Macro

Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στο να κερδίσουμε δήμους και να κυβερνήσουμε «καλύτερα», αλλά στον μετασχηματισμό των τοπικών θεσμών μέσα από τη συμμετοχή των ανθρώπων στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους, με απώτερο στόχο την όλο και μεγαλύτερη συλλογική και συνεργατική αυτοκυβέρνηση. Αυτό προϋποθέτει το άνοιγμα των θεσμών στα αυτόνομα κοινωνικά κινήματα, ώστε να δράσουν ως αντίβαρο στις συντηρητικές και «διαχωριστικές» τάσεις της αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης. Αλλά και τη διάβρωση της διάκρισης ανάμεσα σε κυβερνώντες και κυβερνώμενους, μεταμορφώνοντας τους τοπικούς θεσμούς από μονάδες διοίκησης ανθρώπων σε χώρους συμμετοχής, πολιτικού πειραματισμού και οικοδόμησης νέων πολιτικών ταυτοτήτων. Η τοπική κυβέρνηση, ο δήμος, παύει να λογίζεται ως ένα πράγμα που μπορούμε να καταλάβουμε, ένα λάφυρο για τους πολιτικούς καριέρας και αντιμετωπίζεται ως σύνολο διαδικασιών και κοινωνικών σχέσεων που μπορεί να «χακαριστεί» και να ανοιχτεί προς τα έξω, στους καθημερινούς πολίτες. Η λογική δεν είναι τι μπορούμε να κάνουμε με τον δήμο, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε στον δήμο. Το μπόλιασμα των κατακτήσεων των τελευταίων χρόνων με την πρόσφατη κινηματική και θεσμική εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών θα καταστήσει την αυτοδιοίκηση τα επόμενα χρόνια στρατηγικό πεδίο ουσιωδών πολιτικών και κοινωνικών μετασχηματισμών.

Σε άλλα fake news, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ πιέζουν τον Τσίπρα να υπογράψει συμφωνία τύπου Πρεσπών με την Τουρκία. Δηλαδή τι; θα ονομάζεται Βόρεια Τουρκία και θα της παραχωρήσουμε τουρκική εθνότητα και τουρκική γλώσσα; Αδιανόητο. Και τι θα γίνει με τον τουρκικό χαλβά και τα τουρκικά τεντόπανα που παράγονται σε όλη την Ελλάδα; Για να μην αναφερθούμε στα ροδάκινα Τουρκίας, που είναι μια παραδοσιακή ελληνική ποικιλία. Επίσης παρακαλέσαμε, λέει, τον Ερντογάν να είναι η Τουρκία τιμώμενη χώρα στη ΔΕΘ το 2021, όταν θα κλείνουν 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση. Ενώ λογικά πρέπει να της κηρύξουμε πόλεμο. Δηλαδή θα τιμήσουμε την Τουρκία τη χρονιά που όλη η Ελλάδα θα κυκλοφορεί με φουστανέλες και τσιγκελωτά μουστάκια και ζωσμένη με κουμπούρια και θα σφάζει αρνιά στα Σάλωνα; Ενώ, αν είχαμε στοιχειώδες φιλότιμο, θα έπρεπε να έχουμε τιμώμενη χώρα την Αυστροουγγαρία. Ή έστω τη Μολδοβλαχία. Ή το Βασίλειο της Νεαπόλεως, βρε αδερφέ. Χαθήκανε τα κράτη και φωνάζουμε τους Τούρκους; Τελικά μούφα ήτανε κι αυτό πάντως. Όπως διαβεβαιώνει η διοίκηση της ΔΕΘ με επίσημο έγγραφο, τιμώμενη χώρα στην Έκθεση για τα επόμενα 20 χρόνια θα είναι η Βενεζουέλα.

Υπάρχει λόγος που η φιλελεύθερη δημοκρατία φθίνει. Τα φιλελεύθερα καθεστώτα δεν έχουν καταφέρει να επιλύσουν προβλήματα που ανέκυψαν από την εφαρμογή φιλελεύθερων πολιτικών όπως οι περικοπές φόρων, η δημοσιονομική προσαρμογή και η απορρύθμιση. Στα προβλήματα αυτά συγκαταλέγεται η επίμονη χρηματοπιστωτική αστάθεια και οι οικονομικές της επιπτώσεις. Η αύξηση της ανασφάλειας μεταξύ των πολιτών με χαμηλότερα εισοδήματα, την οποία διογκώνει η τεχνολογική αλλαγή και η ανοιχτή μεταναστευτική πολιτική. Οπως και η αδυναμία συντονισμένης πολιτικής δράσης, για παράδειγμα στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φοροαποφυγής. Όταν ξέσπασε η οικονομική κρίση, οι κυβερνήσεις της ηπειρωτικής Ευρώπης δεν απέκτησαν τον πλήρη έλεγχο του τραπεζικού τους συστήματος, δεν κυνήγησαν όσο θα έπρεπε τα υψηλά μπόνους και ούτε επέβαλαν έναν φόρο επί των χρηματιστηριακών συναλλαγών. Δεν αύξησαν τους φόρους στα εισοδήματα και τα κέρδη των επιχειρήσεων για να αντισταθμίσουν τις περικοπές στις δαπάνες του δημοσίου τομέα. Τα συνηθισμένα στατιστικά στοιχεία δεν αντικατοπτρίζουν πόσο έχουν αλλάξει οι ζωές των πολιτών με χαμηλότερα εισοδήματα τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Η στασιμότητα του διαθέσιμου πραγματικού εισοδήματος έχει σημασία, αλλά εξίσου σημασία έχει και η χαμηλότερη εργασιακή ασφάλεια και η μειωμένη πρόσβαση στις αγορές πίστωσης και στεγαστικών δανείων.

Η συνταγή είναι δοκιμασμένη: βάλτε λίγη ανατολική θρησκεία, προσθέστε μια δόση μυστικισμού, λίγο new age, μπόλικη αρχαιολατρία και προγονοπληξία, αρκετή αστρολογία, κάμποση lounge ψυχολογία. Για πιο καυτερά, βάλτε λίγη ευγονική και συνωμοσίες του DNA. Έτοιμο το φαγητό: (ψευδο)επιστήμη με βάση κβαντική και σάλτσα ακροδεξιά. Σερβίρετε σε social media και τηλεόραση.

Αλλά και άντρας δεν γεννιέσαι, άντρας γίνεσαι. Αν ο φαλλοκεντρισμός εκλαμβάνει τη γυναίκα ως πραγμοποιημένο ιδιόκτητο του άνδρα–πατέρα-αφέντη, τούτο στηρίζεται στη συνθήκη που επιβάλλει το σύστημα, ίδιο από τη φεουδαρχία ως τον σημερινό εμπράγματο καπιταλισμό. Σύστημα ίδιο, σε ό,τι αφορά τη φυσικοποίηση των ιδιωμάτων που στερεοτυπικά προσδίδει και αναπαράγει στα φύλα, ίδιο και στις κοινωνικές ηθικές αρχές που διαχέει. Οι άντρες που φτιάχνει, όντα ολωσδιόλου εξουσιαστικά, θεωρούν εν τέλει αυτονόητη την εκμετάλλευση του συν-ανθρώπου. Σε όποιο σημείο του πολιτικού φάσματος κι αν τοποθετούνται. Φαλλοκράτης πατριάρχης, λοιπόν, δεν γεννιέσαι, γίνεσαι. Θα έπρεπε να είναι αυτονόητοι οι εξεγερτικοί αγώνες των γυναικών. Αλλά όχι. Εκείνο που οι άντρες αδυνατούν να καταλάβουν, όσοι χλευάζουν το κίνημα των φεμινιστριών, είναι πως τούτοι οι αγώνες λειτουργούν απελευθερωτικά και προς τις δύο κατευθύνσεις, και του αρσενικού και του θηλυκού. Διότι ανατροπή των ρόλων σημαίνει πως καλείται πια κανείς να αυτοπροσδιοριστεί, πέρα από τους καταναγκασμούς των στερεότυπων. Και να διαλέξει, μακριά από τη φυσικοποίηση των συστημικών χαρακτηριστικών των φύλων, εκείνα που όντως ορίζουν τον καθένα. Ένας ριζοσπαστικός φεμινισμός σήμερα, τον καιρό της νεοδεξιάς παλινόρθωσης, κρίνεται περισσότερο απαραίτητος από τις περασμένες δεκαετίες. Η οπισθοχώρηση των δικαιωμάτων των γυναικών, η υποεκπροσώπηση σε θέσεις κλειδιά στη δουλειά και στην πολιτική –και στα κόμματα της αριστεράς-, η συνεχής προβολή από τα ΜΜΕ του προτύπου της «μητερούλας» ενισχύουν τις ανισότητες και τις σχέσεις εξουσίας. Οι δε νέοι φαλλοκράτες που καθημερινά δημιουργούνται αναπαράγουν τη, φανερή ή υποβόσκουσα, βία σε κάθε πλευρά της ζωής.

Οι γυναίκες που πάλεψαν στην Ελλάδα δεν ήταν μόνο μορφές της Επανάστασης του 1821, δεν πάλεψαν μόνο για την Επανάσταση, δεν ήταν μόνο αυτές που αγωνίστηκαν. Σπουδαίες αγωνίστριες υπήρξαν και μέσα στα εργοστάσια που δούλευαν από ανήλικες για την ισότιμη μεταχείρισή τους με τους άνδρες, αλλά και μέσα στα ακόμη πιο περιοριστικά σπίτια. Απέργησαν, χτυπήθηκαν, εξορίστηκαν, αρκετές δολοφονήθηκαν.

Η αίσθηση των ανδρών ότι έχουν ένα εγγενές δικαίωμα στην εξουσία, ειδικά προνόμια και απαιτήσεις. Αυτό τους μαθαίνει η πατριαρχία. Το δικαίωμά τους επεκτείνεται και πάνω στο γυναικείο σώμα. Θεωρούν ότι έχουν δικαίωμα στο σεξ. Το male entitlement παίζει σημαντικό ρόλο στην κατάχρηση: οι καταχραστές θεωρούν την καταχρηστική συμπεριφορά όχι μόνο αποδεκτή αλλά δικαιολογημένη - τόσο δικαίωμα όσο και προνόμιο. Με αυτή την έννοια, συχνά θεωρούν ότι τα γυναικεία σώματα έχουν αποστολή τη δική τους ικανοποίηση. Π.χ. ο θηλασμός, από ορισμένους άνδρες, προσλαμβάνεται ως ερωτικό κάλεσμα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσεται και η ευρεία πεποίθηση ότι δεν υπάρχει βιασμός εντός σχέσης ή γάμου: το σώμα της γυναίκας δεν ανήκει στην ίδια αλλά στον άντρα ιδιοκτήτη της. Το σεξ μετατρέπεται για τους άντρες σε δικαίωμα και η δυνατότητα μιας γυναίκας να το αρνηθεί ισοδυναμεί με στέρηση κάποιου φανταστικού δικαιώματος.

«Δουλεύαμε από την αυγή ως τη δύση του ηλίου 7 μέρες την εβδομάδα. Όσες δούλευαν σε μηχανές τις κουβαλούσαν στην πλάτη τους φθάνοντας και φεύγοντας από τη δουλειά. Ήταν κανονικό εργοστάσιο σκλάβων. Αν συζητούσαν οι πωλήτριες απολύονταν αμέσως. Το σφύριγμα των μηχανών, το ουρλιαχτό του επιστάτη έκαναν τη ζωή ανυπόφορη» Κλάρα Λέμλικ, Εργάτρια σε βιοτεχνία ιματισμού

Υπάρχουν πολλοί απαίσιοι ευφημισμοί για τις γυναικοκτονίες. Τις λένε «εγκλήματα πάθους», τις λένε «οικογενειακές τραγωδίες», τις λένε, αν και αυτό ευτυχώς ακούγεται λιγότερο στη χώρα μας πια, «εγκλήματα τιμής». Πριν από μισόν αιώνα, αντίθετα, διάβαζε κανεις συνέχεια στην εφημερίδα για «εγκλήματα για λόγους τιμής» -και συνηθως ο χαρακτηρισμός αυτός έφερνε αυτόματα την ευνοϊκή μεταχείριση του φονιά (πατέρα, συζύγου, αδελφού), που όχι σπάνια καταδικαζόταν σε ελαφρές ποινές, ίσα να καλύπτουν την προφυλάκιση, που ανακοινώνονταν ενώ το ακροατήριο -σύσσωμη η τοπική κοινωνία- χειροκροτούσε σε ένδειξη συμπαράστασης στον φονιά. (...) Θα μου πείτε, τι θα αλλάξει αν πούμε «γυναικοκτονία» το φονικό της Σητείας και όχι «συζυγοκτονία» ή «ανθρωποκτονία» ή «δολοφονία»; Πιστεύω ότι έχει σημασία. Πιστεύω ότι με το να αναγνωρίσουμε και να κατονομάσουμε την έμφυλη βία, κοιτάζοντας το πρόβλημα κατάματα και μην κρύβοντάς το κάτω από τα πέπλα της «οικογενειακής τραγωδίας» και της «κακιάς στιγμής», βοηθάμε να αποκτήσει όλη η κοινωνία συναίσθηση του προβλήματος, κι έτσι την επόμενη φορά που η Ελένη, η Κατερίνα, η Αγγελική θα καταγγείλουν ότι απειλούνται, ότι βιάστηκαν, ότι ξυλοκοπήθηκαν, η απάντηση των αρχών δεν θα είναι τυπική, θα δένει τα χέρια του επίδοξου δράστη αντί να του δίνει το ελεύθερο. Αλλιώς, αν δεν κάνουμε τίποτα, θα συνεχίσουμε να μετράμε νεκρές γυναίκες.

Όσοι καταγγέλλουν πως η πολιτική για το κλίμα υποβαθμίζεται από άσχετα υποτίθεται αιτήματα για πρόσβαση στη δημόσια υγεία και παιδεία, θα πρέπει να σκεφτούν πως τα επαγγέλματα φροντίδας –τα περισσότερα από τα οποία είναι γυναικοκρατούμενα- είναι επαγγέλματα με χαμηλές εκπομπές αερίων και αυτές μπορούν να μειωθούν ακόμα περισσότερο. Με άλλα λόγια, πρέπει να ιδωθούν ως «πράσινες θέσεις εργασίας» και να τύχουν της ίδιας προστασίας, των ίδιων χρηματοδοτήσεων και της ίδιας μισθοδοσίας, όπως οι ανδροκρατούμενες θέσεις εργασίας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στα μέσα μεταφοράς. Εν τω μεταξύ, όπως είπε και η Γκαν Ράιτ, για να κάνουμε αυτούς τους τομείς λιγότερο ανδροκρατούμενους, είναι επιτακτικό να εφαρμοστεί ισότητα στη γονεϊκή άδεια και στους μισθούς, και γι’ αυτό αυτές οι δύο προτάσεις εντάσσονται στο ψήφισμα. Για να γίνει συνείδηση η χρησιμότητα αυτών των συνδέσεων και να εφαρμοστεί στο σχεδιασμό, θα χρειαστεί μια μαζική εξάσκηση στη συμμετοχική δημοκρατία. Ένα πρώτο βήμα είναι κάθε τομέας που περιλαμβάνεται στην Πράσινη Νέα Συμφωνία –νοσοκομεία, σχολεία, πανεπιστήμια, κ.λπ.- να διαμορφώσει τη δική του πρόταση για το πώς μπορεί να γίνει ταχεία μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, πετυχαίνοντας ταυτόχρονα τους στόχους που θέτει η Πράσινη Νέα Συμφωνία εξάλειψης της φτώχειας, δημιουργίας καλών θέσεων εργασίας και αντιμετώπισης των φυλετικών και έμφυλων διακρίσεων πλούτου.