Αναδημοσιεύσεις

17
11

Πώς η καύση των φακέλων αδυνάτισε την ιστορική μας μνήμη

Η καύση ήταν αποτέλεσμα μιας πολιτικής απόφασης με σκοπό όχι να καταστρέψει τη συλλογική μνήμη αλλά να την επανοργανώσει. Η ελληνική κοινωνία προτίμησε την ώρα που πια μπορούσε να δεχθεί την τραυματικότητα ενός παρελθόντος, αντί να το μελετήσει, να το απωθήσει, να καταστρέψει τις πιο αιχμηρές πλευρές του. Δεν άντεχε τη διαπραγμάτευσή του, έλπιζε σε μια υπέρβαση που θα γινόταν χωρίς να χρειαστεί να ανοίξει ξανά τις πληγές. Είναι προφανές ότι δεν τα κατάφερε. Βοήθησε η καύση των φακέλων σε κάτι όσον αφορά την επούλωση των τραυμάτων ή την υπέρβαση της διχασμένης μνήμης;  Θα απαντούσα σίγουρα αρνητικά. (...) Για τους ιστορικούς η καταστροφή όλων αυτών των τεκμηρίων αποτέλεσε και αποτελεί μια τεράστια απώλεια, ένα δυσαναπλήρωτο κενό για την κατανόηση της ιστορίας, την ανίχνευση και μελέτη  πληροφοριών, μηχανισμών, νοοτροπιών, συναισθημάτων, μιας τεράστιας τοιχογραφίας του ελληνικού 20ού αιώνα. Στο σύνολό της η ιστορική κοινότητα αντέδρασε το 1989. (...) Η αντίδρασή τους δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, υπήρξε μια πλήρη αδιαφορία για τα επιχειρήματά τους. (...) Τι μας έχουν προσφέρει αυτοί οι λίγοι φάκελοι σε σχέση με τους υπόλοιπους που καταστράφηκαν; Καταρχάς με την καταστροφή χάσαμε τη δυνατότητα να προχωρήσουμε σε μεγάλες συνθέσεις με στοιχεία που θα αφορούσαν εκατομμύρια πολίτες. Αυτό που έμεινε μας βοηθάει να προσθέτουμε στοιχεία στα βιογραφικά ορισμένων προσώπων, αλλά κυρίως να καταλάβουμε τους μηχανισμούς ασφαλείας και τις «κρεατομηχανές» από τις οποίες πέρασαν εκατομμύρια άνθρωποι για δεκάδες χρόνια.
Περισσότερα »
17
11

Γιώργος Τσιρίδης: Δημοκρατία – συλλογική δράση, μνήμη και συνείδηση

Η σημερινή δημοκρατία δεν μπορεί να νοείται ως έργο ανδρών επιφανών ή κάποιων «αρίστων», για να το πούμε με τρέχοντες όρους, ούτε ως αποτέλεσμα μιας απροσδιόριστης και αυτόματης θεσμικής τυχαιότητας, αλλά ως προϊόν της αδιάλειπτης δράσης συλλογικοτήτων και κινημάτων και βέβαια του αθροιστικού τους ιστορικού αποτυπώματος. Ο ρόλος των προσώπων, υπαρκτός στην Ιστορία, αποκτά βαρύτητα αποκλειστικά σε συνάρτηση με την - υλική ή ιδεολογική - επίδραση που αυτά έχουν στις μάζες, αλλά και με την επιρροή που δέχονται από αυτές. Αυτό ισχύει τόσο για τις πολιτικές ή οικονομικές ελίτ όσο και για μεμονωμένα μέλη των οργανώσεων με αναφορά στην κοινωνία. Η διαπίστωσή αυτή, αντίστοιχα, μπορεί να αποκτήσει αυξημένη πολιτική βαρύτητα μόνο στο βαθμό που αποτελεί συλλογική διαπίστωση.
Περισσότερα »
17
11

Στις αβύσσους μιας άδειας καθημερινότητας

Ο κόσμος της Λισπέκτορ, ο κόσμος γύρω από τους πρωταγωνιστές και –κυρίως– τις πρωταγωνίστριές της είναι «τόσο πλούσιος που σάπιζε», η καλοσύνη των ανθρώπων είναι οδυνηρή, η σκληρότητα του κόσμου είναι ήρεμη, η ενοχή είναι πάντα παρούσα: «υπάρχουν τόσοι τρόποι να είσαι ένοχος και να χάσεις για πάντα τον εαυτό σου και να τον προδώσεις και να μην τον αντιμετωπίσεις». Για το «δικαίωμα στην κραυγή» μιλάει σε κάποιο άλλο βιβλίο της η Λισπέκτορ. Και αυτά τα διηγήματα είναι κραυγές, βουβές όμως τις περισσότερες φορές, πνιγμένες σε ζωές που βαλτώνουν.
Περισσότερα »
16
11

Πολυμέρης Βόγλης: Ο «μύθος» και ο μύθος

Η επέτειος του Πολυτεχνείου αξίζει να εορτάζεται γι’ αυτό που ήταν: μια πράξη μαζικής αντίστασης ενάντια σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Οι νέοι και οι νέες εκείνης της εποχής μέσα σε συνθήκες καταπίεσης και τρομοκρατίας κατάφεραν να οργανωθούν, να κινητοποιηθούν και να συγκρουστούν με μια στυγνή δικτατορία, γνωρίζοντας ότι μπορεί να συλληφθούν, να βασανιστούν και να φυλακιστούν. Συμμετείχαν σε μια εξέγερση, διακινδυνεύοντας ακόμη και την ίδια τη ζωή τους γιατί ήθελαν να αλλάξουν τη ζωή τους που οριζόταν από την αυθαιρεσία, τον φόβο και την καταπίεση, γιατί πίστευαν ότι μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο μέσα από την ανατροπή της δικτατορίας. Ισως και μόνο γι’ αυτό τον λόγο χρειάζεται να εξακολουθούμε να θυμόμαστε το Πολυτεχνείο και να τιμάμε τους νεκρούς του: ήταν μια δίκαιη εξέγερση.
Περισσότερα »
16
11

Πώς μπορεί να οργανωθεί ένα κόμμα της Αριστεράς σήμερα;

Η επιμονή σε ζητήματα δομής του κόμματος έχει να κάνει τόσο με τη συζήτηση για τον κίνδυνο «πασοκοποίησης» όσο και με τη συζήτηση για τη συμμετοχή των μελών. Ένας από τους βασικότερους λόγους της «πασοκοποίησης» του ΠΑΣΟΚ ήταν η αμορφία αυτού του κόμματος, η οποία εμπόδιζε τη συμμετοχή των μελών του στην διαμόρφωση και την εφαρμογή της πολιτικής, κι έτσι αυτά παρέμειναν αρμοδιότητες μιας στενής ομάδας περί τον Ανδρέα Παπανδρέου, με όλους τους βυζαντινισμούς τη διαπλοκή, εντέλει τη διαφθορά που ευνοείται από την αδιαφάνεια. Η αμορφία είναι χαρακτηριστικό των ελληνικών αστικών κομμάτων, ακριβώς επειδή επιτρέπει αυθαιρεσίες της ηγεσίας, αλλά, όλο και περισσότερο, επειδή ευνοεί τη διαφθορά. Αντίθετα, εξαρχής, η μορφοποιημένη δομή ήταν χαρακτηριστικό των κομμάτων που αναφέρονταν στο εργατικό κίνημα – χωρίς αυτό, βέβαια, να αποτελεί εγγύηση σωστής πολιτικής, «αριστεράδας», δημοκρατίας, συμμετοχής των μελών του κόμματος και άρδευσης από τα λαϊκά κινήματα. Αλλά χωρίς αυτό, η έλλειψη δημοκρατίας, ο αποκλεισμός των μελών από τη διαδικασία της διαμόρφωσης της βούλησης και της πολιτικής του κόμματος και η απομάκρυνση από τις τάσεις και τις αξιώσεις που αναπτύσσονται στον λαό είναι απολύτως βέβαιο ότι θα συμβούν και ο κίνδυνος της διαφθοράς θα μεγαλώσει.
Περισσότερα »
15
11

Γιώργος Πλειός: ΜΜΕ, υπό έλεγχο σε μια Δημοκρατία υπό αμφισβήτηση ( ; )

Το διαδίκτυο κυριαρχείται πλέον από λίγες εταιρείες, τις λεγόμενες GAFAM, που το εκμεταλλεύονται εμπορικά και που με το πέρασμα του χρόνου γίνονται ακόμα λιγότερες. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η ρητορική, σύμφωνα με την οποία είναι δυνατή η καταπολέμηση των μονοπωλίων στον σύγχρονο καπιταλισμό, συνιστά ιδεολογική αυταπάτη ή εξαπάτηση.
Περισσότερα »
15
11

Δεξιότερα Κυριακοπάτκιν

Η ηγεσία της Ν.Δ., στην προσπάθειά της να ηρεμήσει το ακροδεξιό ακροατήριό της, που είναι στα κεραμίδια επειδή νιώθει ότι το άδειασαν στο θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών και στο προσφυγικό, σχεδιάζει πράγματα για να το ικανοποιήσει, μη διστάζοντας να φλερτάρει με τη γελοιότητα. Και επειδή ο κατήφορος δεν έχει πάτο και επειδή οι ακροδεξιοί της Ν.Δ. δεν βάζουν φρένο και επειδή οι σκληροπυρηνικοί της Ιεραρχίας έχουν ισχυρές προσβάσεις στο βαθύ κόμμα και επειδή το άγχος αυτού του συνονθυλεύματος που διοικεί τη χώρα είναι πώς θα περιθωριοποιήσει τις ιδέες της Αριστεράς, μην αποκλείετε να δούμε σύντομα άλλες... ομορφιές. Ρίχνω ιδέες: Γιατί η μοιχεία να μη θεωρείται αδίκημα όπως στο μακρινό παρελθόν; Δεν θα είναι διδακτικές οι σκηνές με τους αμαρτωλούς τυλιγμένους σε σεντόνια; Τώρα που έχουμε ιδιωτική τηλεόραση θα διασκεδάζουμε τρελά με τη διαπόμπευσή τους. Η ομοφυλοφιλία γιατί να είναι νόμιμη σεξουαλική προτίμηση; Η άμβλωση γιατί να επιτρέπεται; Μήπως είναι ευκαιρία τώρα που έχουμε κυβέρνηση των φυσικών ιδιοκτητών της χώρας, οι οποίοι πάνω απ’ όλα βάζουν την οικογένεια και τη θρησκεία (είναι κακόβουλος όποιος ισχυρίζεται ότι κάποια μέλη της έχουν παραβιάσει τις εννιά από τις δέκα εντολές), να επιστρέψουμε στις παλιές καλές εποχές όπου ήταν υποχρεωτικός ο εκκλησιασμός στα σχολεία και η συμμετοχή στα κατηχητικά; Οι ποδιές γιατί καταργήθηκαν; Επ’ αυτού γιατί σιωπά η υπουργός; Γιατί να ισχύουν ο πολιτικός γάμος και η πολιτική κηδεία; Ασε πια με κείνο το σύμφωνο συμβίωσης που είναι γροθιά στο στομάχι των ευσεβών πολιτών. Ο άθεος γιατί πρέπει να έχει τα ίδια δικαιώματα με τον πιστό σε μια χώρα όπου υπάρχει επικρατούσα θρησκεία;
Περισσότερα »
15
11

Πολυμέρης Βόγλης: 46 χρόνια μετά ακόμα αμφισβητούν τις δολοφονίες διαδηλωτών από τον Στρατό

Οι δολοφονίες ανθρώπων από πυρά του Στρατού σε διάφορα σημεία της πόλης δείχνει τη βιαιότητα εκείνων των ημερών και πόσο εκτεταμένη ήταν η καταστολή και η βαρβαρότητα. Οι 24 νεκροί (άνδρες και γυναίκες) που σκοτώθηκαν εκείνες τις ημέρες καθιστούν την εξέγερση αυτή την πιο αιματηρή καταστολή στην ελληνική ιστορία σε καιρό ειρήνης αφού για παράδειγμα στα Δεκεμβριανά το 1944 είχαμε 12 νεκρούς. Ποτέ άλλοτε δεν είχαμε τόσους πολλούς νεκρούς μέσα σε τόσες λίγες ημέρες και μάλιστα νεκρούς άοπλους. (...) Η βιαιότητα αυτή αποδεικνύει και το πόσο ανησυχητικό για το καθεστώς ήταν αυτό το οποίο συνέβη, η εξέγερση των φοιτητών.
Περισσότερα »
15
11

Στις γωνιές του υποσυνείδητου

Ο ίδιος ο Αντούνες, ως πτυχιούχος της Ιατρικής, έκανε εκεί τη θητεία του και έμεινε τεσσεράμισι χρόνια ώς το 1973 στην ξεσηκωμένη Αγκόλα που αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία της, να κάνει ακρωτηριασμούς, να ράβει πληγές, και να ξεγεννά ημιθανείς μανάδες, «με επικεφαλής τον γενναίο Μέμο Αντούνες», κατοπινό ιδεολόγο της Επανάστασης των Γαρυφάλλων (1974). «Το καθεστώς έστειλε 1,6 εκατομμύρια νέους να πολεμήσουν για την αόριστη έννοια της “πατρίδας”. Στην πραγματικότητα, οι φασίστες, η αστική τάξη, η Εκκλησία, είχαν μεγάλα συμφέροντα εκεί. Οσοι επέστρεψαν, αντιμετωπίστηκαν με περιφρόνηση, και 50.000 άνθρωποι κατέληξαν στα ψυχιατρεία. Η Αγκόλα ήταν το δικό μας Βιετνάμ». Ο Αντούνες δεν έγραψε για τον συγκεκριμένο πόλεμο, «από σεβασμό στους νεκρούς». Ομως στα μυθιστορήματά του δεν έπαψε να στηλιτεύει: το ένοχο παρελθόν του τόπου του με την αιματηρή αποικιοκρατική παράδοση, την ηθική δειλία όσων ανέχθηκαν τις διώξεις και συνεργάστηκαν σιωπηρά με το φασιστικό καθεστώς Σαλαζάρ, τη μικρότητα της μπουρζουαζίας, την επανάσταση που «δεν κατάφερε να αλλάξει πολλά», τη στασιμότητα της κοινωνίας, τις άδικα χαμένες νεαρές ζωές, τη μηχανική του χρόνου, τις αυταπάτες των ανθρώπων, την υφέρπουσα τρέλα σε όλες τις μορφές της... Εγραφε, και ταυτόχρονα δούλευε ως κλινικός ψυχίατρος σε νοσοκομείο για παιδιά με καρκίνο. Από εκεί πηγάζει η μεταφυσική οργή που διατρέχει τα βιβλία του. «Διάλεξα ως ειδικότητα την Ψυχιατρική, όχι για να μάθω να θεραπεύω την ανθρώπινη ψυχή, αλλά για να μάθω να ζω».
Περισσότερα »
14
11

Τασία Χριστοδουλοπούλου: Με βλακείες και υπερβολές καλύπτουν την προώθηση του εκφασισμού

Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, αποκαλύπτονται όπως πραγματικά είναι. Χωρίς ρετούς, τίποτα, ένας αυταρχισμός, μία καταστολή, που αποτελεί απαραίτητο όπλο καθημερινής πολιτικής. Το πρωί θα βγάζουμε τους μετανάστες από κατειλημμένο κτίριο -ασχέτως αν κλαιγόμαστε ότι δεν έχουμε δομές, το μεσημέρι θα χτυπάμε όπου βρούμε, καμία διαδήλωση, καμία κινητοποίηση και το βράδυ ενορχηστρωμένα όλα τα κανάλια θα κράζουμε για νομιμότητα και πάταξη της ανομίας (...) θα διδάσκουν την κοινωνία ότι ανομία είναι αυτό, ώστε να μην βλέπει την κανονική ανομία που επεκτείνεται και προχωράει, στα οικονομικά συμφέροντα, τις τράπεζες, κτλ.
Περισσότερα »