Ευκλείδης Τσακαλώτος

Εχθές πήγα σε μια παράσταση στο Ηρώδειο, στον Προμηθέα Δεσμώτη. Ήταν και ο αναπληρωτής υπουργός, ο κ. Σκυλακάκης εκεί. Ήταν ένα εξαιρετικό έργο. Υπήρχαν δύο πλευρές σ' αυτό το έργο. Από τη μια μεριά υπήρχε η βία, η επιβολή, η αυθαιρεσία, η τυραννία, η καταπάτηση της ελπίδας, η καταστολή και η ακινησία της εξουσίας. Δεν ξέρω αν ο κ. Σκυλακάκης κατάλαβε κάποια απ’ αυτά που ήταν στο έργο. Από την άλλη, υπήρχε το ελεύθερο πνεύμα, ο ορθός λόγος, ο ανθρωπισμός και η ελπίδα. Ο τρόπος που κυβερνάτε μού θυμίζει την πρώτη πλευρά, την πλευρά του Δία, χωρίς ορθολογισμό, με καταστολή, χωρίς να απαντάτε στις ερωτήσεις και με το «έτσι θέλω» μπορούμε να βάλουμε όποιον θέλουμε όπου θέλουμε. Να αλλάζουμε τους νόμους, αν χρειαστεί. Δεν δώσατε καμία ελπίδα ότι καταλάβατε κάτι απ’ αυτήν την τριπλή κρίση και ότι κάτι έχει αλλάξει. Χρειάζεται παγκοσμίως, στην Ευρώπη, στην Ελλάδα ένας νέος Προμηθέας; Χρειάζεται, για να δώσει τη γνώση, για να βασιστεί στον ορθό λόγο, για τα φάρμακα, για την εκπαίδευση, για την έρευνα, αλλά αυτή τη φορά χρειάζεται ένας συλλογικός Προμηθέας, ένας Προμηθέας που να βασίζεται στον συνδυασμό του ορθού λόγου και της γνώσης και στα κοινωνικά βιώματα των απλών ανθρώπων στις κοινότητες. Γιατί μόνο έτσι ένας συλλογικός Προμηθέας θα μπορεί να αντιμετωπίσει και την υγειονομική κρίση και την οικονομική κρίση, που χρειάζεται βαθιές αλλαγές στο παραγωγικό και στο καταναλωτικό πρότυπο και στην κλιματική κρίση. ​Εμείς δεν είμαστε αλαζόνες να λέμε ότι εμείς είμαστε ο νέος Προμηθέας, αλλά προσπαθούμε μαζί με την κοινωνία, απευθυνόμενοι και σε άλλα κόμματα, γιατί χρειάζεται ένας συλλογικός Προμηθέας για να κερδίσει η ελπίδα ενάντια στον φόβο και την καταστολή.

Είπαν ότι είναι με την μεσαία τάξη. Μετά τους είπαν μπαταχτσήδες και τις επιχειρήσεις τους ζόμπι. Μετά έκαναν μείωση ΕΝΦΙΑ αλλά άφησαν απέξω το 60% των ιδιοκτητών. (Εκεί την μείωση 30% την είχε ήδη νομοθετήσει ο ΣΥΡΙΖΑ) Αντίθετα το 50% του οφέλους το έδωσαν στο πλουσιότερο 3% με περιουσίες πάνω από 300.000. Για την ακρίβεια το 40% των χρημάτων πήγαν σε περιουσίες από 300.000 μέχρι 1 εκατομμύριο και το 10% στους πλουσιότερους 15.000 με περιουσία άνω του 1 εκατομμυρίου. Έδωσαν επιπλέον δώρα σε όσους έχουν περιουσίες 800.000 ευρώ με τις γονικές παροχές. (Ή μάλλον περιουσίες εκατομμυρίων γιατί αν είναι 2 γονείς με 2 παιδιά ο καθένας μπορεί να δώσει από 800.000 αφορολόγητα σε κάθε παιδί άρα σύνολο 3.200.000). Είπαν ότι μείωσαν τους φόρους για τους πολλούς και εννοούσαν 11 ευρώ για κάποιον που παίρνει ένα χιλιάρικο και 275 ευρώ για κάποιον που παίρνει 5 χιλιάρικα. Ενισχύουν τις μεγάλες επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται τις μικρές μειώνοντας τους φόρους επί των κερδών, δίνοντας τους απευθείας αναθέσεις, κάνοντας δωρεάν τις μεταβιβάσεις τεράστιων μετοχικών πακέτων, στερώντας πόρους από το κοινωνικό κράτος και ιδιαίτερα αυτή την εποχή από την υγεία. Στερούν τα χρήματα του ταμείου ανάκαμψης από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δεν έχουν πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό. Προχθές ο Υπουργός Ανάπτυξης είπε ότι οι επιχειρήσεις αυτές ή θα συγχωνευτούν (θα εξαγοραστούν στην πραγματικότητα) ή θα κλείσουν. Δηλαδή αν έχεις φούρνο, καφέ, μαγαζί με ρούχα, βιβλιοπωλείο, χασάπικο, μίνι-μάρκετ, βενζινάδικο, αν έχεις γενικά μικρή επιχείρηση η ΝΔ σου λέει ότι πρέπει να γίνεις υπάλληλος σε μια μεγάλη αλυσίδα που θα σε εξαγοράσει. Το ίδιο και αν είσαι ελεύθερος επαγγελματίας. Δικηγόρος, γιατρός μηχανικός. Θα είσαι υπάλληλος σε δικηγορική εταιρία, κλινική, κατασκευαστική. Και θα είσαι υπάλληλος αλλά ενδεχομένως και “freelancer”. Χωρίς δικαιώματα. Άλλωστε ο Χατζηδάκης είπε ότι έχει γνωρίσει πολλούς που θέλουν να δουλεύουν έτσι. Μας λένε ότι για την άνοδο των τιμών δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γιατί οφείλεται στην ανάκαμψη αλλά η ανάκαμψη κατευθύνεται σε λίγους. Αντίθετα οι τιμές αυξάνονται για τους πολλούς. Κάποιος που έχει 800.000 και βγάζει αλλά 5.000 τον μήνα μάλλον δεν αγχώνεται για την τιμή στο supermarket ή της ΔΕΗ. Δεν είναι με τον κόσμο της εργασίας. Αλλά αυτό ήταν γνωστό. Τώρα είναι πλέον προφανές ότι δεν είναι ούτε με την μεσαία τάξη. Είναι με τους λίγους. Είναι με την συσσώρευση κεφαλαίου, το μεγάλο κεφάλαιο, την τάξη που πλουτίζει από την εργασία όλων των άλλων. Αλλά δεν είναι καν με όλους αυτούς. Είναι με ένα υποσύνολο τους, την ελίτ της ελίτ. Αυτούς που σχεδόν πάντα έκαναν κουμάντο στη χώρα. Είναι με τους φίλους τους που πήγαν μαζί σχολείο και βγαίνανε στις ίδιες κοσμικές εκδηλώσεις. Όμως η ελίτ της ελίτ δεν μπορεί να αποφασίζει πάντα. Η ελίτ αγχώνεται όταν γεμίζουν οι δρόμοι με κόσμο ή με κόκκινα παπιά. Η ελίτ αγχώνεται όταν ο κόσμος διεκδικεί και κερδίζει. Και είναι στο χέρι μας η ελίτ κάθε είδους να αγχωθεί ακόμη περισσότερο το βράδυ των επόμενων εκλογών.

Ο κ. Οικονόμου κάνει πως δεν καταλαβαίνει. Κάνει πως δεν καταλαβαίνει ότι η κυβέρνηση της ΝΔ άφησε την χώρα με άδεια ταμεία, αρρύθμιστο χρέος, 25% χαμηλότερο ΑΕΠ, παράλογες δεσμεύσεις και ανθρωπιστική κρίση. Κάνει πως δεν καταλαβαίνει πως όταν παραλάβαμε την χώρα σε αυτή τη κατάσταση επειδή το κόμμα του αδιαφορούσε για την χώρα και νοιαζόταν μόνο για την «αριστερή παρένθεση» είχαμε μια τεράστια ευθύνη απέναντι στον κόσμο να αλλάξουμε αυτή τη κατάσταση και το καταφέραμε. Και ως εκ τούτου δεν μπορέσαμε να κάνουμε όσα θα θέλαμε για την μεσαία τάξη και για αυτό είχα χρησιμοποιήσει την φράση "την ζορίσαμε" και όχι "την τσακίσαμε συνειδητά" όπως ψευδώς ισχυρίζονται ο κ. Οικονόμου και τόσοι άλλοι. Κάνει πως δεν καταλαβαίνει ότι εκπροσωπεί μια κυβέρνηση που υποσχέθηκε τα πάντα στη μεσαία τάξη και κάνει τεράστια δώρα σε όσους έχουν περιουσίες 600-700-800.000 ευρώ και όσους βγάζουν 5.000 ευρώ τον μήνα. Κάνει πως δεν καταλαβαίνει πως όσα προτείνει και θα εφαρμόσει ο ΣΥΡΙΖΑ, ενισχύουν την μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, τον κόσμο της εργασίας, την πραγματική μεσαία τάξη. Ο κ. Οικονόμου και η κυβέρνηση που εκπροσωπεί μέχρι να τα καταλάβουν όλα αυτά καλό θα ήταν να μην κουνάνε το δάχτυλο και να μιλάνε για την μεσαία τάξη. Ας μιλήσουν για την τάξη που πραγματικά εκπροσωπούν. Εκείνους με τις περιουσίες των 800.000 ευρώ, εκείνους που έχουν 15 διαμερίσματα και ζητάνε απλησίαστα νοίκια από τα νέα παιδιά, εκεινους που απειλούν τους εργαζόμενους τους με απολύσεις και τους βάζουν να δουλεύουν 10ωρα. Εκείνους που προσπαθούν να κάνουν τους εργαζόμενους "freelancers" για να μην έχουν εργασιακά δικαιώματα. Αυτή τη τάξη εκπροσωπεί η ΝΔ. Αλλά μετά τις εκλογές αυτή η τάξη δεν θα βρίσκεται στην κυβέρνηση. Μετά τις εκλογές θα κάνουμε μια Νέα Αρχή.

Αν θέλετε επιβεβαίωση ότι κυβερνιόμαστε από μια ελίτ που ζει σε άλλο κόσμο διαβάστε το παρακάτω: Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Οικονόμου μας λέει ότι «Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντιλαμβάνεται τι σημαίνει μεσαία τάξη» γιατί «είναι χαρακτηριστικό του πως αντιλαμβάνεται ο κ. Τσακαλώτος και ο ΣΥΡΙΖΑ τη μεσαία τάξη. Η πραγματικότητα είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών έχει περιουσία 150.000 ευρώ και πάνω» Για να δούμε ποιος δεν τα πάει καλά με την αριθμητική, πόσο μάλλον με την πραγματικότητα: Με βάση τα στοιχεία που διαθέτουμε, αλλά και άρθρο της Καθημερινής (δεν την λες και φιλοΣΥΡΙΖΑ) στις 26/5/2019, από 0 μέχρι 150.000 έχει το 87% των φορολογουμένων που κάνουν δήλωση Ε9. Το 87%. 5.130.000 φορολογούμενοι. Υπάρχουν δε και 530.000 φορολογούμενοι χωρίς ακίνητη περιουσία. Ανεβάζοντας τον προηγούμενο αριθμό σε 5.660.000 φορολογούμενους. Ακίνητη περιουσία πάνω από 150.000 έχει μόλις το 13%. Δηλαδή 750.000 φορολογούμενοι. (Και μάλιστα πάνω από το 1/3 εξ αυτών δεν ξεπερνά τις 200.000) Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών για την ΝΔ είναι το πλουσιότερο 13%. Αυτό εννοούμε όταν λέμε ότι δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Ζούνε σε άλλα σπίτια, πάνε σε άλλα σχολεία και πανεπιστήμια, κυκλοφορούν σε άλλες περιοχές και το χειμώνα και το καλοκαίρι, ζούνε σε μια δική τους φούσκα μακριά από την κοινωνική πλειοψηφία. Δεν είναι ότι είναι μια ελίτ που αδιαφορεί για όλους τους άλλους. Είναι μια ελίτ που δεν έχει ιδέα για όλους τους άλλους. Τους εύχομαι λοιπόν στις εκλογές να τους ψηφίσει η «συντριπτική πλειοψηφία» του 13% που εκπροσωπούν. Και εμάς ας μας ψηφίσει η «συντριπτική μειοψηφία» του 87% που εκπροσωπούμε.

Για την Υγεία είναι προφανές ότι δεν πιστεύετε στο ΕΣΥ. Τώρα στην πανδημία φέρνετε συγχωνεύσεις νοσοκομείων. Και πιστεύετε ότι έτσι θα βελτιωθεί το αίσθημα ασφάλειας; Δεν έχετε δώσει τίποτα στην πρωτοβάθμια υγεία, που θα μπορούσε να βοηθήσει αποφασιστικά τους άνω των 80, πολλοί από τους οποίους δεν είναι εμβολιασμένοι. Κάνετε λάθη και με τους εμβολιασμένους και με τους αντιεμβολιαστές. Στους εμβολιασμένους δημιουργήσατε την εικόνα ότι όλα καλά. Κάντε το εμβόλιο και όλα τελείωσαν. Μεγάλο λάθος γιατί τους έβαλε απέναντι σε αυτούς που είναι αντίθετοι στους εμβολιασμούς. Στους αντιεμβολιαστές δεν κάνατε μια καμπάνια από κοινού με την αντιπολίτευση για να τους πείσετε. Ώστε να γίνουν οι εμβολιασμοί οι οποίοι ο ΣΥΡΙΖΑ πιστεύει ότι είναι βασικό μέτρο αντιμετώπισης της πανδημίας. Γιατί δεν πιστεύετε στο εθνικό σύστημα υγείας αλλά ούτε και στην ανάγκη σχεδιασμού.

40.000 παιδιά συνολικά εκτός πανεπιστημίων, τα 18.000 λόγω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής. 1 στους 3 από τα γενικά λύκεια και 2 στους 3 από τα ΕΠΑΛ έμειναν εκτός. Η απέχθεια της κ. Κεραμέως για την δημόσια εκπαίδευση είναι πρωτόγνωρη για υπουργό παιδείας. Άφησε επι τούτου τμήματα όπως την Αρχιτεκτονική Ξάνθης με 0 (μηδέν) εισακτέους. Το ερώτημα είναι απλό: Ή παραδέχεται την παταγώδη αποτυχία του συστήματος της και θα κάνει κάτι σήμερα κιολας για να διορθώσει την αδικία ή θεωρεί ότι πέτυχε και μας λέει ξεκάθαρα ότι ο στόχος της είναι πανεπιστήμια για λίγους και εκλεκτούς. Δηλαδή πρέπει να διαλέξει αν έχει τόσο σκληρή ταξική μεροληψία που αγγίζει την απέχθεια για τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών και των μεσαίων στρωμάτων ή είναι απολύτως ανίκανη.

Αλήθεια στη δική σας εκδοχή του καπιταλισμού, στο δικό σας αξιακό πλαίσιο υπάρχει κάποια περιοχή της κοινωνικής πολιτικής ζωής που  να είναι προστατευμένη από τις αγοραίες αξίες, τις αξίες του management; Ο καπιταλισμός είναι παρασιτικός σε δομές που έχουν άλλες αξίες και προωθούνε την εμπιστοσύνη και την συνεργασία που τις χρειάζεται ακόμα και ο ίδιος ο καπιταλισμός. Έχετε καταλάβει ότι το πανεπιστήμιο παράγει γνώση για τον δημόσιο και τον  ιδιωτικό τομέα με πολλούς τρόπους, και με πολλούς έμμεσους τρόπους; Ότι μπορεί μια έρευνα που αρχικά δεν έχει καμία σχέση με την πληροφορική να παράξει αποτελέσματα που θα ναι επαναστατικά για τον κλάδο των υπολογιστών; Έχετε καταλάβει ότι η δημιουργία κοινωνικού κεφαλαίου έχει αδρανοποιηθεί από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές; Είπατε ότι η Ευρώπη θέλει περισσότερη κατάρτιση και όχι περισσότερους φοιτητές στα πανεπιστήμια. Αλλά όπως σας επισήμανε και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κάνατε διπλό λάθος. Πρώτον η Ευρώπη θέλει περισσότερους νέους με πανεπιστημιακή μόρφωση και δεύτερον μιλάτε εσείς  που ήσασταν από τα πρώτα πράγματα που κάνατε ήταν να καταργήσετε τα διετή προγράμματα κατάρτισης στα πανεπιστήμια για τα παιδιά των ΕΠΑΛ που θέσπισε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η κυρία Υπουργός με ρώτησε να της πως για το σύστημα στα Βρετανικά πανεπιστήμια που έχω σπουδάσει. Θέλω λοιπόν να της πω ότι στα Βρετανικά πανεπιστήμια δεν μένουν άδειες θέσεις, υπάρχει και δεύτερος και τρίτος γύρος κάλυψης τους, λέγεται clearing σε περίπτωση που θελήσει να του γκουγκλάρει. Και με αυτόν τον τρόπο και ο Διονύσης και η Ελένη θα περνούσαν στις σχολές τους. Στο σύστημα που επιχειρείτε να εισάγετε απλώς θα μείνουν άδειες θέσεις. Μιλάτε για αυτονομία, αποκέντρωση και από-γραφειοκρατικοποίηση. Και εμείς είμαστε με τη μείωση της γραφειοκρατίας και της αποκέντρωσης και κάνουμε πράγματα για αυτό αλλά όχι αυτό που εννοείτε εσείς ότι ο διευθυντής σε ένα σχολείο στις ακριβές γειτονιές θα μπορεί να βρει χρήματα και ένας στις λαϊκές ή στις μεσαίες δεν θα μπορεί. Αυτό το σύστημα των διευθυντών που πάτε να περάσετε που ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι το κάνουν όλοι, έχει φέρει κοινωνική κινητικότητα; Στην Αμερική όπου εφαρμόζεται το σύστημα αυτό, που δεν είναι ευρωπαϊκό, είναι πολύ πιο δύσκολο τα παιδιά να ανέβουν στην κοινωνική σκάλα. Για την αξιολόγηση μας ζητάει ο κ. Μητσοτάκης να πάρουμε θέση ναι ή όχι τη στιγμή που φέρνετε μια συγκεκριμένη αξιολόγηση με ατομική αξιολόγηση. Και είναι εντυπωσιακό ότι πιστεύετε ότι η επιμόρφωση είναι τιμωρία στο πλαίσιο της αξιολόγησης. Όλα τα κάνετε μόνοι σας. Χωρίς συζήτηση, χωρίς διαβούλευση με κανέναν φορέα. Δεν μπορεί να συνεχίζετε να απαξιώνετε το Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Εμείς πιστεύουμε σε ένα σχολείο και ένα πανεπιστήμιο που είναι ένα δημοκρατικό κοινωνικό συλλογικό εγχείρημα.

Συζήτηση στη Βουλή για το εργασιακό νομοσχέδιο του Κωστή Χατζηδάκη που είναι εκτός τόπου και χρόνου. Εκτός χρόνου γιατί είναι σαν να μην έχει καταλάβει τις αλλαγές και ανάγκες που προκύπτουν μετά από την αρχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι ανισότητες, να πάμε σε ένα άλλο αναπτυξιακό μοντέλο. Εκτός τόπου, γιατί το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν παίρνει υπόψη την ελληνική αγορά εργασίας (ήδη από τις πιο απορρυθμισμένες), το βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην παραγωγική δομή της χώρας, το συγκεκριμένο εργατικό δυναμικό, αδύναμο κοινωνικό κράτος. Δεν μπορώ να πω ότι οι βουλευτές της συμπολίτευσης υποστήριξαν στην ολομέλεια το νομοσχέδιο του υπουργού τους με φανατισμό και αυταπάρνηση. Αντί να υποστηρίξουν τον κορμό του νομοσχεδίου (κατάργηση του οκτάωρου, νέα εμπόδια στη συνδικαλιστική δράση κλπ) θέλησαν να στρέψουν την προσοχή στις διατάξεις αυτές, κατά πλειοψηφία ευρωπαϊκής προέλευσης, που δίνουν κάποια δικαιώματα στους χώρους εργασίας. Η ΝΔ δεν έχει άλλωστε πρόβλημα να δώσει κάποια δικαιώματα σε ατομικό επίπεδο. Αυτό που τους αφορά είναι να  κάνουν και ρυθμίσεις και απορρύθμιση στα συλλογικά δικαιώματα  ώστε να μην μπορούν συνδικάτα και κινήματα να ανατρέψουν τα αποτελέσματα της αγοράς – η νεοφιλελεύθερη οικονομία κυριαρχεί, η πολιτική οφείλει να ασχοληθεί με άλλα πράγματα. Οι ιδιωτικοποιήσεις ή οι απορρυθμίσεις είναι απλώς εργαλεία που εξυπηρετούν το βασικό στόχο. Και όταν δε βγαίνει σε όρους οικονομικής αποτελεσματικότητας, υπάρχει και ο αυταρχισμός, είτε εκ των προτέρων είτε εκ των υστέρων. Όλο και περισσότερο προληπτικά.

Διαβάζω ότι υπάρχουν επιχειρηματίες στον χώρο, για παράδειγμα, της εστίασης ή του τουρισμού που ψάχνουν να βρουν εργαζόμενους, αλλά δεν μπορούν. Η απορία λοιπόν που γεννιέται στον αρθρογράφο είναι ότι είναι παράλογο στην Ελλάδα που περνάει μια τέτοια κρίση και που υπάρχει σημαντική ανεργία, ιδιαίτερα στους νέους, να υπάρχουν επιχειρήσεις που ψάχνουν εργαζόμενους, χωρίς κάποια ειδίκευση, και να μην βρίσκουν. Έτσι λοιπόν το συμπέρασμα που καταλήγει αβίαστα είναι ότι φταίει η επιδοματική πολιτική. Ότι δηλαδή είναι τόσο ψηλά τα επιδόματα που ο εργαζόμενος προτιμάει να κάθεται άνεργος παρά να εργαστεί. Και εδώ έχουμε λοιπόν άλλη μια απλή και εύπεπτη εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου δόγματος ότι για όλα φταίει το κράτος – και ιδιαίτερα το κοινωνικό κράτος – και αν το μειώσουμε (π.χ. καταργώντας τα επιδόματα) όλες οι στρεβλώσεις θα εξαφανιστούν και όλα τα προβλήματα θα λυθούν. Η ρητορική αυτή δεν είναι ούτε καινούρια, ούτε πρωτάκουστη. Αντίθετα είναι στενά συνυφασμένη και με τις ρυθμίσεις που φέρνει η Νέα Δημοκρατία από την πρώτη μέρα που ανέβηκε στην εξουσία το 2019 και στόχο έχουν να αποδυναμώσουν τους εργαζόμενους για να συμπιεστούν οι μισθοί. Ρυθμίσεις όπως η μείωση της δύναμης των συνδικάτων, η αποδυνάμωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η – επερχόμενη – ελαστικοποίηση του ωραρίου, η πληρωμή υπερωριών με ρεπό στόχο έχουν να κρατήσουν τους μισθούς χαμηλά και τη δυνατότητα αντίδρασης περιορισμένη. Και εδώ όμως η ελληνική Δεξιά φαίνεται να μην παρακολουθεί τις εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία. Αν δει κανείς τι γίνεται αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ, από την μια έχουμε τάση των εργαζομένων να φτιάξουν σωματεία, και από την άλλη προσπάθεια της κυβέρνησης να αυξήσει τον κατώτατο μισθό. Και όλα αυτά γιατί οι μεγάλες οικονομίες αρχίζουν σιγά σιγά να κατανοούν ότι η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας των τελευταίων δεκαετιών δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ούτε τις επενδύσεις αύξησε, ούτε τους πραγματικούς μισθούς αύξησε, ούτε τα χαμηλότερα και μεσαία στρώματα έγιναν πλουσιότερα. Αυτό που συνέβη ήταν στασιμότητα των μισθών – ενώ η παραγωγικότητα αυξανόταν – και διεύρυνση των ανισοτήτων. Σε όλη αυτή τη συζήτηση λοιπόν η ελληνική Δεξιά θέλει να αποπροσανατολίσει τον κόσμο. Δεν θέλει να συζητάμε γιατί δεν υπάρχουν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και ποιες πολιτικές θα μας οδηγήσουν εκεί, αλλά προσπαθεί να εστιάσει τη συζήτηση στους γνώριμους αποδιοπομπαίους τράγους: το κράτος και τους ίδιους τους εργαζόμενους.

Η δική μας στρατηγική έχει στον πυρήνα της την παραδοχή ότι η εργασία αποτελεί παραγωγική δύναμη. Γιατί πιστεύουμε ακράδαντα ότι η στήριξη των μισθών, η διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων και η μείωση των ανισοτήτων είναι προαπαιτούμενα της ανάπτυξης. Γι’ αυτό θέλουμε κανόνες στην αγορά εργασίας και αυστηρό έλεγχο τήρησής τους. Γι’ αυτό μιλάμε για αποκατάσταση και κατοχύρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, αύξηση του κατώτατου μισθού, αξιοποίηση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού της χώρας για τη δημιουργία καινοτομίας. Ταυτόχρονα, αντιλαμβανόμενοι ότι η ανάγκη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι επιτακτική, έχουμε συγκεκριμένη πρόταση για το πώς η πράσινη μετάβαση θα γίνει με δίκαιο τρόπο. Γι’ αυτό εμείς μιλάμε για την αποκέντρωση της παραγωγής στις συμμετοχικές επενδύσεις και στη διαχείριση παραγωγής ενέργειας μέσω των ενεργειακών κοινοτήτων. Γι’ αυτό προκρίνουμε ένα μοντέλο που στηρίζει επενδύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας κυρίως γι’ αυτούς που έχουν δυσκολία να αντεπεξέλθουν στο αντίστοιχο κόστος επένδυσης. Δηλαδή για νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Γι’ αυτό ζητάμε ενεργειακή δημοκρατία με το 50% των αδειών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας να κατανέμεται δεσμευτικά σε ενεργειακές κοινότητες, νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αγρότες. Αντίστοιχη δικαιοσύνη πρέπει να υπάρξει και στην ψηφιακή μετάβαση. Κανένας και καμία δεν πρέπει να μείνει πίσω.  Έτσι η αξιοποίηση των πόρων του ταμείου ανάκαμψης για την ψηφιακή μετάβαση πρέπει να αντιμετωπίζει το ζήτημα του ψηφιακού αποκλεισμού και να έχει στόχο την προώθηση και υλοποίηση μιας συνολικής εθνικής ψηφιακής στρατηγικής. Με άλλα λόγια το σχέδιο για το ταμείο ανάκαμψης πρέπει να αντιμετωπίσει τις αιτίες που οδήγησαν στην κρίση. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές, αλλά και οι θεσμικές ανισότητες. Αν το βάρος δοθεί, εκτός από τον ιδιωτικό τομέα, και στον δημόσιο, στην περιφερειακή ανάπτυξη, στους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αν ενισχυθούν οι φορείς της κοινωνικής οικονομίας, τα νέα εγχειρήματα, οι συνεταιρισμοί. Για να γίνει όμως αυτό χρειάζεται μια σοφή διαχείριση της γνώσης. Και η γνώση δεν βρίσκεται σε ένα αποκομμένο επιτελικό κράτος. Βρίσκεται διάσπαρτη στην κοινωνία. Γι’ αυτό είναι απαραίτητος ο δημοκρατικός προγραμματισμός, τα περιφερειακά συνέδρια, η ουσιαστική διαβούλευση.  Ένα σχέδιο που καταρτίζεται εν κρύπτω, χωρίς διαβούλευση, από λίγους για τους λίγους, και δεν θα έχει τη σωστή πληροφόρηση για τα προβλήματα και δεν θα μπορεί να είναι αποτελεσματικό στην εφαρμογή. Εκτός, βέβαια, αν η ανάκαμψη για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία δεν είναι καν ένας από τους στόχους του.