Συνεντεύξεις

Πριν από έντεκα χρόνια, το τραγικό γεγονός της αναίτιας δολοφονίας ήρθε να αναδείξει και τα προβλήματα στις σχέσεις ενός κομματιού της νεολαίας με την ίδια την κοινωνία. Αυτή η σφαίρα που αφαίρεσε τη ζωή από τον Αλέξη Γρηγορόπουλο έσπασε, ουσιαστικά, μια σιωπή γύρω από θέματα και προβλήματα της νεολαίας και μας υποχρεώνει όλους να ακούμε τη νέα γενιά, να προσπαθούμε να επικοινωνούμε και να κατανοούμε πως ο αυταρχισμός και η προσπάθεια να φιμωθεί είναι ο χειρότερος σύμβουλος για να να προχωρήσουμε συνολικά ως κοινωνία και να μπορούμε να είμαστε σε μια δημιουργική σχέση με τις νεότερες γενιές. (...) Συνολικά ο τρόπος που αντιμετωπίζει προβλήματα παραβατικότητας αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση είναι λάθος. Διότι κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί συγκεκριμένα ζητήματα και προβλήματα, τα οποία πρέπει να απαντηθούν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να εξαπολύουμε μια επιχείρηση ενοχοποίησης μεγάλων τμημάτων της νεολαίας. Να βλέπουμε αυτά τα οποία ζήσαμε τις προηγούμενες εβδομάδες, τις αναίτιες επιθέσεις στους φοιτητές έξω από την ΑΣΟΕΕ. Να μπαίνουν στους κινηματογράφους και να βγάζουν τα 15χρονα παιδιά από τις αίθουσες τραβώντας τα από το αυτί. Να μπαίνουν στα κέντρα διασκέδασης και να αντιμετωπίζουν τους θαμώνες λες και πρόκειται περί εγκληματιών. Να βλέπουμε να ξεγυμνώνουν αφισοκολλητές. Όλα αυτά νομίζω ότι, πέρα από ότι διαρρηγνύουν τη σχέση της νεολαίας με την κοινωνία, από την άλλη αποσκοπούν στο να εκφοβίσουν ένα μεγάλο κομμάτι της, διότι κάποιοι πιστεύουν ότι θα πρέπει ο καθένας να είναι μόνος του, στο σπίτι του, φοβισμένος και να μη μιλάει.

Η δολοφονία του Αλέξανδρου έχει χαρακώσει μια ολόκληρη γενιά, ο Αλέξανδρος πλέον δεν είναι πρόσωπο, είναι σύμβολο μια γενιάς η οποία έχει αδικηθεί από πάρα πολλές πλευρές και αδικείται, η γενιά αυτή τον φόνο αυτόν τον πήρε πάνω της, τον δέχτηκε ολόκληρο κατάστηθα, δεν είναι τυχαίο αυτό το σύνθημα ‘στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία σφαίρες’ αυτές τις σφαίρες τις έχει δεχτεί η κοινωνία των νέων με πάρα πολλούς τρόπους, με την ανεργία που την περιμένει, με την οικονομική κρίση, με όλη αυτή την κατάπτωση των δημοκρατικών αξιών, με τους χειρισμούς και την απίστευτη βιαιότητα που δέχεται από την αστυνομία, όλα αυτά έχουν κάνει αυτή τη γενιά να ταυτίζεται πλέον με το πρόσωπο του Γρηγορόπουλου και ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος ανήκει σε όλη αυτή τη γενιά ως ένα σύμβολο πλέον και όχι ως ένα πρόσωπο. Οι αντιδράσεις που υπήρξαν και υπάρχουν δεν είναι τυχαίες, πολλοί έσπευσαν να καταδικάσουν για όλα αυτά που έγιναν, τα έκτροπα, όμως ο ηθικός αυτουργός όλων αυτών είναι ο Κορκονέας, ο Κορκονέας ευθύνεται για όλα αυτά που συνέβησαν το βράδυ εκείνο στην Αθήνα και όλα τα επόμενα βράδια, η βία γεννάει βία, αν ο Κορκονέας δεν είχε πατήσει την σκανδάλη τίποτα δεν θα γινόταν, τον Κορκονέα πρέπει να δείχνουμε ως ένοχο γι αυτή την εκτροπή. (...) Πόσο εύκολο είναι να έχουμε έναν Ζακ Κωστόπουλο ακόμη; Πάρα πολύ εύκολο. Δεν ήταν πάρα πολύ εύκολο όταν τον σκότωσαν και πολίτες και αστυνομικοί; Με την ίδια ευκολία θα επαναληφθεί, τι τους συγκρατεί; Αυτή είναι η αλαζονεία της αστυνομίας, να θεωρούν όχι ότι υπακούν τον νόμο αλλά ότι είναι ο νόμος και αυτός ο νόμος μπορεί να επιβάλλεται με οποιονδήποτε τρόπο και όπως θέλουν και να θεωρείται μετά αν κάνουν κάποιο αδίκημα ή και ανθρωποκτονία να τους αναγνωρίζεται και ο πρότερος σύννομος βίος όπως αναγνωρίστηκε και στον Κορκονέα, όσον αφορά την απόφαση του Αρείου Πάγου, υπάρχει ελπίδα γιατί είναι πολύ καλά τεκμηριωμένη η εισήγηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Η κυβέρνηση διακηρύσσει ότι φροντίζει τις επιχειρήσεις προκειμένου να έρθει η ανάπτυξη. Όμως, αμέσως μετά τις εκλογές, διέλυσε όλες τις προϋποθέσεις για να γίνει αυτό. Απαξίωσε το ΣΕΠΕ, κατήργησε τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας που είχαν καταργηθεί επί μνημονίων και ο ΣΥΡΙΖΑ είχε επαναφέρει, έδωσε στον επιχειρηματικό κόσμο το μήνυμα ότι δεν υπάρχει έλεγχος. Αποτέλεσμα ότι τον Οκτώβριο 19 είχαμε το χειρότερο ισοζύγιο προσλήψεων-απολύσεων της τελευταίας 18ετίας, δηλαδή και πολύ πριν την κρίση.

Η τρίτη πράξη στη μεταναστευτική ιστορία των κατοίκων της Αφρικής διαφέρει κατά πολύ από τις δύο προηγούμενες του 20ού αιώνα, διότι πλέον η παρουσία των μεταναστών δεν είναι επιθυμητή ούτε στη Γαλλία ούτε στα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Η Ευρώπη εκτιμά ότι δεν χρειάζεται τους Αφρικανούς μετανάστες. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια τους η εμπειρία, που κλείνει έναν αιώνα, τους αποδεικνύει ότι γίνονται αναγκαίοι. Είναι λοιπόν πολλοί οι νεαροί Αφρικανοί που δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτή η επιθυμητή μεταναστευτική παράδοση, όπως τη γνώριζαν οι προπαππούδες, οι παππούδες και οι γονείς τους στη διάρκεια του 20ού αιώνα, έχει ξαφνικά διακοπεί στον 21ο αιώνα. Δεν τους πείθουν οι σχετικές διακηρύξεις της Ευρώπης. Ετσι σήμερα, οι λαθραίοι (sic) εργάτες από την Αφρική, αυτοί που δεν ασφαλίζονται και επομένως είναι λιγότερο «ακριβοί» από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους εργάτες, αυτοί που στέλνουν κάθε μήνα χρήματα στις οικογένειές τους πίσω στις πατρίδες τους, καταδεικνύουν με την παρουσία τους ότι συμβαίνει το αντίθετο από τα όσα υποκριτικά λένε επισήμως οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Οι νεαροί Αφρικανοί μετανάστες βλέπουν ότι είναι ψέμα το «μην έρχεστε πια εδώ, δεν υπάρχουν δουλειές, δεν έχετε τίποτα να κερδίσετε». Η εμπειρία τούς δείχνει το αντίθετο. Γι’ αυτό, σαν άλλοι στρατιώτες σε έναν πόλεμο που δεν λέει το όνομά του, είναι έτοιμοι να θυσιαστούν για την οικογένειά τους, με το να διασχίσουν τη θάλασσα και να έρθουν στην Ευρώπη διακινδυνεύοντας τη ζωή τους.

Η κανονικότητα της Ν.Δ. είναι η κανονικότητα της κρίσης. Είναι η κανονικότητα του κομματικού κράτους, η ανάπτυξη με μπετά και εξυπηρετήσεις σε κολλητούς, οι εργασιακές σχέσεις της γαλέρας και τα κοινωνικά δικαιώματα προσφορά -ως λάφυρο- στις ασφαλιστικές, στις ιδιωτικές εταιρείες υγείας, στα ιδιωτικά κολέγια. Στα ζητήματα της ιδεολογίας και των ελευθεριών πάει ακόμα πιο πίσω, στο μετεμφυλιακό κράτος του αστυνόμου, του χωροφύλακα και του Νόμου 4000 περί τεντιμποϊσμού. Χωρίς αστεία, η κυβέρνηση ανασύρει τις πιο αντιδραστικές ιδεολογίες, το Νόμο και την Τάξη, με την αστυνομική βία και την προληπτική καταστολή. Με τη διαχείριση του φόβου απέναντι στον άλλο, τον μετανάστη και τον πρόσφυγα, τον νεανικό ριζοσπαστισμό, τον διαφορετικό ερωτικό προσανατολισμό, προκειμένου να ομογενοποιήσει το εκλογικό της σώμα και να ελαχιστοποιήσει τις διαρροές από ανεκπλήρωτες υποσχέσεις.

Τίποτα από αυτά δεν επιβεβαιώθηκε, οι υποσχέσεις για καλύτερες μέρες στην οικονομία αποδείχθηκαν φρούδες και η κοινωνική πρόοδος είναι ανύπαρκτη. Επί δύο χρόνια η κυβέρνηση της Χιλής επανέλαβε τα λάθη που είχαν διαπραχθεί και κατά την διάρκεια των φοιτητικών κινητοποιήσεων του 2011, τις οποίες τότε η Δεξιά λοιδορούσε. Έπειτα, η ίδια δεξιά του προέδρου Piñera, όταν βρίσκονταν στη θέση της αντιπολίτευσης επί κυβέρνησης της Michelle Bachelet, μποϊκοτάρισε κάθε πιθανότητα κοινωνικού μετασχηματισμού, συμπεριλαμβανομένης και αλλαγής της θεσμικής βάσης του κράτους, του Συντάγματος δηλαδή που προέκυψε από την δικτατορία του Pinochet. Αυτός ήταν κι ο λόγος που οι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους. Δεν ήταν τα 30 πέσος της αύξησης της τιμής του εισιτηρίου του μετρό, αλλά τα 30 χρόνια του βίαιου νεοφιλελευθερισμού, στην βάση του οποίου δομήθηκαν όλες οι κοινωνικές σχέσεις στην σύγχρονη Χιλή. Το σύνθημα «αρκετά!» το βλέπουμε σε άπειρα πλακάτ στις διαδηλώσεις που πολλαπλασιάζονται σε ολόκληρη τη χώρα. Διαδηλώσεις οι οποίες είναι οι μεγαλύτερες στη Χιλή από την εποχή του Pinochet. Ο Sebastián Piñera αποφάσισε να καταστείλει με το μαστίγιο τους διαδηλωτές. Δείχνοντας το χειρότερο πρόσωπό του, δήλωσε ότι η Χιλή «βρίσκεται σε πόλεμο». Υπέγραψε το καθεστώς έκτακτης ανάγκης, διέταξε στους στρατιωτικούς να εξέλθουν από τα στρατόπεδα για να πάρουν τον έλεγχο της κατάστασης, παρόλο που αυτό οδήγησε σε πυροβολισμούς διαδηλωτών στο δρόμο και προκάλεσε σε πολλές περιπτώσεις την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ανάμεσα στις περιπτώσεις αυτές και η ίδια η ύπαρξη ενός σημείου βασανιστηρίων στον σταθμό Baquedano του μετρό στο κέντρο του Σαντιάγκο, θέμα το οποίο αποτελεί ήδη αντικείμενο έρευνας. Υπάρχουν νεκροί και πάνω από 2.000 τραυματίες στη Χιλή, μεταξύ των οποίων και παιδιά. Ακόμα κι εχθές, ένας παρατηρητής του Ινστιτούτου ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Χιλής, ο οποίος παρατηρούσε την κατάσταση σε ειρηνικές διαδηλώσεις, χτυπήθηκε με 7 βολίδες στο σώμα του. Οι εικόνες που προκάλεσε η καταστολή του Sebastián Piñera σοκάρουν και θυμίζουν τις χειρότερες μέρες της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας. Τις ημέρες αυτές, ελικόπτερα Puma του στρατού εκτελούν πτήσεις επάνω από μία πόλη ακινητοποιημένη από την απαγόρευση κυκλοφορίας, θυμίζοντας στους χιλιανούς τις εποχές κατά τις οποίες η δικτατορία χρησιμοποιούσε τα ίδια μέσα για να πετάει τα πτώματα όσων αντιδρούσαν στο καθεστώς στη θάλασσα, άνθρωποι οι οποίοι μέχρι σήμερα θεωρούνται αγνοούμενοι. Αυτό που συμβαίνει στη Χιλή δεν είναι μία απλή κρίση. Είναι μία πραγματική «πολυκρίση», η οποία αγγίζει όλες τις πτυχές της ζωής. Καμία πολιτική λύση σε αυτή την κρίση δεν μπορεί να είναι αξιόπιστη, διότι η πολιτική τάξη είναι μέρος του προβλήματος και όχι μέρος της λύσης. Η κοινωνία των πολιτών απηύδησε από τη λογική του «σατράπη». Η όξυνση των γεγονότων συνεχίζεται μέρα με τη μέρα. Η μόνη ελπίδα είναι να οικοδομήσουμε μία Χιλή αλληλέγγυα, μακριά από τους διαχωρισμούς του νεοφιλελευθερισμού. Ο αγώνας συνεχίζεται!

Σήμερα είναι περίπου 1.200 άτομα στο κέντρο κράτησης της Κορίνθου. Έχουν ανοίξει δηλαδή όλα τα κτήρια, δεν υπάρχουν οι στοιχειώδεις συνθήκες διαβίωσης. Η υγιειονομική μονάδα που είχαμε εμείς εγκαταστήσει εκεί, έχει 1 γιατρό, 2 νοσηλευτές και 2 διοικητικούς υπαλλήλους για 1.200 άτομα. Η διαδικασία του ασύλου προφανώς καθυστερεί πάρα πολύ, οι συνθήκες καθαριότητας είναι άσχημες και βέβαια και η εργασία των αστυνομικών έχει γίνει πραγματικά πολύ δύσκολη.

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να πούμε ότι αυτή δεν ήταν η πρώτη προσπάθεια των Χιλιανών να αγωνιστούν ενάντια σε αυτές τις πολιτικές. Πηγαίνοντας εκεί, στο αυτοκίνητο, άκουγα συνεχώς διαφημίσεις κολεγίων για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Εδώ, λοιπόν, και ένα και παραπάνω χρόνο οι φοιτητές αντιδρούν στην ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσής τους. Οπότε, στην αρχή μόνοι τους και στη συνέχεια μαζί με το συνδικάτο των εκπαιδευτικών ξεκίνησαν μεγάλες κινητοποιήσεις. Υπήρξε μεγάλη σύγκρουση με την αστυνομία. Οι εκπαιδευτικοί βγήκαν στο δρόμο των Ιούνιο, για ένα μήνα, και κατάφεραν να φέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το Υπουργείο Παιδείας, προκειμένου να συζητήσουν την αύξηση της χρηματοδότησης και το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης. Άρα, λοιπόν, υπήρχε ήδη ένα κλίμα αναταραχής. Μην ξεχνάμε, επίσης, ότι πριν τα τριάντα μεταδικτατορικά χρόνια υπάρχουν και τα χρόνια του Πινοσέτ. Το σημερινό Σύνταγμα κατά βάση απηχεί τις συνταγματικές ρυθμίσεις που ίσχυαν επί Πινοσέτ. Δεν ισχύει, λοιπόν, ότι ο κόσμος ξύπνησε τώρα, η μαζικότητα είναι πρωτοφανής. Τι λένε, λοιπόν, οι διαδηλωτές; Μπορεί να φαντάζει απίστευτο, αλλά στη Χιλή το κράτος έχει αναλάβει ρόλο παρατηρητή. Δηλαδή, απαγορεύεται δια νόμου, αν κάποια δραστηριότητα την κάνει ο ιδιώτης, να την κάνει και το κράτος. Ο ιδιώτης έχει τη δυνατότητα να μηνύσει το κράτος, σε περίπτωση που μπει στη διαδικασία να του σπάσει το μονοπώλιο. Φρόντισα να το επιβεβαιώσω πολλές φορές αυτό, γιατί δεν το πίστευα. Που έχει φέρει τη Χιλή αυτό; Στην ουσία, όλες οι πλουτοπαραγωγικές πηγές, όλη η ενέργεια, η παιδεία, η υγεία, η στέγη, τα πάντα, είναι ιδιωτικοποιημένα.

Σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο, όποτε πριμοδοτήθηκε η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα, παράχθηκαν πολεοδομικά και περιβαλλοντικά τέρατα. Ετσι διογκώθηκε η Αθήνα της αντιπαροχής, χάρη στο «δώρο» της δικτατορίας σε επιπλέον ορόφους. Eτσι δημιουργήθηκε η «φούσκα ακινήτων» των Ολυμπιακών Αγώνων χάρη στην ψευδή χρηματιστηριακή άνοδο και τα άνευ όρων τραπεζικά δάνεια. Το πρόσφατο αποτέλεσμα της κρίσης ακινήτων το είδαμε όχι μόνο στο περιβάλλον, στην κατασκευή χιλιάδων κενών διαμερισμάτων, στην κατάρρευση των εμπορικών ζωνών, αλλά και στη βαθιά κρίση που έπληξε την Ελλάδα. Το μάθημα που δεν έχει πάρει η παρούσα κυβέρνηση είναι ότι αυτή η κρίση ακινήτων, γεννημένη από την πριμοδότηση της ιδιωτικής οικοδόμησης, δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο, αλλά διεθνές. Η εκκίνηση της κατάρρευσης των τραπεζών και των εθνικών οικονομιών συνέβη στις ΗΠΑ και παρέσυρε την Ευρώπη. Δίδαγμα: Η πολιτική για την οικοδομή, αν δεν έχει στρατηγική –τι οικοδομή, σε ποιους τομείς, σε ποιες περιοχές, για ποια εισοδήματα–, οδηγεί σε καταστροφές. Δεν έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι το μέλλον επιφυλάσσει κάτι διαφορετικό.