέριμνα, με αλληλεγγύη και συλλογική υπευθυνότητα.
Το πλαίσιο της «ατομικής ευθύνης» που είπαμε λειτουργεί ως ο καλύτερος υποδοχέας ώστε η ενοχή και ο φόβος που παράγονται από τα ΜΜΕ να ενσωματωθούν ως κυρίαρχα συναισθήματα. Στην Ελλάδα κάτι τέτοιο βιώσαμε τον καιρό επιβολής των Μνημονίων. Δηλαδή τα ΜΜΕ προσπάθησαν να μας πείσουν ότι για την κρίση φταίμε εμείς, οι τεμπέληδες και οι σπάταλοι.
Υπάρχει όμως μια ειδοποιός διαφορά. Η οικονομική κρίση του 2008 - 2010 ήταν ενδογενής, δηλαδή είχε σχέση με την αρχιτεκτονική του οικονομικού μοντέλου. Εάν χαλάρωναν τα δημοσιονομικά μέτρα, θα ήταν μια παραδοχή ότι το δημοσιονομικό σύστημα που είχε επιβληθεί δεν λειτουργεί και βέβαια θα ανατρεπόταν το δόγμα ΤΙΝΑ.
Σήμερα ο Covid-19 δεν έχει «οικονομική ταυτότητα», δηλαδή δεν είναι ενδογενές πρόβλημα του συστήματος, αλλά εξωγενές. Παρότι εξωγενές, αναδεικνύει τις αδυναμίες του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου. Από τη μία η Ε.Ε. «νομιμοποιείται» να φύγει από το δόγμα της δημοσιονομικής σταθερότητας και λέει στα κράτη - μέλη «ξοδέψτε». Από την άλλη βεβαίως αυτό συμβαίνει έως το σημείο που δεν ανατρέπονται τα συμφέροντα των κυρίαρχων κρατών εντός της Ε.Ε.









