Αναδημοσιεύσεις

Ο κ. Ξανθός ανέφερε ότι είναι ηθική υποχρέωση των υγειονομικών ο καθολικός τους εμβολισμός και ο περιορισμός του κινδύνου μετάδοσης του ιού σε ευπαθείς ομάδες ασθενών. Αντί για την ηθική της ευθύνης και της αλληλεγγύης, η κυβέρνηση, χωρίς να εξαντλήσει τα περιθώρια πειθούς, επέλεξε τη λογική της επιβολής, του εκβιασμού και της πόλωσης. Ακόμα δεν έχει καταλάβει ότι  μια υγειονομική κρίση σαν αυτή δεν μπορεί να ξεπεραστεί χωρίς κοινωνικές συναινέσεις και συνειδητή συμμόρφωση των πολιτών στα μέτρα Δημόσιας Υγείας. Καλούμε για άλλη μια φορά την κυβέρνηση, τόνισε ο κ. Ξανθός, να αφήσει κατά μέρος την «πολιτική πυγμής» απέναντι στους εργαζόμενους του ΕΣΥ και να αναστείλει σήμερα την εφαρμογή του ν.4820/2021 για υποχρεωτική αργία του μη εμβολιασμένου προσωπικού. Δίνοντας «χώρο» και χρόνο σε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και άρσης επιφυλάξεων, αλλά και μεριμνώντας για την ασφαλή φροντίδα ευάλωτων ανθρώπων. Αλλιώς το ΕΣΥ θα καταρρεύσει στην πιο κρίσιμη φάση της πανδημίας, και η Δημόσια Υγεία θα υποστεί ένα εγκληματικά ανεύθυνο «σαμποτάζ» από την ίδια την κυβέρνηση. Εκτός και αν αυτός είναι ο πραγματικός στόχος, για να «σπεύσει» στη συνέχεια ο επιχειρηματικός ιδιωτικός τομέας να καλύψει το κενό.

Το μόνο θετικό της πολιτικής Τραμπ απέναντι στο Αφγανιστάν ήταν ότι δεν ήταν υποκριτική. Δεν παρίστανε ότι ενδιαφερόταν για το ποιος κυβερνά τη χώρα ή το τι συνέβαινε στις γυναίκες της. Οι επιπτώσεις όμως για το ηθικό των Αφγανών ήταν καταστροφικές. Με το να καταλήξει σε απευθείας συμφωνία με τους Ταλιμπάν αγνοώντας την Καμπούλ, ο Τραμπ διέλυσε όσες ελπίδες υπήρχαν για μια πολιτική διευθέτηση στο Αφγανιστάν. Δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη ότι ο Τζο Μπάιντεν διατήρησε το σενάριο του Τραμπ προσθέτοντας μόνο τέσσερις μήνες στο χρονοδιάγραμμα για την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων. Ο Μπάιντεν ήταν ο μοναδικός στον Λευκό Οίκο που εξέφρασε την αντίθεσή του στο σχέδιο του Ομπάμα για την ενίσχυση των αμερικανικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν το 2009. Ωστόσο, η σκέψη και του ίδιου χαρακτηρίζεται από μανιχαϊσμό. Τις τελευταίες εβδομάδες υποστήριξε πως δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η συνεχιζόμενη αμερικανική παρουσία θα έφερνε την ειρήνη. Αυτό βέβαια δεν θα έπρεπε να σημαίνει την εγκατάλειψη της χώρας στη θεοκρατική μοίρα της. Υπάρχουν πολλά γκρίζα σενάρια μεταξύ των δύο. Κανένα από αυτά δεν εξετάστηκε. Η τραγωδία είναι ότι η ιστορία θα συνεχιστεί με ή χωρίς την Αμερική. Η πιθανότητα το Αφγανιστάν να εξάγει αστάθεια στο πυρηνικά εξοπλισμένο Πακιστάν -το εν δυνάμει μεγαλύτερο αποτυχημένο κράτος του κόσμου- είναι υπαρκτή.  Όπως υπαρκτή είναι και η δυνατότητα των Ταλιμπάν να αναζωογονήσουν τις ισλαμικές ομάδες της περιοχής. Όπως και οι προκάτοχοί του, ο Μπάιντεν εκπλήρωσε την προεκλογική υπόσχεσή του. Δεν υπάρχει όμως σχέση ανάμεσα στο κλείσιμο του κεφαλαίου για τις ΗΠΑ και στο σενάριο που θα κληθούν να ακολουθήσουν οι υπόλοιποι. Όσο οι Αφγανοί πρόσφυγες θα κατευθύνονται προς τη Δύση και όσο οι ταραχοποιοί όλου του κόσμου θα βρίσκουν μια νέα πηγή έμπνευσης, οι ΗΠΑ θα ρουφηχτούν ξανά στην περιοχή. Οι Αμερικανοί Πρόεδροι έρχονται και παρέρχονται. Η γεωπολιτική όμως έχει το δικό της μυαλό.

1. Η μαζική εγκατάσταση των ανεμογεννητριών στο νησί δεν συνδέεται με τις τοπικές μας ανάγκες. Η ονομαστική παραγωγή όλων των ανεμογεννητριών που είναι πιθανόν να εγκατασταθούν στο νησί, είναι πολλαπλάσια του ρεύματος που καταναλώνουμε. 2. Η ευρύτερη περιοχή αποτελεί ένα σπάνιο σε ομορφιά και βιοποικιλότητα κομμάτι της ελληνικής φύσης και, όπως είναι αναμενόμενο, από παρεμβάσεις τέτοιας κλίμακας θα αλλοιωθεί σημαντικά. Τα περισσότερα αιολικά «πάρκα» χωροθετούνται σε υψόμετρα άνω των 800 μέτρων, κατά τρόπο που αλλοιώνεται η αισθητική του τοπίου και η φυσική διάταξη της κορυφογραμμής. 3. Οι ανεμογεννήτριες που σχεδιάζεται να εγκατασταθούν έχουν ύψος 70 έως 145 μέτρα, ενώ για κάθε βάση ανεμογεννήτριας θα χρειαστούν τουλάχιστον 400 κυβικά μέτρα σκυρόδεμα, θα διανοιχτούν νέοι δρόμοι πρόσβασης στις κορυφές του βουνού πλάτους έως και 10 μέτρων σε απότομες σχετικά πλαγιές, με αλλοίωση της φυσιογνωμίας της περιοχής καθώς και εσωτερική οδοποιία μέσα στα αιολικά πάρκα. Από το σύνολο των εκσκαφών θα προκύψει σημαντική ποσότητα μπαζών. 4. Από τις εκσκαφές, τα μπαζώματα αλλά και την ίδια την λειτουργία των ανεμογεννητριών υπάρχει ο κίνδυνος, όπως αναφέρει και η σχετική μελέτη του καθηγητή υδρολογίας Γ. Στουρνάρα ειδικά για την γεωλογία της Τήνου, να διαταραχθούν τα υπόγεια και επιφανειακά ύδατα και να καταστραφεί η υδρολογική ισορροπία της περιοχής. Οι υδρογεωλογικές μελέτες είναι σκόπιμα ανύπαρκτες μέσα στις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των εταιρειών. Οι επακόλουθες επιπτώσεις στα τριγύρω χωριά που υδροδοτούνται από τις πηγές αυτών των βουνών αλλά και στην πρωτογενή αγροτική παραγωγή σε ένα νησί που έχει πρόβλημα με την υδροληψία τις περισσότερες χρονιές, είναι επίσης ανυπολόγιστες. 5. Οι πυρκαγιές στην ευρύτερη περιοχή εκτιμάται ότι θα αυξηθούν δραματικά, καθώς έχει αποδειχθεί ότι στην πλειονότητά τους προκαλούνται από το δίκτυο μεσαίας τάσης που συνδέει τα αιολικά πάρκα της περιοχής με το υπόλοιπο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. 6. Καθώς δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο για την αποσυναρμολόγηση και απομάκρυνση των ανεμογεννητριών μετά το πέρας λειτουργίας τους, ούτε ζητείται εγγυητική επιστολή από τις εταιρείες για τις εργασίες αυτές (παρά τις βεβαιώσεις των εταιρειών για το αντίθετο), οι κατασκευές θα παραμείνουν πάνω στις βουνοκορφές για πάντα ως σκουριασμένα κουφάρια. Απόδειξη αυτού, οι πεσμένες και οι ανενεργές ανεμογεννήτριες σε Άνδρο και Νότια Εύβοια. 7. Με το βουνό να μετατρέπεται σε εργοτάξιο ανά τακτά χρονικά διαστήματα, μέσα στην επόμενη δεκαετία η σκόνη από τη διαρκή κίνηση των φορτηγών και των σκαπτικών εργασιών θα πλήξει τη μελισσοκομία και η καταστροφή της θαμνώδους βλάστησης (ρείκι κ.ά.) θα υποβαθμίσει την τροφή των μελισσών. Θα πληγεί επίσης η παραδοσιακή αγροτική οικονομία αφού θα καταστραφούν οι ορεινές πεζούλες στις πλαγιές των βουνών από τις επιχωματώσεις και τη διάνοιξη νέων δρόμων. 8. Καταλυτικές θα είναι και οι επιπτώσεις στην τοπική οικονομία. Με τη δημιουργία ενός βιομηχανικού τοπίου, ο ήπιος φυσιολατρικός και εναλλακτικός τουρισμός καθώς και πολιτιστικός τουρισμός που αναπτύσσεται τελευταία στην περιοχή θα υποστεί ισχυρότατο πλήγμα, αφού θα αλλάξει η ανθρωπογενής κλίμακα του τοπίου. Το συγκεκριμένο «χειροποίητο» κυκλαδίτικο τοπίο, με τις σημαντικές εναλλαγές του, είναι τόσο ιδιαίτερο που γίνεται ολοένα και πιο διάσημο. Έχει μείνει σχεδόν αναλλοίωτο για αιώνες με τις αναβαθμίδες, τις ξερολιθιές (οι οποίες πρόσφατα εντάχθηκαν στον κατάλογο πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco), το μεγαλύτερο για τις Κυκλάδες δίκτυο μονοπατιών, τους ξακουστούς περιστεριώνες, και τους περίπου 50 παραδοσιακούς οικισμούς. Έρευνες έχουν δείξει μείωση στον τουρισμό μετά από τέτοιες επεμβάσεις. 9. Στα χωριά της γύρω περιοχής (Πύργος, Μαρλάς, Μαμάδος,Υστέρνια, Καρδιανή) (παραδοσιακοί οικισμοί με μεγάλη τουριστική επισκεψιμότητα και αγοραστικό ενδιαφέρον) ο θόρυβος από τις ανεμογεννήτριες θα αλλάξει σίγουρα την ηρεμία του τοπίου και της φύσης που μπορεί να απολαύσει κανείς μέχρι σήμερα. Ο θόρυβος θα είναι κουραστικός και αναλόγως της φοράς του ανέμου ακόμη και ανυπόφορος. Τα σχετικά παράπονα από άλλα εγκατεστημένα αιολικά πάρκα είναι ενδεικτικά του προβλήματος. 10. Πριν κάποια χρόνια και μετά από αγώνα πολιτών του νησιού πετύχαμε μια μεγάλη νίκη που επικυρώθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας – αφαιρέθηκαν οι ακαλαίσθητοι πυλώνες υψηλής τάσης που δεν συμβάδιζαν με την φυσιογνωμία του νησιού. Τώρα προωθούνται πολύ μεγαλύτερης κλίμακας επεμβάσεις, χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν η αντίθετη γνώμη του Τηνιακού λαού, όπως αντανακλάται διαχρονικά σε όλες τις ομόφωνες αποφάσεις του Δ.Σ. από το 2014 ως και σήμερα. 11. Με την παρούσα εγκατάσταση, εγκαινιάζεται μια ακόμη επικίνδυνη πρακτική αρπαγής περιουσιών στο νησί μας. Χωρίς επαρκή στοιχεία από την Δασική Υπηρεσία, ολόκληρες εκτάσεις που ενδιαφέρουν τις αιολικές εταιρίες χαρακτηρίζονται χορτολιβαδικές – άρα δημόσιες και διαθέσιμες για αιολική χρήση. Οι ιδιοκτησίες ιδιωτών ή και του Δήμου χάνονται, ανεξαρτήτως νόμιμων τίτλων (κληρονομικών ή αγοραπωλησιών που σε κάποιες περιπτώσεις πηγαίνουν αρκετά χρόνια πίσω). Βεβαίως η συστηματική κατασκευή πέτρινων αναβαθμίδων σε αυτές, όπως και σε όλες τις γωνιές του νησιού κατά το παρελθόν και η διατήρησή τους έως σήμερα, μαζί με τα ακόλουθα αγροτικά κτίσματα (αλώνια, αποθήκες, κελιά) μαρτυρά αγροτική χρήση έως και το πρόσφατο παρελθόν. 12. Όλα τα προηγούμενα συντελούνται και νομιμοποιούνται στη συλλογική συνείδηση με το αφήγημα της «καθαρής» ενέργειας, η οποία μειώνει τις εκπομπές CO2 και θα οδηγήσει τη χώρα σε απεξάρτηση από τις συμβατικές ρυπογόνες μονάδες παραγωγής ενέργειας. Δυστυχώς, όπως δείχνουν η εμπειρία και τα σχετικά στοιχεία σε όλα τα κράτη που διαπρέπουν σε αυτόν τον τομέα, τα αιολικά «πάρκα» δεν μπορούν τεχνικά να αντικαταστήσουν συμβατικές μορφές παραγωγής ενέργειας. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα παρατηρήθηκε συνολικά να αυξάνονται αντί να μειώνονται οι εκπομπές CO2. Με λίγα λόγια, αυτό γίνεται γιατί λόγω της στοχαστικότητας του αέρα (δεν φυσάει συνέχεια το ίδιο) υπάρχει ανάγκη απαιτούμενης εφεδρείας συμβατικών παραγωγικών μονάδων, που θα αντισταθμίζουν τα φαινόμενα αστάθειας που οφείλονται σε αυτή την έγχυση ανομοιογενούς ρεύματος στο δίκτυο. 13. Τέλος, για να ενσωματωθεί στο ηλεκτρικό δίκτυο αυτό το ασταθές ρεύμα χρειάζονται αρκετές τεχνικές επεμβάσεις. Τις επεμβάσεις αυτές και την μεγάλη διαφορά στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος που παράγεται από ΒΑΠΕ, τις πληρώνουμε όλοι μας μέσω του ΕΤΜΕΑΡ σε κάθε λογαριασμό της ΔΕΗ, ενώ τα αντισταθμιστικά οφέλη που υπόσχονται είναι κατά πολύ μικρότερα.

Η επόμενη μέρα διαγράφεται τραγικά δύσκολη, πρώτα απ’ όλα για τους ίδιους τους Αφγανούς. Οι νέοι άρχοντες της Καμπούλ πασχίζουν να πείσουν ότι έχουν αλλάξει, ότι δεν θα επαναφέρουν το ζόφο της δεκαετίας του ’90 σε ό,τι αφορά τη μεταχείριση των γυναικών, τις σχέσεις με την τρομοκρατία και σειρά άλλων θεμάτων. Ο βασικός λόγος είναι ότι δεν θέλουν να ξαναγίνουν παρίας της διεθνούς κοινότητας, καθώς καλούνται να κυβερνήσουν μια από τις πιο φτωχές χώρες του κόσμου, όπου το 75% του προϋπολογισμού καλύπτεται από τη διεθνή βοήθεια. Μάλιστα από την πρώτη στιγμή έκλεισαν το μάτι στους Αμερικανούς, διαβεβαιώνοντας ότι είναι υπέρ του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡΙ (Τουρκμενιστάν- Αφγανιστάν- Πακιστάν- Ινδία), ο οποίος, αν χτιστεί, θα είναι σε βάρος της επιρροής της Ρωσίας, του Ιράν και της Κίνας. Ωστόσο ο κίνδυνος ενός νέου εμφυλίου που θα μετατρέψει το Αφγανιστάν σε γεωπολιτική μαύρη τρύπα της Ευρασίας είναι ήδη ορατός, με τις πρώτες αιματηρές διαδηλώσεις σε τρεις πόλεις και τη συγκέντρωση στρατευμάτων αντιπάλων τους στη δυσπρόσιτη κοιλάδα Παντσίρ, ιστορικό οχυρό της Βόρειας Συμμαχίας.  Σε περιφερειακό επίπεδο, το Πακιστάν είναι ο μεγάλος κερδισμένος, καθώς οι σύμμαχοι Ταλιμπάν του προσφέρουν το ποθητό “στρατηγικό βάθος” στη σύγκρουση με την Ινδία για το Κασμίρ. Ωστόσο το ενδεχόμενο να αποκτήσουν νέα ορμή οι Πακιστανοί Ταλιμπάν (αιμοσταγής τρομοκρατική οργάνωση, που δεν έχει οργανικούς δεσμούς με τους Αφγανούς συνονόματους) απασχολεί σοβαρά την Ισλαμαμπάντ. Κίνα και Ρωσία ασφαλώς χαίρονται για το οδυνηρό πλήγμα που δέχτηκε η Αμερική, αλλά έχουν λόγους να ανησυχούν για το ενδεχόμενο να ενισχυθούν ισλαμικά κινήματα στο Ξινγιάνγκ, το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν ή ακόμη και τον Καύκασο. Ιράν και Τουρκία θα διεκδικήσουν μερίδιο επιρροής στο Αφγανιστάν, αλλά θα δοκιμαστούν από το νέο μεταναστευτικό κύμα, το οποίο αργά ή γρήγορα θα φτάσει και στην Ευρώπη, προκαλώντας πολιτικές παρενέργειες- ενδεχομένως και στην κρίσιμη αναμέτρηση Μακρόν- Λεπέν, την ερχόμενη άνοιξη. Όσο για τη μεγάλη εικόνα της διεθνούς πολιτικής, οι κατεξοχήν χαμένοι είναι η ισχύς και η ενότητα της Δύσης. Το ΝΑΤΟ βγαίνει συντετριμμένο από τον μοναδικό πόλεμο, με συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων, όπου δοκιμάστηκε. Όλοι οι σύμμαχοι της Αμερικής, από την Ταϊπέι και τη Σεούλ μέχρι το Βερολίνο και το Λονδίνο, αναρωτιούνται αν έχουν οποιαδήποτε αξία χρήσης οι δεσμεύσεις της Ουάσιγκτον. Με την απόσυρσή της από το Αφγανιστάν και τη Μέση Ανατολή, η Αμερική ασφαλώς θα συγκεντρώσει περισσότερη ισχύ στα στρατηγικά μέτωπα που την ενδιαφέρουν, κυρίως απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία. Αλλά οι φυγόκεντρες τάσεις στο Δυτικό στρατόπεδο θα ενταθούν, καθώς οι ίδιοι οι Αμερικανοί είναι σαν να λένε σε όλο τον κόσμο “καθένας για τον εαυτό του, και τον τελευταίο ας τον πάρει ο διάβολος”.

Πρώτα το αφήγημα: Από την αρχαία εποχή σημειώνονται μετακινήσεις νομάδων (σήμερα μεταναστών και προσφύγων) από τις επισφαλείς προς τις πιο ασφαλείς περιοχές. Η νεωτερική εμπειρία στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη έχει δείξει ότι η ομαλή υποδοχή των ροών είναι αδύνατη χωρίς θεσμούς (πχ για χορήγηση ασύλου, αναγνώριση ταυτότητας) και χωρίς μια πολιτική για διασπορά και κοινωνική ένταξη όσων για οποιοδήποτε λόγο θα εγκατασταθούν. Αλλιώς, με την υπερσυγκέντρωση νομάδων σε περιορισμένους χώρους, οι “ανθρώπινες αποθήκες” (Z. Bauman) γίνονται πυριτιδαποθήκες. Εξάλλου, σε βάθος χρόνου το φαινόμενο αυτής της συρροής είναι διαρκές, αφού χθες είχαμε τους Σύρους, τώρα αναμένονται οι Αφγανοί, αύριο ίσως ακολουθήσουν Λιβανέζοι, καθώς και θύματα της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής (ερημοποίηση, λειψυδρία σε ασιατικές και αφρικανικές χώρες). Επιμύθιο: Χρειάζονται ανθεκτικά στο χρόνο θεσμικά εργαλεία. Τώρα το παραμύθι: Παραδόξως το εκφράζουν επίσημες πολιτικές, ευρωπαϊκές και εθνικές. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι αντιμετωπίσαμε και πιθανώς θα αντιμετωπίσουμε εκ νέου στο προσφυγικό έκτακτες κρίσεις. Άρα, αυτό που χρειάζεται είναι να προβλεφθούν θεσμοί διαχείρισης κρίσεων για προσωρινές καταστάσεις («εξαίρεσης», με τον όρο της εποχής). Ως σταθερά και κανονικότητα, ας συνεχίσει να προβλέπεται η φόρτωση του προβλήματος στις ευρωπαϊκές χώρες υποδοχής των ροών. Ως έκτακτο καθεστώς, ας οριστεί θεσμικά μια «αλληλεγγύη» των ευρωπαϊκών χωρών, έστω με οικονομική (μόνο!) στήριξη των χωρών υποδοχής που θα συνεχίζουν να σηκώνουν το βάρος. Αυτό προβλέπει τώρα το Σχέδιο για ένα νέο Σύμφωνο μετανάστευσης και προσφύγων που ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλαδή, αναπαλαίωση της Σύμβασης του Δουβλίνου! Τι κρίμα αλήθεια, το όνομα μιας πόλης - συμβόλου πολιτισμού και πόνου λόγω εξαγωγής μεταναστών, να συνδέεται πια με την αποθήκευσή τους και τη μιζέρια. Οι ισχυροί της Ευρώπης φαίνονται να βολεύονται, κρατώντας μακριά από τις κεντρικές μητροπόλεις τους το πρόβλημα. Η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται προφανώς για είσπραξη νέων κονδυλίων (ευπρόσδεκτα τα αργύρια!) για το διαιωνιζόμενο έργο της υποδοχής των προσφυγικών ροών, γι' αυτό ουσιαστικά υποστηρίζει το νέο Σχέδιο Συμφώνου. Κυβερνητικές τοποθετήσεις του τύπου «να μετακινηθούν όλοι οι μετανάστες» είναι ευχολόγια και ρητορείες για εσωτερική κατανάλωση, τη στιγμή που το Σχέδιο στηρίζεται. Ευτυχώς η Ευρωπαϊκή Αριστερά στο Ευρωκοινοβούλιο, με ελληνική προπορεία, έχει σταθεί αρνητικά απέναντι στη φιλοσοφία- παραμύθι αυτής της «μεταρρύθμισης». Φυσικά, θα χρειάζονταν πολλές γραμμές για να αναλυθούν τα παραπάνω. Θα δοθεί η ευκαιρία. Το μετά βεβαιότητας προβλέψιμο είναι πως όταν οι νέοι Αφγανοί πρόσφυγες θα φθάσουν στον Έβρο και ιδίως στο Αιγαίο τότε το παραμύθι των σπουδαίων ηγετών του προσκηνίου θα τελειώσει. Η Ευρώπη θα αναμετρηθεί με την ιστορία- αφήγημα, τον πολιτισμό και τους παγκόσμιους θεσμούς του ανθρωπιστικού δικαίου.

Χρειάζεται μια βαθιά κατανόηση του ιστορικού βάθους των πολιτειακών αλλαγών που συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στη Δυτική και Κεντρική Ασία σε συνάρτηση με την δύση της ευρωπαϊκής και αμερικάνικης ηγεμονίας στον κόσμο. H παλινόρθωση του ισλαμιστικού καθεστώτος των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν δημιουργεί για πρώτη φορά στην ιστορία ένα γεωγραφικό συνεχές θεοκρατικών καθεστώτων: από την ανατολική όχθη του Έβρου, και την μετριοπαθέστερη εκδοχή της Τουρκίας, στο Ιράν, όπου η Ισλαμική Επανάσταση σε λίγο κλείνει μισό αιώνα ζωής, ως το πολύπαθο Αφγανιστάν όπου η εσωτερική δυναμική της ισλαμιστικής παλινόρθωσης σάρωσε το διεφθαρμένο καθεστώς που είχαν εγκαταστήσει οι δυτικοί.  Και τέλος, η μεγαλύτερη Ισλαμική Δημοκρατία της υφηλίου, το Πακιστάν των 220 εκατομμυρίων.  Στο σύνολο, συζητάμε για έναν πληθυσμό που αγγίζει το μισό δις ανθρώπων…  Έτσι για να έχουμε συναίσθηση των μεγεθών: 82 η Τουρκία, 83 το Ιράν, 38 το Αφγανιστάν, 40 το Ιράκ, 17 η Συρία…  Ήδη από του χρόνου, σε αυτή την περιοχή της Ασίας θα ζούνε περισσότεροι άνθρωποι από την Ευρώπη ολόκληρη.  Για τους πρόσφυγες, η Δύση είναι ακόμη το συνώνυμο του μόνου χώρου προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όσο κι αν τους κάνει συνειδητά τη ζωή δύσκολη... Ακόμη κι αν η Κίνα εδραιώσει ολοκληρωτικά σε μερικά χρόνια την γεωπολιτική και οικονομική της ηγεμονία στην υφήλιο, δύσκολα θα δείτε πρόσφυγες να κατευθύνονται προς το Πεκίνο στο κοντινό μέλλον. Η τεράστια αυτή περιοχή ξερνάει τους ανθρώπους της – με ευθύνες και δικές μας – και εμείς επινοούμε ασφαλείς τρίτες χώρες στα σωθικά της, για να τους παρκάρουμε. Έτσι όμως, οι «ασφαλείς τρίτες χώρες»  θα καταπιούν ευκολότερα την ηθική μας ευτέλεια.   Όσο τάχα οδυρόμαστε για το μέλλον των Αφγανών γυναικών στον τόπο τους και την ίδια στιγμή κλείνουμε στα μούτρα την πόρτα της πατρίδας μας στους ίδιους κατατρεγμένους ανθρώπους, τόσο πιο υποκριτές κι ευτελέστεροι θα είμαστε και θα φαινόμαστε. Ως χώρα, ως Ευρώπη, ως πολιτισμός. Ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μπορεί να είναι συνάρτηση της απόστασης που σε χωρίζει από αυτόν που υποφέρει. Αν είναι μακριά σου, να συμπάσχεις κι αν έρχεται δίπλα σου, θες να τον διώξεις, είσαι απλώς ηθικά ανάξιος.  Για αρχή, μου φαίνεται βασικό να συμφωνήσουμε σε αυτό σήμερα.

Αυτές τις μέρες κλείνουν 105 χρόνια από την αιματοβαμμένη απεργία των μεταλλωρύχων της Σερίφου, τον Αύγουστο του 1916. Οι μεταλλωρύχοι του νησιού μετά από δεκαετίες άγριας εκμετάλλευσης και απαξίωσης από τους εργοδότες –που ήσαν στην ουσία και οι κύριοι ολόκληρου του νησιού-, την οικογένεια Γρώμμαν, αποφάσισαν να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους και να απαιτήσουν τα αυτονόητα, δηλαδή οκτάωρη εργασία και καλύτερες συνθήκες εργασίας. Η σημασία αυτής της απεργίας δεν έγκειται μόνο στο γεγονός ότι υπήρξε ένα γεγονός του γενικότερου κοινωνικού κινήματος που οργανώθηκε και καθοδηγήθηκε χωρίς καμία άνωθεν συνδικαλιστική και κομματική παρέμβαση ή ντιρεκτίβα –άλλωστε οργανωμένο συνδικαλιστικό κίνημα δεν υπήρχε ακόμα το 1916 στον ελλαδικό χώρο- αλλά και στο ότι για πρώτη φορά στα συνδικαλιστικά αλλά και κοινωνικά χρονικά της χώρας, οι απεργοί κατάργησαν την τοπική εξουσία αντικαθιστώντας την με μια επιτροπή η οποία διευθετούσε τις καθημερινές υποθέσεις των απεργών και των κατοίκων. Μια κατάσταση την οποία, όπως ήταν φυσικό, δεν ανέχθηκε για πολύ η τότε κυβέρνηση που έστειλε ένα ισχυρό και καλά εξοπλισμένο σώμα χωροφυλακής για να καταστείλει την εξέγερση και να αποκαταστήσει την τεθείσα κοινωνική τάξη. Ένας άλλος άκρως σημαντικός παράγοντας ο οποίος καθόρισε εν πολλοίς την εν λόγω απεργία και εξέγερση καθιερώνοντάς την στο πάνθεον των αδιάλλακτων, επαναστατικών αγώνων, από τους οποίους μπορούμε ακόμα και σήμερα να αντλούμε διδάγματα, είναι ότι, παρά τη σύγκρουση, τις δολοφονίες εργατών, τις συλλήψεις και τις φυλακίσεις, οι εργάτες ήταν, τελικά, αυτοί που εξήλθαν νικητές, μιας και τα περισσότερα από τα αιτήματά τους ικανοποιήθηκαν.

Για να τελειώνουμε με τις ασυναρτησίες, πολιτικές και μη: Το Μάτι κάηκε με 35 βαθμούς επειδή έπιασε φωτιά με δυτικό άνεμο 5-6 μποφόρ. Η φωτιά «κουτρουβάλησε» την πλαγιά της Πεντέλης από δυτικά προς ανατολικά μέχρι την παραλία, βρήκε τεράστιες ποσότητες καύσιμης ύλης και γιγαντώθηκε σε πυροθύελλα πρωτοφανούς ισχύος που, σπρωγμένη απ’ τον άνεμο, κατέληξε στο Μάτι, μια περιοχή - παγίδα λόγω της άναρχης δόμησης δεκαετιών, που επιπλέον είχε γεμίσει με εγκλωβισμένο κόσμο σε αυτοκίνητα, λόγω των απαράδεκτων χειρισμών της αστυνομίας. Η έκθεση Goldammer δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τις αιτίες της τραγωδίας. Για τις πυρκαγιές σε Βαρυμπόμπη, Αττική, Εύβοια κ.λπ. «έφταιξε» η κλιματική κρίση, δηλαδή οι φωτιές ξεκίνησαν εξαιτίας του καύσωνα που οφείλεται στην κλιματική κρίση, λες και δεν είχαμε ποτέ καύσωνες των 5-10 ημερών και των 40-45 βαθμών στην Ελλάδα, λες και δεν είχαμε ποτέ δασικές πυρκαγιές στη χώρα που έκαιγαν για μέρες! Η μελέτη του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης από το 2008 λέει ξεκάθαρα ότι μόλις το 3% των δασικών πυρκαγιών οφείλεται σε φυσικά αίτια, το 80% (!) σε εμπρησμούς από αμέλεια και από πρόθεση και το 17% οφείλεται σε άγνωστα αίτια. Επίσης η μελέτη της PwC** του 2018 αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «στην Ελλάδα οι απώλειες από τις πυρκαγιές είναι περισσότερες απ' ό,τι η κλιματική της κατάσταση δικαιολογεί» και ότι «για να μειωθεί ο αριθμός και η έκταση των πυρκαγιών, υπάρχει ανάγκη θέσπισης μιας νέας δομής πολιτικών και κανόνων».

Η ηγεσία των Ταλιμπάν, εκτός από τον ανώτατο θρησκευτικό τους ηγέτη, είναι σχετικά νέα μεταξύ τριάντα πέντε και σαράντα πέντε ετών και δεν έχει την εμπειρία της προηγούμενης διακυβέρνησης. Εχουν ανδρωθεί πολιτικά μέσα από τον ανταρτοπόλεμο των τελευταίων είκοσι ετών. Η διακυβέρνησή τους θα είναι εξαιρετικά δύσκολη. Εχουν επείγουσα ανάγκη διεθνούς οικονομικής βοήθειας, την οποία προσδοκούν από την Κίνα και χώρες όπως το Κατάρ, τα Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία. Εχουν επίσης ζωτική ανάγκη να συγκρατήσουν τα εξειδικευμένα στελέχη της αφγανικής κοινωνίας και πιθανόν να μην ασκήσουν την ίδια πολιτική άτεγκτης εφαρμογής του ισλαμικού νόμου, ώστε να αποτρέψουν τη μαζική φυγή τους. Είναι μάλιστα πολύ πιθανή η συνέχιση συγκρούσεων χαμηλής έντασης εναντίον τοπικών φυλάρχων για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι περιφερειακές δυνάμεις βλέπουν τους Ταλιμπάν με επιφύλαξη. Στις πρώτες δηλώσεις τους οι εκπρόσωποί τους διαβεβαίωσαν τη διεθνή κοινότητα ότι το Αφγανιστάν δεν θα γίνει εφαλτήριο δυνάμεων για εξαπόλυση επιθέσεων σε τρίτες χώρες. Αν τηρήσουν την υπόσχεσή τους τότε μπορεί να ανοίξει μια στενή συνεργασία με την Κίνα και να ενταχθεί το Αφγανιστάν στον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού». Μπορούν επίσης να υλοποιηθούν συμφωνίες για αγωγούς πετρελαίου και κυρίως φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία στον Ινδικό Ωκεανό. Λιγότερο πιθανή είναι η βελτίωση των σχέσεων με το Ιράν και την Ινδία λόγω του μακρόχρονου ανταγωνισμού και της καχυποψίας των δύο αυτών χωρών προς τους Ταλιμπάν. Η Τεχεράνη ανησυχεί ιδιαίτερα για ένα νέο προσφυγικό ρεύμα που θα προστεθεί στα τρία εκατομμύρια, Αφγανούς κυρίως, πρόσφυγες που ήδη βρίσκονται στη χώρα. Η αποχώρηση των Αμερικανών από το Αφγανιστάν σηματοδοτεί τον τερματισμό της πρώτης μεταψυχροπολεμικής περιόδου, όταν η υπερδύναμη μπορούσε να επιβάλλει το δικό της μοντέλο οργάνωσης του κόσμου ακόμη και με την άμεση στρατιωτική επέμβαση και κατοχή μεγάλων περιοχών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Η δεύτερη περίοδος αναδεικνύει πολλαπλά μοντέλα διεθνούς οργάνωσης, με το δυτικό να παραμένει το ισχυρότερο αλλά όχι το μοναδικό. Αυτή η αποδυνάμωση του δυτικού μοντέλου οργάνωσης του κόσμου είναι ο λόγος που ο Economist, το Carnegie και άλλοι ιδεολογικοί Ηρακλείς του μοντέλου αυτού αντιδρούν στην αμερικανική αποχώρηση.

O Ντούμπτσεκ παρότι μεταρρυθμιστής ήταν ένας γνήσιος μαρξιστής. Βλέποντας το πώς εξελισσόταν η χώρα του ήταν σίγουρος πως ο μοναδικός δρόμος μπροστά ήταν η μεταρρυθμιστική πολιτική. Για αυτό στην 20ή επέτειο του Νικηφόρου Φεβρουαρίου, ο Ντούμπτσεκ σε ομιλία του υπογράμμισε αυτή την ανάγκη μεταρρύθμισης για την επικράτηση του σοσιαλισμού. Τον Απρίλιο του 1968, ο Ντούμπτσεκ ανακοίνωσε το πολιτικό του πρόγραμμα «σοσιαλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο». Οι μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε αυτό το πρόγραμμα ήταν: Πρώτον, αύξηση της πολιτικής ελευθερίας που περιλάμβανε την ελευθερία έκφρασης και την χαλάρωση της λογοκρισίας. Δεύτερον, μία δεκαετή μεταρρύθμιση με το πέρας της οποίας θα ήταν εφικτές δημοκρατικές εκλογές κι ακόμη κι ο σχηματισμός κυβερνήσεων συνασπισμού. Τρίτον, μείωση της δύναμης της μυστικής αστυνομίας η οποία καταπίεζε και φυλάκιζε όποιον αυτή θεωρούσε εχθρό των συμφερόντων της χώρας. Τέταρτον, κατάργηση των περιορισμών σε ό,τι αφορούσε την μετακίνηση Τσεχοσλοβάκων στην Δύση, με αποτέλεσμα την βελτίωση των διπλωματικών σχέσεων με τη Δύση. Πέμπτον, βελτίωση των συνθηκών εργασίας στα εργοστάσια. Οι μεταρρυθμίσεις βέβαια αυτές -όπως και στην αποσταλινοποίηση- οδήγησαν τους πολίτες στην απαίτηση περαιτέρω ακόμη μεταρρυθμίσεων. Η Σοβιετική Ένωση ξεκίνησε να ανησυχεί με την πορεία της χώρας και με το πού θα μπορούσε να οδηγήσει αυτό το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Ο προβληματισμός τους ήταν τριπλός: Πρώτον, θεώρησαν πως η υλοποίηση αυτών των ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων θα εξαπλωνόταν στο ανατολικό μπλοκ με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της Σοβιετικής Ένωσης. Δεύτερον, ανησυχούσαν πως ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων και του ανοίγματος στην Δύση θα οδηγούσε στην απόσυρση της Τσεχοσλοβακίας από το σύμφωνο της Βαρσοβίας. Αυτός ο φόβος της Σοβιετικής Ένωσης ενισχύεται από την εμπειρία του 1956 με την ουγγρική εξέγερση. Το διάστημα αυτό της άνοιξης της Πράγας, ο Μπρέζνιεφ δέχεται τρομερές πιέσεις από τον ηγέτη της ανατολικής Γερμανίας και τον ηγέτη της Πολωνίας, οι οποίοι φοβόντουσαν την εξάπλωση των μεταρρυθμίσεων αυτών στις χώρες τους. Κατά συνέπεια, ο Μπρέζνιεφ ξεκίνησε μία περίοδο έντονων διαπραγματεύσεων με τον Ντούμπτσεκ όπου προσπάθησε να τον πείσει για την ματαίωση του προγράμματός του. Παρότι αρχικά ο Ντούμπτσεκ συμφώνησε στα λόγια, πέραν τούτου συνέχισε τις μεταρρυθμίσεις. Επομένως, ο τρίτος προβληματισμός της Σοβιετικής Ένωσης που οδήγησε στην εισβολή των σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία ήταν αν η άνοιξη της Πράγας δικαιολογούσε την εφαρμογή του δόγματος Μπρέζνιεφ. Το δόγμα Μπρέζνιεφ υποστήριζε πως η Σοβιετική Ένωση έχει το δικαίωμα εισβολής σε οποιαδήποτε χώρα του ανατολικού μπλοκ, εφόσον οι ενέργειές της έθεταν σε κίνδυνο την ασφάλεια ολόκληρου του οικοδομήματος.