Νίκος Μπελαβίλας

12
11

Νίκος Μπελαβίλας: Karl Marx Hof Vs προσφυγικά της Αθήνας

Σε αντίθεση µε το βιεννέζικο Karl Marx Hof όπου οι τρύπες από τις οβίδες επισκευάστηκαν, η εδώ απόφαση αποκατάστασης των πολυκατοικιών της Αλεξάνδρας του Κεντρικού Συµβουλίου Μνηµείων προβλέπει να διατηρηθούν τα ίχνη από τις σφαίρες του αθηναϊκού ∆εκέµβρη. Η προσπάθεια για τη διάσωση των προσφυγικών πολυκατοικιών της Αλεξάνδρας και όχι µόνο είναι εκτός των άλλων συµβολική. Καθώς σηµατοδοτούν αυτή την κρίσιµη στιγµή που ταυτίζονται ιδέες και λαοί µέσα σε συνθήκες βαθύτατης κρίσης. Πολύ περισσότερο γιατί αυτές οι ιδέες αναφέρονταν σε έναν κόσµο πιο δίκαιο. Αν ανοίξει ο δρόµος µε την εκκρεµούσα επί τριάντα χρόνια αποκατάσταση των πολυκατοικιών της Αλεξάνδρας, ανοίγει ο δρόµος και για τα υπόλοιπα µνηµεία των φυγάδων της καταστροφής. Η Βιέννη παλεύοντας µε τους εφιάλτες της το κατάφερε. Είναι καιρός να το πετύχει και η Αθήνα.
08
11

Νίκος Μπελαβίλας: Επιτέλους, το Ελληνικό σε ελληνικά χέρια!

Στην αρχή θα ερχόταν το κρατικό ταμείο του Κατάρ. Αποχώρησε έξι μήνες μετά την εμφάνισή του. Μετά έγινε ένας διεθνής διαγωνισμός. Κάτι εταιρείες από το Ισραήλ χάθηκαν στον δρόμο και δεν έφτασαν ποτέ. Ακολούθησε η κινεζική Φοσούν και η αραβική Γκόλτεν Ήγκλ. Ήρθαν είδαν και έφυγαν. Τότε εμφανίστηκε η αμερικανική Μοχίγκαν. Σχεδίασε τις Καρυάτιδες-Καζίνο και πήγε στο καλό. Λογικό είναι. Αυτές οι μεγάλες διεθνείς εταιρείες του Real Estate δεν μπόρεσαν να αντέξουν τον ανταγωνισμό. Είχαν απέναντι τους τους γίγαντες της ελληνικής αγοράς ακινήτων οι οποίοι τους τσάκισαν. Έτσι το αρχικό σχέδιο πέτυχε. Το Ελληνικό έμεινε σε ελληνικά χέρια, σε δύο εταιρείες του τόπου μας. Δεν τους δόθηκε ακριβώς με διαγωνισμό αλλά αυτό είναι ψιλά γράμματα. Περηφάνεια! Αυτοί οι ντόπιοι οικονομικοί γίγαντες επειδή έχουν ένα μικρό πρόβλημα ρευστότητας θα προχωρήσουν (δηλώνουν) με δανεικά γιατί δεν τους βρίσκονται πρόχειρα τα 5-6 δις τους «μεγαλύτερου πρότζεκτ της Ευρώπης» με τις «70.000 θέσεις εργασίας». Που να σταθούν οι διεθνείς δίπλα στα θηρία του ελληνικού καπιταλισμού; Που δεκατέσσερα χρόνια (από το 2007) έχουν ανάψει τις μηχανές στις μπουλντόζες τους και περιμένουν.
30
10

Νίκος Μπελαβίλας: Η Cosco, το λιμάνι του Πειραιά και οι μύθοι του

Ο προχθεσινός άδικος θάνατος ενός σαρανταπεντάχρονου λιμενεργάτη, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες δουλειάς στις προβλήτες με τις γερανογέφυρες, είχε εκτός από τη δραματική διάσταση και μία συμβολική: Υπάρχει μία κόκκινη γραμμή ανοχής που έχει προ πολλού ξεπεραστεί. Αν η Cosco δεν αλλάξει ρότα, σύντομα θα μοιάζει με ξένο σώμα στον Πειραιά. Αυτό πιά δεν αφορά μόνο την Αριστερά, ούτε το διαπιστώνει μόνο αυτή. Το λένε όλο και περισσότεροι παραγωγικοί φορείς, όσοι έλπιζαν, αποκλείστηκαν  ή είδαν την επιρροή τους, τον κύκλο εργασιών τους, την εργατική τους δύναμη να απομειώνεται ενώ το λιμάνι γιγαντώνεται. Είναι εύκολα αντιληπτό σήμερα, ότι η μακρά πορεία αναγκαστικής συνύπαρξης με την Cosco θα εξελιχθεί ομαλά, μόνο αν η από εκεί πλευρά αναγκαστεί να λειτουργήσει το λιμάνι με όρους ευρωπαϊκής νομιμότητας, δικαιωμάτων, υποχρεώσεων και παραδόσεων και όχι με τους δυσμενείς όρους που επικρατούν σε άλλες περιοχές του πλανήτη ή και στην ίδια την Κίνα. Είναι στο χέρι μας να το πετύχουμε.
25
08

Νίκος Μπελαβίλας: Για να μην μας πνίξει ξανά ο Κηφισός

Το ποτάμι διαμορφώθηκε το 2002-2003 με μειωμένη διατομή κατά την εκτίμηση αρκετών και σοβαρών επιστημόνων των υδραυλικών έργων. Εκείνοι από τότε επισήμαιναν τον κίνδυνο της «πλημμύρας της 50ετίας». Οι καιροί άλλαξαν και τις σπάνιες αυτές πλημμύρες τις βιώνουμε χρόνο παρά χρόνο. Το έργο του αντιπλημμυρικού καναλιού στο πάρκο του Φαληρικού Όρμου κατασκευάζεται για να εκτονώσει την πίεση των νερών αλλά αυτό δεν έχει ολοκληρωθεί αδικαιολόγητα από την Περιφέρεια Αττικής και όταν ολοκληρωθεί θα θωρακίσει μεν το Μοσχάτο και την Καλλιθέα αλλά όχι το Νέο Φάληρο, την Πειραιώς, τα Καμίνια και τον Ρέντη. Αυτά συμβαίνουν στα κατάντη, κοντά στην εκβολή. Στα ανάντη, στις πηγές και στις καμένες πλαγιές της λεκάνης απορροής δεν έχουν υπάρξει σημάδια για επείγοντα μέτρα ανάσχεσης της πλημμύρας από τις δασικές υπηρεσίες. Η καταστροφή μπορεί να προληφθεί αν τα νερά συγκρατηθούν εκεί. Γιατί αν αρχίσει η ελεύθερη ροή τους μέσα από τον τσιμεντένιο κλειστό αγωγό προς τη θάλασσα, τότε ο Κηφισός θα βγει στους δρόμους από τα φρεάτια, τα παραπέτα του και τις γέφυρες. Επομένως στο Φάληρο θα έπρεπε να εκβαθύνουν τον βυθό της θάλασσας στην εκβολή γερανοί και να σκάβουν το αντιπλημμυρικό κανάλι τώρα. Στις πλαγιές της Πάρνηθας θα έπρεπε να στήνονται φράγματα ανάσχεσης και διαμορφώσεις πλαγιών με κορμοδέματα τώρα. Και καλού-κακού να ετοιμάζεται ένα αξιόπιστο σχέδιο αντιμετώπισης της υπερχείλισης στις γέφυρες και στις όχθες. Αν θέλουμε να μην πνιγούν πάλι οι γειτονιές του ευρύτερου Πειραιά. Όλα αυτά τώρα, όχι αύριο. Είτε πιστεύετε στην κλιματική κρίση (εγώ πιστεύω) είτε όχι αυτή δεν αποτελεί άλλοθι για να πνιγούμε ή να καούμε, αλλά το αντίθετο. Γνωρίζουμε τα δεδομένα και μπορούμε να προστατευθούμε. Αρκεί να το κάνουμε με σοβαρότητα.
21
04

Νίκος Μπελαβίλας: Παίζοντας lego με την ΠΥΡΚΑΛ

Η ιδέα των κυβερνητικών πάρκων είναι τόσο παλιά όσο και οι πόλεις μας. Την λάτρεψαν οι μοντερνιστές, οι βασιλείς αλλά και οι δικτάτορες. Ποιος υπουργός δεν ονειρεύεται ένα λαμπρό υπουργείο, ποιος πρωθυπουργός δεν ονειρεύεται ακόμη ένα λαμπρότερο πρωθυπουργικό μέγαρο; Στην Αθήνα τον καιρό που η επιστημονική κοινότητα και η πολιτική ηγεσία συνειδητοποιούσαν ότι η πρωτεύουσα εξελισσόταν σε τερατώδη μεγαλούπολη προτάθηκε η φυγή των υπουργείων από το κέντρο και η μεταφορά τους στο Τατόι. Δεν το πρότεινε κανένας τυχαίος αλλά ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης, το μεγαλύτερο ελληνικό όνομα της διεθνούς πολεοδομίας. Και την ίδια εποχή έπεσε κι’ άλλη ιδέα: η μεταφορά ολόκληρης της πρωτεύουσας στον θεσσαλικό κάμπο. Δεν είχαν τρελαθεί ακριβώς, αλλά σκέπτονταν πως αντί να ασφυκτιά μία πόλη με όλες τις λειτουργίες, τα αυτοκίνητα, τη ρύπανση, τη βιομηχανία τότε μέσα στο περίκλειστο Λεκανοπέδιο ας τη μετακινήσουμε στη μέση της χώρας. Δεν τους ήρθε από το πουθενά το όραμα. Όλος ο τότε «Tρίτος Kόσμος» έχτιζε επεκτάσεις των πρωτευουσών του. Βόρεια Αφρική, Αραβία, Πακιστάν. Η Βραζιλία τόλμησε το άλμα-κατασκεύασε την κυβερνούπολη της στο πουθενά, μέσα στη ζούγκλα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις μεγάλες πόλεις της. Είναι η Μπραζίλια του Όσκαρ Νιμέγιερ, ενός σπουδαίου κομμουνιστή αρχιτέκτονα. Βέβαια δεν κέρδισαν τίποτα από αυτό οι γιγαντιαίες μητροπόλεις Σάν Πάολο ούτε το Ρίο ντε Τζανέϊρο αλλά η Βραζιλία δοκίμασε ένα παράτολμο πείραμα που έδειξε τα όρια του. Και η Μπραζίλια είναι μία πόλη των εργασίμων ωρών της εβδομάδας και μόνο. Θυμάμαι πρόχειρα άλλες τρεις κραυγαλέες περιπτώσεις, όχι και τόσο καλές ως παραδείγματα. Τον δικτάτορα Φράνκο που έβγαλε αμέσως μετά τη νίκη του στον Ισπανικό Εμφύλιο τα υπουργεία έξω από την τότε Μαδρίτη σε μία νέα συνοικία με το όνομα Νουέβος Μινιστέριος. Τον Νικολάε Τσαουσέσκου που ισοπέδωσε βίαια το μισό παλιό Βουκουρέστι για να χτίσει ένα νέο κυβερνητικό σύμπλεγμα ισάξιο των Βερσαλλιών. Τέλος τη σύγχρονη αιγυπτιακή κυβέρνηση που μεταφέρει ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό έξω από το Κάιρο σε μία νέα γιγαντιαία πόλη με υπουργεία μαζί με κατοικίες για τα στελέχη και τους υπαλλήλους. Από ιδέες λοιπόν άλλο τίποτα. Άλλοι για να εξορθολογίσουν σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής τους, άλλοι γιατί έτρεμαν τις εξεγέρσεις και την τύχη τους, άλλοι πιο πρόσφατα γιατί ποντάρουν στο μεγάλο παιχνίδι της αγοράς γης το ρίσκαραν. Αλλού έγινε, αλλού διαλύθηκαν προϋπολογισμοί και αλλού είχαν την κατάληξη του Ρουμάνου δικτάτορα. Εδώ τι ακριβώς κάνουμε με το περίφημο κυβερνητικό πάρκο της ΠΥΡΚΑΛ; Δεν πάει κάπου όπου υπάρχει άνετος χώρος, στο Ελληνικό για παράδειγμα. Είχε προταθεί κατ’ επανάληψη αντί να κτιστούν εκεί άχρηστα mall να πάνε κυβερνητικά κτίρια. Όχι στη θάλασσα προφανώς αλλά στη λεωφόρο Βουλιαγμένης δίπλα στους σταθμούς Μετρό. Ελεύθερα προς οικοδόμηση βρίσκονται σήμερα χιλιάδες στρέμματα με μόνη προοπτική ίσως ένα καζίνο. Δεν πάει κάπου μακριά, σε απόσταση 30-40 λεπτών από το κέντρο, στο στρατόπεδο Μπογιατίου για παράδειγμα δίπλα στον Προαστιακό και στον ΠΑΘΕ, όπως σήμερα θα μπορούσε να προτείνει ο Δοξιάδης, αντί για το δασωμένο Τατόι. Πεντακόσια στρέμματα μη δασικά και κατάλληλα για τα mega-project που φαντασιώνεται η κυβέρνηση.
18
03

Νίκος Μπελαβίλας: Το Ελληνικό είναι ένα εικονικό και όχι πραγματικό έργο

Το παρόν διάγραμμα διανομής θα μπορούσε να έχει υπάρξει από το 2014. Το 2016 ήταν υπερώριμο -όμως δεν κατατίθετο διότι δεν θα ψηφιζόταν ούτε μισό του άρθρο. Οι επενδυτές καθυστερούσαν τις μελέτες, τη διανομή, τα απαραίτητα. Για να οργανωθεί όλο αυτό το πλιάτσικο απαιτήθηκαν τελικά 10 φωτογραφικές νομοθετικές ρυθμίσεις καθώς έπρεπε να ξηλωθεί όλο το θεσμικό πλαίσιο της πολεοδομικής νομοθεσίας, του δικαίου της δημόσιας ιδιοκτησίας και των κοινοχρήστων πραγμάτων. Το 2016-2017 οργανώθηκε παρά τις ρήτρες του Μνημονίου ένα πλαίσιο προστασίας του Δημοσίου με σημαντικές εξασφαλίσεις. Τώρα αυτό διαλύεται. Ας θυμηθούμε γελώντας ότι τότε, καθυστέρησε για 15 μέρες το ΚΑΣ να λάβει μία απόφαση για το Ελληνικό και ξεσηκώθηκαν οι σημερινοί υπουργοί και τα κανάλια τους διότι «οι μπουλντόζες είχαν βάλει μπρος» και το Συμβούλιο τις εμπόδιζε να μπουν στο εργοτάξιο να χτίσουν. Τελικά επτά χρόνια μετά βλέπουμε μόνο ένα Καζίνο σε ψηφιακή μακέτα που δεν θα ήταν ανεκτό σε καμμιά ευρωπαϊκή πόλη. Και ένα Mall. Το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ με τους Δήμους Ελληνικού-Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Αλίμου είχαν προτείνει το 2010 ένα βιώσιμο σχέδιο και αυτό απορρίφθηκε. O καθηγητής Σπύρος Πολλάλης επικεφαλής της «Ελληνικόν Α.Ε.» το 2013, είχε προτείνει επίσης ένα βιώσιμο σχέδιο και αυτό απορρίφθηκε. Τον παραίτησαν για αυτό τον λόγο. Με την επιτροπή διαπραγμάτευσης του 2016-2017 επιχειρήσαμε να το επαναφέρουμε εξασφαλίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα, το Αθλητικό Κέντρο Αγίου Κοσμά, το ανοικτό Μητροπολιτικό Πάρκο και το πράσινο στο μισό της έκτασης, και την ακτή. Αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης ήταν ο νόμος του 2016. Τώρα αυτός ξηλώνεται. Επιστρέφουμε στο σημείο μηδέν. Πέρα από όλα αυτά, ούτε ο συγκεκριμένος ούτε κανείς ιδιώτης επενδυτής διεθνής ή τοπικός έχει τη δυνατότητα να αναλάβει τέτοιο project. Η υπόθεση δείχνει ήδη που πηγαίνει: δανεισμοί, αποχωρήσεις επενδυτών -πάνε οι Κινέζοι, πάνε και οι Άραβες. Το ενδιαφέρον είναι ότι έφυγαν όχι επί ΣΥΡΙΖΑ αλλά επί Νέας Δημοκρατίας. Τότε έδειξε προς τα που πάει η επένδυση. Η κατάληξη θα είναι μία επ’ άπειρον «αντιπαροχή» στην καλύτερη περίπτωση: ένα Mall εδώ, πέντε επαύλεις εκεί, ίσως ένα Καζίνο κάποτε. Στη χειρότερη μία χρεωκοπία. Και γύρω από αυτά 5.000 στρέμματα που τις επόμενες δεκαετίες θα συνεχίσουν να είναι ένα απροσπέλαστο brownfield.