Νίκος Μπελαβίλας

21
04

Νίκος Μπελαβίλας: Παίζοντας lego με την ΠΥΡΚΑΛ

Η ιδέα των κυβερνητικών πάρκων είναι τόσο παλιά όσο και οι πόλεις μας. Την λάτρεψαν οι μοντερνιστές, οι βασιλείς αλλά και οι δικτάτορες. Ποιος υπουργός δεν ονειρεύεται ένα λαμπρό υπουργείο, ποιος πρωθυπουργός δεν ονειρεύεται ακόμη ένα λαμπρότερο πρωθυπουργικό μέγαρο; Στην Αθήνα τον καιρό που η επιστημονική κοινότητα και η πολιτική ηγεσία συνειδητοποιούσαν ότι η πρωτεύουσα εξελισσόταν σε τερατώδη μεγαλούπολη προτάθηκε η φυγή των υπουργείων από το κέντρο και η μεταφορά τους στο Τατόι. Δεν το πρότεινε κανένας τυχαίος αλλά ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης, το μεγαλύτερο ελληνικό όνομα της διεθνούς πολεοδομίας. Και την ίδια εποχή έπεσε κι’ άλλη ιδέα: η μεταφορά ολόκληρης της πρωτεύουσας στον θεσσαλικό κάμπο. Δεν είχαν τρελαθεί ακριβώς, αλλά σκέπτονταν πως αντί να ασφυκτιά μία πόλη με όλες τις λειτουργίες, τα αυτοκίνητα, τη ρύπανση, τη βιομηχανία τότε μέσα στο περίκλειστο Λεκανοπέδιο ας τη μετακινήσουμε στη μέση της χώρας. Δεν τους ήρθε από το πουθενά το όραμα. Όλος ο τότε «Tρίτος Kόσμος» έχτιζε επεκτάσεις των πρωτευουσών του. Βόρεια Αφρική, Αραβία, Πακιστάν. Η Βραζιλία τόλμησε το άλμα-κατασκεύασε την κυβερνούπολη της στο πουθενά, μέσα στη ζούγκλα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις μεγάλες πόλεις της. Είναι η Μπραζίλια του Όσκαρ Νιμέγιερ, ενός σπουδαίου κομμουνιστή αρχιτέκτονα. Βέβαια δεν κέρδισαν τίποτα από αυτό οι γιγαντιαίες μητροπόλεις Σάν Πάολο ούτε το Ρίο ντε Τζανέϊρο αλλά η Βραζιλία δοκίμασε ένα παράτολμο πείραμα που έδειξε τα όρια του. Και η Μπραζίλια είναι μία πόλη των εργασίμων ωρών της εβδομάδας και μόνο. Θυμάμαι πρόχειρα άλλες τρεις κραυγαλέες περιπτώσεις, όχι και τόσο καλές ως παραδείγματα. Τον δικτάτορα Φράνκο που έβγαλε αμέσως μετά τη νίκη του στον Ισπανικό Εμφύλιο τα υπουργεία έξω από την τότε Μαδρίτη σε μία νέα συνοικία με το όνομα Νουέβος Μινιστέριος. Τον Νικολάε Τσαουσέσκου που ισοπέδωσε βίαια το μισό παλιό Βουκουρέστι για να χτίσει ένα νέο κυβερνητικό σύμπλεγμα ισάξιο των Βερσαλλιών. Τέλος τη σύγχρονη αιγυπτιακή κυβέρνηση που μεταφέρει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό έξω από το Κάιρο σε μία νέα γιγαντιαία πόλη με υπουργεία μαζί με κατοικίες για τα στελέχη και τους υπαλλήλους. Από ιδέες λοιπόν άλλο τίποτα. Άλλοι για να εξορθολογίσουν σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής τους, άλλοι γιατί έτρεμαν τις εξεγέρσεις και την τύχη τους, άλλοι πιο πρόσφατα γιατί ποντάρουν στο μεγάλο παιχνίδι της αγοράς γης το ρίσκαραν. Αλλού έγινε, αλλού διαλύθηκαν προϋπολογισμοί και αλλού είχαν την κατάληξη του Ρουμάνου δικτάτορα. Εδώ τι ακριβώς κάνουμε με το περίφημο κυβερνητικό πάρκο της ΠΥΡΚΑΛ; Δεν πάει κάπου όπου υπάρχει άνετος χώρος, στο Ελληνικό για παράδειγμα. Είχε προταθεί κατ’ επανάληψη αντί να κτιστούν εκεί άχρηστα mall να πάνε κυβερνητικά κτίρια. Όχι στη θάλασσα προφανώς αλλά στη λεωφόρο Βουλιαγμένης δίπλα στους σταθμούς Μετρό. Ελεύθερα προς οικοδόμηση βρίσκονται σήμερα χιλιάδες στρέμματα με μόνη προοπτική ίσως ένα καζίνο. Δεν πάει κάπου μακριά, σε απόσταση 30-40 λεπτών από το κέντρο, στο στρατόπεδο Μπογιατίου για παράδειγμα δίπλα στον Προαστιακό και στον ΠΑΘΕ, όπως σήμερα θα μπορούσε να προτείνει ο Δοξιάδης, αντί για το δασωμένο Τατόι. Πεντακόσια στρέμματα μη δασικά και κατάλληλα για τα mega-project που φαντασιώνεται η κυβέρνηση.
18
03

Νίκος Μπελαβίλας: Το Ελληνικό είναι ένα εικονικό και όχι πραγματικό έργο

Το παρόν διάγραμμα διανομής θα μπορούσε να έχει υπάρξει από το 2014. Το 2016 ήταν υπερώριμο -όμως δεν κατατίθετο διότι δεν θα ψηφιζόταν ούτε μισό του άρθρο. Οι επενδυτές καθυστερούσαν τις μελέτες, τη διανομή, τα απαραίτητα. Για να οργανωθεί όλο αυτό το πλιάτσικο απαιτήθηκαν τελικά 10 φωτογραφικές νομοθετικές ρυθμίσεις καθώς έπρεπε να ξηλωθεί όλο το θεσμικό πλαίσιο της πολεοδομικής νομοθεσίας, του δικαίου της δημόσιας ιδιοκτησίας και των κοινοχρήστων πραγμάτων. Το 2016-2017 οργανώθηκε παρά τις ρήτρες του Μνημονίου ένα πλαίσιο προστασίας του Δημοσίου με σημαντικές εξασφαλίσεις. Τώρα αυτό διαλύεται. Ας θυμηθούμε γελώντας ότι τότε, καθυστέρησε για 15 μέρες το ΚΑΣ να λάβει μία απόφαση για το Ελληνικό και ξεσηκώθηκαν οι σημερινοί υπουργοί και τα κανάλια τους διότι «οι μπουλντόζες είχαν βάλει μπρος» και το Συμβούλιο τις εμπόδιζε να μπουν στο εργοτάξιο να χτίσουν. Τελικά επτά χρόνια μετά βλέπουμε μόνο ένα Καζίνο σε ψηφιακή μακέτα που δεν θα ήταν ανεκτό σε καμμιά ευρωπαϊκή πόλη. Και ένα Mall. Το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ με τους Δήμους Ελληνικού-Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Αλίμου είχαν προτείνει το 2010 ένα βιώσιμο σχέδιο και αυτό απορρίφθηκε. O καθηγητής Σπύρος Πολλάλης επικεφαλής της «Ελληνικόν Α.Ε.» το 2013, είχε προτείνει επίσης ένα βιώσιμο σχέδιο και αυτό απορρίφθηκε. Τον παραίτησαν για αυτό τον λόγο. Με την επιτροπή διαπραγμάτευσης του 2016-2017 επιχειρήσαμε να το επαναφέρουμε εξασφαλίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα, το Αθλητικό Κέντρο Αγίου Κοσμά, το ανοικτό Μητροπολιτικό Πάρκο και το πράσινο στο μισό της έκτασης, και την ακτή. Αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης ήταν ο νόμος του 2016. Τώρα αυτός ξηλώνεται. Επιστρέφουμε στο σημείο μηδέν. Πέρα από όλα αυτά, ούτε ο συγκεκριμένος ούτε κανείς ιδιώτης επενδυτής διεθνής ή τοπικός έχει τη δυνατότητα να αναλάβει τέτοιο project. Η υπόθεση δείχνει ήδη που πηγαίνει: δανεισμοί, αποχωρήσεις επενδυτών -πάνε οι Κινέζοι, πάνε και οι Άραβες. Το ενδιαφέρον είναι ότι έφυγαν όχι επί ΣΥΡΙΖΑ αλλά επί Νέας Δημοκρατίας. Τότε έδειξε προς τα που πάει η επένδυση. Η κατάληξη θα είναι μία επ’ άπειρον «αντιπαροχή» στην καλύτερη περίπτωση: ένα Mall εδώ, πέντε επαύλεις εκεί, ίσως ένα Καζίνο κάποτε. Στη χειρότερη μία χρεωκοπία. Και γύρω από αυτά 5.000 στρέμματα που τις επόμενες δεκαετίες θα συνεχίσουν να είναι ένα απροσπέλαστο brownfield.
27
11

Νίκος Μπελαβίλας: Τώρα αρχίζει το δυνατό παιχνίδι με την Cosco

Η εκτέλεση των έργων από την Cosco, με προδιαγραφές αποικιακού τριτοκοσμικού λιμανιού δεν της βγήκε τελικά. Πέρα από τις κεντρικές αντιδράσεις για την κρουαζιέρα, αντιδράσεις στο Πέραμα για τα ναυπηγεία, για τα καζάνια πετρελαιοειδών, για το logistic του Κερατσινίου. Αντιδράσεις στη Σαλαμίνα για την καταστροφή του Τύμβου Σαλαμινομάχων από τα διαλυτήρια αλλά και στην Αίγινα από την απόρριψη της λάσπης των έργων στο βυθό του νησιού. Αντιδράσεις από την ανεξέλεγκτη ρύπανση που προκαλεί η Oil One στη Δραπετσώνα. Αντιδράσεις με αποτέλεσμα, με κοινωνική ενημέρωση, με θετικό αντίκτυπο που έφερε και άλλες αντιδράσεις. Η κουρτίνα τελικά σηκώθηκε αποκαλύπτοντας παραβιάσεις της νομοθεσίας, κινήσεις κάτω από το τραπέζι, κυρίως κινδύνους για την πόλη και την τοπική οικονομία. Τώρα η Cosco, με την επιστολή της στην κυβέρνηση και το ΤΑΙΠΕΔ ζητά στην πραγματικότητα αναδιαπραγμάτευση εις βάρος όχι μόνο του Δήμου Πειραιά αλλά του Μείζονος Πειραιά, και την πλήρη παράδοση των μετοχών στα χέρια της. Από το 2017 για πρώτη φορά στην ιστορία αυτής της πόλης, επιβλήθηκε ευρωπαϊκό καθεστώς ουσιαστικού περιβαλλοντικού ελέγχου στο λιμάνι. Αυτό είναι το ένα διακύβευμα που θα επιχειρήσει να ανατρέψει η Cosco τους επόμενους μήνες. Το δεύτερο είναι ο απόλυτος μονοπωλιακός έλεγχος τον οποίο διεκδικεί σε όλους τους τομείς της λιμενικής ανάπτυξης. Με τα κέρδη δικά της και τις ζημιές δικές μας. Οι Πειραιώτες θέλουμε το λιμάνι μας να είναι ένα από τα πρώτα δυναμικά λιμάνια στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη. Με βιώσιμη παραλιμένια οικονομία, με θέσεις εργασίας και ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, με θετικό αποτύπωμα στο περιβάλλον, το τοπικό εμπόριο και επιχειρήσεις, τον πειραϊκό τουρισμό και πολιτισμό. Δηλαδή με θετικό αποτύπωμα σε όλη την κοινωνία. Η δεκαετής πραγματικότητα από την παρουσία της Cosco στον Πειραιά δεν δείχνει αυτό αλλά το αντίθετο. Η ιδέα του διπλού win-win έμεινε μισή. Η Cosco “win” και οι άλλοι χαμένοι. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη από τη φύση της, θα θελήσει να της χαρίσει και ότι άλλο μπορεί. Πέφτει σε εμάς επομένως, στην πειραϊκή κοινωνία, στην αυτοδιοίκηση, στους πειραϊκούς επιστημονικούς, επαγγελματικούς και συνδικαλιστικούς θεσμούς, στους πολίτες, η υποχρέωση να βάλουμε χαλινάρι στην Cosco από την Πειραϊκή ως την Κυνόσουρα. Οι εξελίξεις δείχνουν ότι ως τώρα μπορέσαμε να το κάνουμε, όπου δουλέψαμε σοβαρά και τεκμηριωμένα, όπου στήσαμε μεγάλα κοινωνικά μέτωπα, Ας το συνεχίσουμε με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον του Πειραιά, του Κερατσινίου, της Δραπετσώνας, του Περάματος, της Σαλαμίνας και της Αίγινας, στο μέλλον του μεγάλου λιμανιού μας.
27
05

Νίκος Μπελαβίλας: Για την ανάπλαση της Αθήνας

Η ανάκτηση του δημοσίου χώρου στην Αθήνα είναι ένα διαχρονικό στοίχημα. Μαθαίνουμε από λάθη του παρελθόντος, ξέρουμε τις επιπτώσεις του gentrification, βλέπουμε τα κακά στου Ψυρρή και στο Μεταξουργείο.  Παράλληλα, δεν μπορώ να φανταστώ ξανά την Κορεατική Αγορά, τη σημερινή πλατεία στην Πειραιώς απέναντι από την Τεχνόπολη, στη θέση της με τα ερείπιά της, ούτε την Ερμού και την Αποστόλου Παύλου ξανά άξονα χιλιάδων ΙΧ. Πρέπει να το συμφωνήσουμε, για να βάλουμε μία βάση στη συζήτηση. Και για εκείνα τα έργα υπήρξε περίσσιος προβληματισμός. Τελικά καλώς έγιναν. Χρειάζεται προστασία των χρήσεων βιοτεχνίας και εμπορίου. Ναι. Ενιαίο σχέδιο με κορεσμένες περιοχές για ξενοδοχεία και Airbnb. Ναι. Αστυνόμευση των παράνομων σταθμεύσεων και της κατάληψης των πεζοδρομίων. Ναι. Σφιχτός προσδιορισμός της έκτασης των τραπεζοκαθισμάτων χωρίς κατασκευές. Ναι. Διάχυση των έργων στις λαϊκές γειτονιές μέσω πράσινων διαδρομών. Ναι. Και αν δεν τηρηθούν οι όροι, εκεί είναι το ζήτημα. Σε αυτά πρέπει να πέσει το βάρος, όχι στην άρνηση όσων λέγαμε πάντα. Δεν γίνεται τόσα χρόνια να ζητάμε διεύρυνση του δημόσιου χώρου και τώρα να λέμε «αφήστε μέσα του τα ΙΧ, με το καυσαέριο, τον κίνδυνο για τους πεζούς, την υποβάθμιση, επειδή το κυκλοφοριακό χάος εξασφαλίζει ότι δεν θα έλθουν οι ‘κακοί’».
02
04

Νίκος Μπελαβίλας: Να ξυπνήσει η δημοτική πλειοψηφία από τον λήθαργο

Γνωρίζουμε ότι αυτή τη στιγμή άνθρωποι υποφέρουν και ότι την επόμενη μέρα ο Πειραιάς θα βυθιστεί πάλι σε μία βαθιά οικονομική κρίση.  Δεν θέλουμε να αφήσουμε κανέναν αβοήθητο, δεν θέλουμε να αφήσουμε την πόλη στον αυτόματο πιλότο, μπροστά στα δύσκολα που έρχονται. Και δεν θα το κάνουμε. Ξέρουμε ότι θα περάσουν αυτά που ζούμε σήμερα, οι επιπτώσεις της πανδημίας όμως θα είναι τρομακτικές για πολλούς αν δεν δράσουμε τώρα, με σχέδιο, στοχευμένα, και συντονισμένα. Και θα τα καταφέρουμε γιατί είμαστε από εδώ, είμαστε εδώ και συνεχίζουμε να ζούμε στον Πειραιά, δίπλα και μαζί με τους συμπολίτες μας.
26
03

Νίκος Μπελαβίλας: Πώς ταξιδεύουν οι επιδημίες στους αιώνες

Ο Covid-19 σήμερα κινήθηκε ακριβώς επάνω στα υπάρχοντα δίκτυα, εισέβαλε στις πόλεις. Μόνο που τα δίκτυα μεταφέρουν με ρυθμούς ασύλληπτους ακόμη και για τα δεδομένα του περασμένου αιώνα. Αν για να διασχίσει κάποιος τολμηρός τον κόσμο τον 14ο αιώνα έπρεπε να ταξιδεύει πολλά χρόνια, στις αρχές του 20ού εβδομάδες ή και μήνες, το 2020 αυτό είναι δυνατόν να γίνει σε 24 ώρες. Ο αστικός πληθυσμός έχει εκτιναχθεί στο 60% του παγκόσμιου και αυτός άγγιξε τα 8,2 εκατομμύρια ανθρώπους. Διαβάζοντας ξανά το μάθημα του Μαύρου Θανάτου και της ισπανικής γρίπης είναι βέβαιο ότι εκτός από το επίπεδο του πολιτισμού και το επίπεδο των υποδομών Υγείας, που θα αποδειχθούν κρίσιμα και καθοριστικά στην εξέλιξη της πανδημίας, υπάρχουν άλλοι δύο σημαντικοί παράγοντες: Οι αστικές συγκεντρώσεις και οι ταχύτητες μεταφορών και επικοινωνιών. Το αποδεικνύει ο ίδιος ο χάρτης της εξάπλωσης του Covid-19. Ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με τον παγκόσμιο χάρτη του αστικού αποτυπώματος. Η σε πραγματικό χρόνο ενημέρωσή του και διάδοσή του σε παγκόσμιο επίπεδο σχετίζεται άμεσα με τη σημερινή ταχύτητα μετάδοσης του τεράστιου όγκου της πληροφορίας. Ετούτα τα δύο καθιστούν την τρέχουσα εμπειρία πρωτοφανή για την ιστορία του ανθρώπινου είδους. Ενδιαφέρουσα για σκέψεις.
03
05

Νίκος Μπελαβίλας: Η επόμενη μέρα της κρουαζιέρας

Προτείνουμε ένα νέο τολμηρό σενάριο: Ο Δήμος Πειραιά, για πρώτη φορά ξανά, μετά από πολλές χαμένες δεκαετίες, αναλαμβάνει ρόλο στρατηγικού εταίρου του λιμανιού. Σχεδιάζει με γνώση και συμμετοχή, οργανώνει και διαπραγματεύεται για λογαριασμό όλων των Πειραιωτών τη διάχυση του οφέλους για όλους, τον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την επιστροφή οικονομικής υπεραξίας, δίκαια και ισοκατανεμημένα στην πόλη και στην κοινωνία, που χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχε το λιμάνι και ανάστροφα.
29
01

Νίκος Μπελαβίλας: Πειραιάς για Όλους

Δεν ήρθα για να υποσχεθώ και εγώ μεγάλα λόγια. Δεν ήρθα να διχάσω. Δεν ήρθα να μοιράσω ιλουστρασιόν προγράμματα. Είμαι εδώ μπροστά σας για να δηλώσω την διάθεσή μου να συνεργαστώ με όλους τους Πειραιώτες και τις Πειραιώτισσες για να μην χαθεί άλλος χρόνος. Το ευρύ μέτωπο δεν το αναζητούμε, υπάρχει ήδη από όσες και όσους, δεν το αντέχουν αυτό που μας συμβαίνει, ντρέπονται για τη σημερινή κατάσταση του Πειραιά. Είναι πολλοί, με αυτούς προχωράμε. Με αυτούς θα συνδιαμορφώσουμε και θα συνδημιουργήσουμε μια ανθρώπινη πόλη. Το ξαναλέμε: ο πλούτος θα μένει εδώ που παράγεται, σε αυτούς που τον παράγουν. Είμαστε εδώ, είμαστε από εδώ, εκατοντάδες γυναίκες και άνδρες. Μας ξέρετε, με τα μικρά μας ονόματα, μας βλέπετε καθημερινά στις γειτονιές, στα σχολεία, στα γραφεία, στα μαγαζιά μας, στις λαϊκές αγορές, στις πλατείες και στους δρόμους. Εμείς που γεννηθήκαμε στον Πειραιά, εμείς που μεγαλώσαμε στον Πειραιά, εμείς που ζούμε και εργαζόμαστε στον Πειραιά. Για αυτό παλέψαμε μια ζωή και θα συνεχίσουμε. Ήρθαμε όλες και όλοι για να νικήσουμε, και θα νικήσουμε. Είμαστε ΕΜΕΙΣ ο Πειραιάς, ΟΛΟΙ ΕΜΕΙΣ, ο Πειραιάς των πολλών, ο Πειραιάς των αποκάτω, ο Πειραιάς του λιμανιού, της εργασίας, της παραγωγής, του πολιτισμού, του αθλητισμού. Για μια πόλη για ΟΛΟΥΣ
21
01

ΠΩΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ: ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ

Μπορεί να γνωρίζω τον Πειραιά σαν το σπίτι μου, μπορεί να σχεδιάζω την πόλη πολλά χρόνια με την ακαδημαϊκή μου ιδιότητα, να συμμετέχω σε πειραϊκές δράσεις και πρωτοβουλίες όσο θυμάμαι τον εαυτό μου. Όμως αυτό είναι λίγο. Χρειάζονται φρέσκες ιδέες μαζί με τις ώριμες, ευρύτατη κοινωνική συναίνεση δίπλα στους ειδικούς, ευστοχία και τόλμη ώστε να πετύχουν οι ριζικές αλλαγές. Με έμπνευση και ρεαλιστικούς στόχους χτίζουμε το πρόγραμμα διακυβέρνησης του Δήμου Πειραιά. Την προετοιμασία της επόμενης μέρας. Με λογισμό και μ' όνειρο όπως λέγαμε πάντα.
26
12

Νίκος Μπελαβίλας: Η πόλη μου, ο Πειραιάς

Η πόλη μου, ο Πειραιάς, διευθύνεται από ανθρώπους που έρχονται από τα ακριβά προάστια, με μαύρα πανάκριβα τζιπ, κρυμμένοι πίσω από φυμέ τζάμια. Δίνουν εντολές και φεύγουν. Θα αναρωτηθείτε: είναι κακό αυτό; Θα μπορούσε να μην είναι, αν είχαν σώσει την πόλη «με τα λεφτά τους», όπως ισχυρίζονταν το 2014. (...) Χωρίς καν να διοικούμε τον Δήμο Πειραιά, σχεδιάσαμε το ρυθμιστικό του σχέδιο, τις μεταφορές, τα μουσεία του, το πράσινο και τις υποδομές του, την αναβίωση των κενών κτηρίων, καθοδηγήσαμε τα έργα της ΟΧΕ και τον προσανατολισμό της προς αυτούς που έχουν ανάγκη. Εμποδίσαμε την κατασκευή Mall καταμεσής του ιστορικού κέντρου και βάλαμε πλάτη στη διάσωση του παραδοσιακού εμπορίου. Ήμασταν στις εισόδους των σχολείων, για να μπουν τα προσφυγόπουλα, την ώρα που οι συμμορίτες της Χρυσής Αυγής έδερναν δασκάλους. (...) Τι θα κάνουμε; (...) Θα φέρουμε πίσω τον δήμο στους δημότες του. Θα τον μετατρέψουμε μαζί σε ένα σύγχρονο, με σχέδιο και όραμα μητροπολιτικό κέντρο. Το μεγάλο διεθνές λιμάνι του 21ου αιώνα, που δεν θα θυμίζει επαρχιώτικη κωμόπολη, φοβισμένη με τους πάντες και με τον ίδιο της τον εαυτό. Μια πόλη για την ίδια την κοινωνία. Δυναμική, ισότιμη στο μεγάλο χωροταξικό δίπολο με την Αθήνα.