Macro

Με βάση τον στενό του ορισμό (καταλύματα και εστίαση) ο τουρισμός παράγει το 10% του ΑΕΠ και απασχολεί το 11% των εργαζομένων της χώρας, ενώ με βάση τον ευρύτερο ορισμό, που περιλαμβάνει και τις μεταφορές και το λιανικό εμπόριο, αντιστοιχεί στο 21% του ΑΕΠ και στο 26% της απασχόλησης. Μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου 2019, μόνο στους δύο κλάδους των καταλυμάτων και της εστίασης πραγματοποιήθηκαν περίπου 700 χιλιάδες προσλήψεις μισθωτών σε 260 χιλιάδες θέσεις εργασίας, με διάρκεια απασχόλησης από μερικές εβδομάδες μέχρι αρκετούς μήνες. Μια ανορθόδοξη κρίση χρειάζεται ανορθόδοξα μέτρα. Μέτρα που πηγάζουν από μία λογική που θεωρεί το κράτος ως δυνητικό «αγοραστή ύστατης καταφυγής» και την κοινωνική πολιτική όχι μόνο ως εγγυητή της κοινωνικής προστασίας των πολιτών από τις συνέπειες της κρίσης, αλλά και ως σταθεροποιητή της οικονομίας μέσω νέων παροχών, μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα για την επίτευξη πολλαπλών στόχων: τη διάσωση της οικονομίας και των θέσεων εργασίας και την επέκταση των κοινωνικών δικαιωμάτων. Το «επίδομα διακοπών για όλους» θα μπορούσε να είναι ένα τέτοιο μέτρο. Αυτό το μέτρο θα επέκτεινε στο σύνολο του πληθυσμού, με εξαίρεση τα πολύ υψηλά εισοδήματα, τα προγράμματα κοινωνικού τουρισμού του ΟΑΕΔ και του ΟΠΕΚΑ, που παρέχουν με προϋποθέσεις δωρεάν διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια στις οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες μισθωτών, ανέργων και αγροτών. Τα προγράμματα αυτά έδωσαν την περσινή περίοδο δυνατότητα διακοπών σε 210 χιλιάδες άτομα, ενώ το 51% των Ελλήνων δεν μπόρεσε να πάει διακοπές ούτε μία εβδομάδα (στοιχεία Eurostat). Μπαίνοντας σε εφαρμογή αμέσως μετά την άρση των μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων λόγω της πανδημίας και δίνοντας στα νοικοκυριά το δικαίωμα επιλογής των διακοπών τους εντός μιας δεδομένης περιόδου, το «επίδομα διακοπών για όλους» θα μπορούσε να αμβλύνει τις δυσμενείς συνέπειες της κρίσης του κορονοϊού στον τουρισμό, αντισταθμίζοντας το έλλειμμα αφίξεων τουριστών από το εξωτερικό με την εσωτερική ζήτηση για τουριστικές υπηρεσίες, παρέχοντας ταυτόχρονα για πρώτη φορά σε όλους τους νόμιμους κατοίκους της χώρας ένα καθολικό δικαίωμα (πληρωμένων) διακοπών.

Καθώς ο φονικός κορονοϊός απλώνει έναν παγκόσμιο ιστό φόβου, ο κρατικός αυταρχισμός και η καταστολή παίρνουν εξαιρετικά επικίνδυνες διαστάσεις. Τα προεδρικά διατάγματα και οι ΠΝΠ υποκαθιστούν με ταχύτητα τις δημοκρατικές διαδικασίες, τα Κοινοβούλια υπολειτουργούν, στρατός και αστυνομία αποκτούν υπερεξουσίες. Στη μοιραία οικονομική ύφεση οι πρώτες «απαντήσεις» είναι απολύσεις κατά το δοκούν και συρρίκνωση εργασιακών/ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Το κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη μέρα είναι τι θα μας κληροδοτήσει αυτό το καθεστώς έκτακτης ανάγκης.

Να δράσουμε. Εδώ και τώρα. Διότι, αντίθετα με αυτό που πρότεινε ο Γάλλος Πρόεδρος, δεν πρόκειται πια για «αμφισβήτηση του αναπτυξιακού μοντέλου στο οποίο δεσμεύτηκε ο κόσμος μας». Η απάντηση είναι γνωστή: πρέπει να αλλάξουμε μοντέλο. Εδώ και τώρα. Και εφόσον «η ανάθεση της προστασίας μας σε άλλους είναι μία τρέλα», ας σταματήσουμε, λοιπόν, να υφιστάμεθα στρατηγικές εξαρτήσεις, για να διατηρήσουμε μία «ελεύθερη, μη στρεβλωμένη, αγορά». Ο κ. Μακρόν ανακοίνωσε «αποφάσεις ρήξης». Αλλά δεν θα λάβει ποτέ τις επιβαλλόμενες, όχι μόνο για την προσωρινή αναστολή, αλλά ούτε για την τελική καταγγελία των ευρωπαϊκών συνθηκών και των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, οι οποίες θυσίασαν τις εθνικές κυριαρχίες και ανέδειξαν τον ανταγωνισμό σε απόλυτη αξία. Εδώ και τώρα. Πλέον, ο προστατευτισμός, η οικολογία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η υγεία συνδέονται. Αποτελούν τα στοιχεία-κλειδιά ενός αντικαπιταλιστικού πολιτικού συνασπισμού, αρκετά ισχυρού, για να επιβάλει, αυτήν τη στιγμή, ένα πρόγραμμα ρήξης.

Δεν παραλείπει, όμως, η υπουργός να μαζεύει στοιχεία για το πόσοι συμμετείχαν, αποστέλλοντας έγγραφα στους διευθυντές των σχολικών μονάδων, δηλώνοντας χαρούμενη για την επιτυχία. Φαίνεται, επίσης, να εθελοτυφλεί στα ολοένα και αυξανόμενα παράπονα για καταπάτηση προσωπικών δεδομένων και σε φαινόμενα διαδικτυακού μπούλινγκ, ρίχνοντας το μπαλάκι για την εποπτεία στους εκπαιδευτικούς. Φιλάνθρωπα προσεγγίζει τους πένητες μαθητές δανείζοντας τάμπλετ -ω ναι, θα τα επιστρέψουν αργότερα, σε αντίθεση με τα δώρα συναδέλφων της υπουργών σε καναλάρχες και κλινικάρχες. Όπως σωστά επισημαίνουν χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, “η Κεραμέως δεν μπορεί να φανταστεί πώς είναι να μην έχεις διαδίκτυο, ο Αδωνις να μην έχεις δυο μισθούς στην άκρη, ο Κυριάκος να περνάς με 800 ευρώ”.  Μα, εν μέσω εγκλεισμού και πολυνομοσχέδιο πρόλαβε να εκπονήσει. Με αξιολογήσεις και επιμορφώσεις σε “αδαείς” εκπαιδευτικούς , με τράπεζα θεμάτων, με νέες θεματικές ενότητες στην υποχρεωτική εκπαίδευση, με διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και άλλα πολλά. Και η συζήτηση με τους ενδιαφερόμενους, σωματεία κλπ;  Προφανώς στο γύψο. Ποιεί δε την νήσσα για το επίμαχο ζήτημα των φετινών πανελλαδικών εξετάσεων -του Ιουνίου άραγε; Και όσο εμείς “μένουμε σπίτι”, η τύχη μας δουλεύει. Ακάλεστοι στη διαβούλευση για το νομοσχέδιο, θα αυτοπροσκληθούμε να απαντήσουμε. Προφανώς αγωνιστικά, εννοείται μαζικά, υπερασπιζόμενοι τα αυτονόητα που πόρρω απέχουν από ΄κείνα που έχουν κατά νου οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις. Όσο κλισέ κι αν ακούγεται, θα είμαστε στο πλευρό του ενός τρίτου της κοινωνίας που, νομίμως και μονίμως, στον υπαρκτό καπιταλισμό τίθεται στην απ’ έξω. Στην τελική, και οι κακοπληρωμένοι εκπαιδευτικοί αυταπάτες δεν έχουν, μέρος τούτου του ενός τρίτου, που όσο πάει και διευρύνεται, είναι. Όπως και οι γονείς των μαθητών τους. Λεφτόδεντρα δεν φυτρώνουν στα χωράφια τους. Όσο δε η οικονομική κρίση βαθαίνει, τόσο η ταξική μεροληψία πια “δεν είναι επιλογή, είναι υποχρέωσή μας”.

Ο Ντράγκι (...) είπε πολύ απλά ότι η ΕΚΤ πρέπει να αγοράζει ομόλογα, δηλαδή να δημιουργεί ρευστότητα στο διηνεκές, όσο θα υπάρχει κρίση, χωρίς να φοβόμαστε για τα χρέη. Όταν περάσει η κρίση, θα βρούμε τρόπους να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του χρέους. Η ΕΚΤ να μην σταματήσει την αγορά ομολόγων μέχρις ότου ξεπεραστεί η κρίση. (...) Πρότεινε τη διαγραφή ιδιωτικού χρέους. Δηλαδή, είπε: όταν φθάσουμε σε ένα σημείο όπου θα αρχίσει η επανεκκίνηση της οικονομίας και οι επιχειρήσεις θα έχουν συσσωρεύσει χρέη και δεν θα μπορούν τότε να επενδύσουν, θα πρέπει να προβούμε σε απομείωση του χρέους τους. Όταν διαγράφεις, βέβαια, ιδιωτικά χρέη αυτά τα αναλαμβάνει το δημόσιο. Αλλά, κάποια στιγμή, θα έλθει ο λογαριασμός. Η Γκόλντμαν Σακς υπολογίζει ότι το χρέος της Ιταλίας από 135% του ΑΕΠ που ήταν το 2019, το 2020 θα πάει στα 162%, ενώ Γαλλία – Ισπανία θα περάσουν το 100%. Η Ελλάδα θα πλησιάσει το 190%. Επομένως, πρέπει ν’ ανοίξει και μια συζήτηση για το τι θα γίνουν αυτά τα δημόσια χρέη. (...) Κάποια στιγμή η παγκόσμια κοινότητα πρέπει ν’ αρχίσει να αναρωτιέται πώς μπορεί να διαχειριστεί αυτό το «βουνό» χρέος και τι πρέπει να κάνει. Αυτή τη στιγμή, αναφέρει η καθηγήτρια του Κέμπριτζ, κ. Ματζουκάτο, στις ΗΠΑ υπάρχουν ιδιωτικά χρέη 14,5 τρισ., 1,5 τρισ. παραπάνω από τα ιδιωτικά χρέη της κρίσης του 2008. Να υπενθυμίσουμε ότι το 2008 το ιδιωτικό χρέος των τραπεζών δημιούργησε το πρόβλημα στις ΗΠΑ και στη συνέχεια στον πλανήτη. Άρα, μπαίνει σαφέστατα στο τραπέζι η λογική Ντράγκι για το ιδιωτικό χρέος, αλλά παράλληλα, επειδή όπως είπαμε το ιδιωτικό το αναλαμβάνει το δημόσιο χρέος, πρέπει να δούμε πώς αντιμετωπίζουμε γενικότερα τo χρέος του Δημοσίου.

Μην τρέφετε, λοιπόν, αυταπάτες. Η επόμενη μέρα για τον κ. Μητσοτάκη θα πρέπει να είναι ίδια κι όμοια με την προηγούμενη. Που μας βρήκε ανέτοιμους, που μας τρόμαξε και μας έκανε προς στιγμήν να τα χάσουμε, αλλά, ευτυχώς, βρήκαμε γρήγορα τον εαυτό μας και στήσαμε ξανά τα αμυντικά ταμπούρια μας: ο νεοφιλελευθερισμός ποτέ δεν πεθαίνει! Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να ερμηνεύσουμε κι όλα αυτά που φαίνονται σαν εμμονές, όλες αυτές τις αρνήσεις σε επίμονες υποδείξεις της αντιπολίτευσης. Αυτές οι λειψές και με το σταγονόμετρο ενισχύσεις και προσλήψεις στο ΕΣΥ, αυτές οι τρύπες στα εργασιακά που ανοίγουν τα έκτακτα μέτρα και η κυβέρνηση κάνει πως δεν τις βλέπει, αυτή η αδιαφορία για την προειδοποίηση πως χωρίς ενίσχυση τώρα των μικρών επιχειρήσεων, στην έξοδο από την κρίση θα υπάρχουν μόνο μεγάλες για να ενισχυθούν από τα μέτρα που σήμερα αναβάλλονται. Μήπως γι’ αυτό ακριβώς δεν σπεύδει; Να μη σας πούμε ψέματα απαντώντας εμείς για λογαριασμό της κυβέρνησης. Θα προσφύγουμε στα λόγια του πρωθυπουργού. «Τα σημερινά όπλα», είπε, «δεν θα σιγήσουν(μετά)». Θα υπάρξει «επιτάχυνση της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην Υγεία (…) προετοιμάζουμε το ΕΣΥ για τη νέα του πορεία στον 21ο αιώνα»…Να τι τους πεδικλώνει, να τι τους σκιάζει και δεν προχωρούν στα αυτονόητα για όλους τους άλλους. Αυτοί, λοιπόν, προετοιμάζονται. Προετοιμαστείτε κατάλληλα κι εσείς.

Και τι θα γίνει, όταν ο κόσμος αρχίσει να αντιδρά, γιατί δεν θα έχει λεφτά και υπομονή να αντέξει τον εγκλεισμό; Ό, τι γίνεται κάθε φορά που η ΝΔ αμφισβητείται: θα χρησιμοποιήσουν τα ΜΜΕ για να αποσυνδέσουν τους πραγματικούς φόβους από τις πραγματικές αιτίες και για να σπείρουν τον τρόμο που θα τον συνδέσουν με εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, τους μετανάστες, τους Τούρκους, το ΣΥΡΙΖΑ, τους διαδηλωτές. Οι κυβερνώντες ζουν την απόλυτη φαντασίωσή τους: μας λένε ότι πρέπει να φοβόμαστε τα πάντα και ότι μόνο αυτούς έχουμε να μας προστατεύουν, ακόμα και αν μας κακομεταχειρίζονται, μας αφήνουν φτωχούς και άνεργους. Τα λεφτά που υπάρχουν στην άκρη είναι γι αυτούς που τα έβαλαν, όχι γι αυτούς που χειροκροτάνε το μνημόνιο Βρούτση. Δεν θα κάτσουμε αιωνίως στα σπίτια μας, επειδή η κυβέρνηση δεν θα ξέρει τι της γίνεται με την εξάπλωση του ιού και επειδή θα έχει φέρει στα όριά του το δημόσιο σύστημα υγείας. Ας δώσουν λεφτά στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους και ανέργους, για να μπορέσουμε να μείνουμε στα σπίτια μας όσο χρειαστεί και να βγούμε όρθιοι και όρθιες από αυτή την περιπέτεια. Ας δώσουν λεφτά στο ΕΣΥ και ας κάνουν μαζικά τεστ για να μπορέσουμε να βγούμε με ασφάλεια κάποια στιγμή. Αλλιώς θα βγούμε ούτως ή άλλως, για να παλέψουμε για τη ζωή μας, όπως παλεύουμε και τώρα που μένουμε μέσα.

Χρειάζεται γρήγορη απόφαση για μεγάλη δαπάνη σε ενωσιακή κλίμακα. Το ευρωομόλογο μπορεί να είναι λύση υπό προϋποθέσεις. Το ποσό πρέπει να είναι πολύ μεγάλο, της τάξης των τρισεκατομμυρίων ευρώ. Το ομόλογο πρέπει να έχει πολύ μεγάλη διάρκεια και μηδενικό επιτόκιο και να αγοραστεί ολόκληρο και εφάπαξ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δηλαδή με έκδοση χρήματος ώστε να μην επηρεάσει τα επιτόκια. Οι δαπάνες που θα γίνουν με αυτούς τους πόρους θα πρέπει να έχουν επίβλεψη ώστε να κατευθυνθούν σε μέτρα για την ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων Υγείας και Κοινωνικής Προστασίας, αλλά και σε μέτρα για την οικονομική ανοικοδόμηση με ιδιαίτερη φροντίδα ώστε να εφαρμοστεί πρόγραμμα οικολογικού μετασχηματισμού της παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τέλος, χρειάζεται να σκεφτούμε και άλλους πόρους σαν αυτούς που επιστράτευσαν διάφορα κράτη σε κρίσιμες καταστάσεις και ο σημαντικότερος μπορεί να προέλθει από τη φορολόγηση των μεγάλων και πολύ μεγάλων περιουσιών ή έστω από την επιβολή έκτακτης εισφοράς.

Σίγουρα ο κορωνοϊός μπορεί να σκοτώσει οποιονδήποτε, μικρό ή μεγάλο, πλούσιο ή φτωχό, στην πολιτισμένη Δύση ή σε χώρες υπανάπτυκτες, αφού υπάρχει παντού και δεν έχουμε ακόμα βρει ούτε εμβόλιο ούτε θεραπεία. Είμαστε όμως όλοι μαζί, όλοι ίσοι απέναντι στην πανδημία, έχουν καταργηθεί σύνορα και κοινωνικές τάξεις και καθετί άλλο που διαφοροποιεί τους ανθρώπους; Μας την έχουν πέσει οι εξωγήινοι ένα πράγμα; Η απάντηση είναι ένα μεγάλο και ξερό «όχι». (...) Κάποιοι, ο πολύς κόσμος, έχουν μόνο να χάσουν από την πανδημία, ενώ κάποιοι άλλοι μπορεί να κερδίσουν. Και φυσικά το επιδιώκουν στη ζούλα εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη και το δέος και την αμηχανία όλων των ανθρώπων απέναντι σ' αυτή την αρρώστια και στο αύριο. Ένα κομμάτι αυτού του αύριο, όταν θα έχουμε αφήσει πίσω μας την πανδημία, θα έχει δυστοπικά χαρακτηριστικά, κυρίως σε ό,τι αφορά την εργασία και τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα.