Αναδημοσιεύσεις

Η επόμενη ώρα έχει έρθει. Χρέος μας είναι να οργανώσουμε την πολιτική σύγκρουση ανάμεσα στην πρόοδο και τη συντήρηση, ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Η έκβαση αυτής της μάχης θα κριθεί από το πώς θα διαμορφώσουμε μια αντίπαλη ηγεμονική πρόταση που θα στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και την ορμή της κοινωνίας. Οι δύο πρώτοι μήνες της πανδημίας σφραγίστηκαν από τον φόβο των πολιτών για την υγεία που έχει εξωπολιτικά χαρακτηριστικά. Τώρα παρατηρούνται σκιρτήματα κοινωνικής παρέμβασης. Η κινητοποίηση των περιβαλλοντικών οργανώσεων για το αντιπεριβαλλοντικό νομοσχέδιο. Η κινητοποίηση των καλλιτεχνών κατά της πολιτικής που τους μετατρέπει σε επαίτες και η διάχυτη ανησυχία των πολιτών για το βεβιασμένο άνοιγμα των σχολείων, συνιστούν σήματα ότι στη νέα φάση συνειδητοποιείται η ευρύτητα της κρίσης. Τώρα έρχεται η ώρα να αναπτύξουμε τη δική μας προγραμματική πρόταση, τεκμηριωμένη επιστημονικά και εδραζόμενη σε επείγουσες κοινωνικές ανάγκες. Αυτή η συνάντηση προγράμματος-κοινωνίας υπονομεύεται από τον λαϊκιστικό λόγο, που διαστρέφει τη λαϊκότητα, παραμορφώνει την  Αριστερά, συχνά μεταστρέφει την πρωτογενή λαϊκή διαθεσιμότητα σε απολίτικες συμπεριφορές και τελικά διευκολύνει τον συντηρητισμό. Από την κρίση δεν θα βγούμε με δημαγωγίες χωρίς κοινωνικό αντίκρυσμα.

Ψηφίστηκε και το νομοσχέδιο του Μηταράκη, που προβλέπει επιτέλους μυστικά κονδύλια για το προσφυγικό. Το κακό με τα μυστικά κονδύλια είναι ότι ποτέ δεν ξέρεις πού πάνε και υπάρχει πάντα μια αγωνία μήπως δεν απορροφηθούν και μείνουν αναξιοποίητα. Αλλά έχουμε εμπιστοσύνη στο επιτελικό κράτος. Θα τα καταφέρει. Δεν λένε τι ακριβώς σκοπεύουν να τα κάνουν, αλλά δεν έχει σημασία. Αρκεί που θα υπάρχει διαφάνεια και όλα τα άλλα θα τα βρούμε. Γι’ αυτό άλλωστε προβλέπεται μια Επιτροπή στο υπουργείο που θα ελέγχει τον Μηταράκη και την οποία μάλιστα θα διορίζει ο ίδιος. Ώστε να έχουν την οικειότητα να είναι αδέκαστοι μαζί του. Για περισσότερη διαφάνεια θα μπορούσε μάλιστα να διορίσει και συγγενείς του. Από τη διείσδυση της Οχράνα στο χαρέμι του Σάχη της Περσίας είχαμε να δούμε τόση διαφάνεια. Λογικό είναι να έχει 50% δημοτικότητα ο Μητσοτάκης. Τον σπρώχνει και η αισιοδοξία του οικονομικού κλίματος. Με προβλέψεις για 10% ύφεση και 20% ανεργία, δεν θα μπορούσαμε να είμαστε καλύτερα. Άλλωστε είναι κοινωνικά δίκαιη αυτή η κυβέρνηση. Τι νομίζετε, σαν τους άλλους τους αλήτες το ‘13-’14 που πήγαν να τα βγάλουν κλείνοντας νοσοκομεία, απολύοντας δημόσιους υπαλλήλους και μειώνοντας τον κατώτατο μισθό; Α, οι ίδιοι ήτανε;

Οταν η συσσώρευση πλούτου δεν θα έχει πια υψηλή κοινωνική σημασία, θα υπάρξουν μεγάλες αλλαγές στον ηθικό κώδικα. Θα είμαστε ικανοί να απαλλαγούμε από πολλές από τις ψευτο-ηθικές αρχές που μας έχουν ταλαιπωρήσει με εφιάλτες εδώ και διακόσια χρόνια, με βάση τις οποίες έχουμε ανεβάσει στα ουράνια μερικές από τα πιο αντιπαθητικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά στη θέση των πιο ανώτερων αρετών. Θα είμαστε σε θέση να τολμήσουμε να αποτιμήσουμε το κίνητρο του χρήματος στην πραγματική του αξία. Η αγάπη για το χρήμα ως περιουσία -που ξεχωρίζει από την αγάπη για το χρήμα ως μέσο για τις απολαύσεις και τις πραγματικότητες της ζωής- θα εκτιμηθεί για αυτό που όντως είναι, μια μάλλον σιχαμερή νοσηρότητα, μια από εκείνες τις μισο-εγκληματικές, μισο-παθολογικές ροπές που κάποιος θα παρέδιδε με μια ανατριχίλα σε ειδικούς διανοητικών ασθενειών. Θέλουμε να στηρίξουμε με κάθε κόστος όλα τα είδη των κοινωνικών εθίμων και των οικονομικών πρακτικών που επηρεάζουν την κατανομή του πλούτου και των οικονομικών ανταμοιβών και ποινών, όσο αντιπαθητικά και άδικα μπορεί να είναι από μόνα τους, επειδή είναι πάρα πολύ χρήσιμα στην προώθηση της συσσώρευσης του κεφαλαίου, που στο τέλος θα είμαστε επιτέλους ελεύθεροι να εγκαταλείψουμε.

Τελικά, το πολιτικό σύστημα της τραπεζοκρατίας που σε λίγο θα καταργούσε και επίσημα την καχεκτική μνημονιακή δημοκρατία ορίζοντας πρωθυπουργό τον Παπαδήμο, έπαιξε τα ρέστα του, επένδυσε ανενδοίαστα στη φρίκη της δολοφονίας. Το πολιτικό σύστημα της εποχής εκείνης, το πολιτικό σύστημα που αυτή τη στιγμή επιχειρεί την παλινόρθωσή του, επέρριψε άλλοτε ρητά και άλλοτε άρρητα την ευθύνη συλλήβδην στο κίνημα που αντιστάθηκε στην καταβαράθρωση του βιωτικού επιπέδου των πολιτών. Τώρα, μία κυβέρνηση που εξαρτά την ύπαρξή της από ένα παραπολιτικό σύστημα, από τις εκδουλεύσεις της και από τα κλειστά στόματα που τη σώζουν από θύελλες τύπου Novartis, υπενθυμίζει με υπονοούμενα στις οργανωμένες κοινωνικές δυνάμεις που θα τολμήσουν να αντιπαρατεθούν μαζί της ότι από τη Marfin μπορεί να ξανατρέξει αίμα. Και ότι αν κάτι τέτοιο ξανασυμβεί, θα είναι και πάλι αυτές υπεύθυνες. Το φόβητρο της βίας και της τρομοκρατίας ήταν πάντα ο καλύτερος συνεργός νεοφιλελεύθερων και υπερσυντηρητικών κυβερνήσεων στην προσπάθειά τους να καταστείλουν ή να προλάβουν κοινωνικές αντιδράσεις.

ένα μαζικό πρόγραμμα επιδότησης του εσωτερικού τουρισμού θα ήταν αποτελεσματικότερο εργαλείο αύξησης της ζήτησης, με πολλαπλά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Θα μπορούσε να παρέχει σε όλους τους νόμιμους κατοίκους της χώρας (για πρώτη φορά) τη δυνατότητα να κάνουν πληρωμένες διακοπές στην Ελλάδα, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στη διάσωση θέσεων εργασίας, στη μείωση της ανεργίας των συμπολιτών τους και στη διατήρηση εν ζωή των επιχειρήσεων που εμπλέκονται άμεσα στην εξυπηρέτηση των τουριστών αλλά και του μεγάλου πλέγματος των επιχειρήσεων που διασυνδέονται με τις τελευταίες ως προμηθευτές προϊόντων ή πάροχοι υπηρεσιών. Λαμβάνοντας κανείς υπόψη του, ότι πέρσι το 51% των Ελλήνων δεν μπόρεσε να πάει διακοπές ούτε μία εβδομάδα και, από αυτούς που μπόρεσαν, περισσότεροι από τους μισούς πήγαν σε εξοχικά ή «στο σπίτι στο χωριό», η παροχή της δυνατότητας - για πρώτη φορά ιστορικά - σε όλους τους πολίτες και νόμιμους κατοίκους της χώρας να κάνουν πληρωμένες διακοπές στην Ελλάδα, θα αποτελέσει σημαντική κοινωνική κατάκτηση εν μέσω μιας πρωτόγνωρης κρίσης, που έχει ήδη αρχίσει από την περίοδο του lockdown να διαβρώνει το εισόδημα της πλειονότητας των νοικοκυριών και απειλεί με ανεργία και φτωχοποίηση μεγάλες κοινωνικές κατηγορίες, μισθωτούς και αυτοαπασχολούμενους, αλλά κατά προτεραιότητα τις οικονομικά ασθενέστερες κοινωνικές τάξεις και στρώματα. Ένα πρόγραμμα επιδότησης των διακοπών του πληθυσμού, ώστε να μπορούν όλοι να κάνουν πληρωμένες διακοπές, επιδότηση της οποίας το ύψος θα κυμαίνεται ανάλογα με το εισόδημα, θα έδινε ψυχική ανακούφιση και ανάταση στους πολίτες, τη στιγμή που βγαίνουν από τον εγκλεισμό και αντιμετωπίζουν συνθήκες ριζικής αβεβαιότητας για το μέλλον. Θα μπορούσε επίσης να καλλιεργήσει αίσθημα κοινωνικής αλληλεγγύης για την αντιμετώπιση της κρίσης. Μιας ανορθόδοξης κρίσης, που απαιτεί ανορθόδοξα εργαλεία κρατικής παρέμβασης, εν προκειμένω του κράτους ως «αγοραστή ύστατης καταφυγής».

Δεν είναι η πρώτη φορά που υπουργοί της ΝΔ όπως ο Αδωνης και η Μενδώνη εκδηλώνουν την εχθρότητά τους απέναντι στον πολιτισμό και τους ανθρώπους που τον τίμησαν και τον τιμούν και μερικοί έκαναν γνωστή την Ελλάδα στον κόσμο. Παραφράζοντας την ρήση του Χαρίλαου Φλωράκη ότι σε 100 χρόνια κανείς δεν θα μας θυμάται ενώ τον Μίκη θα τον θυμούνται όλοι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι σε 50 χρόνια κανείς δεν θα θυμάται τον Αδωνη Γεωργιάδη και τη Μενδώνη ενώ θα θυμούνται αυτούς που ο Αδωνης βρίζει από τα κανάλια και η Μενδώνη μορφάζει απαξιωτικά ακούγοντας το όνομά τους.

Βγήκαν και κάτι στοιχεία από την «Εργάνη» για την ανεργία και νομίζουν ότι έτσι θα πλήξουν το απολύτως φιλολαϊκό προφίλ του πρωθυπουργού, που ο Φρίντμαν να μας κόβει μέρες και να του δίνει κολλητούς επιχειρηματίες. Και τι έγινε αν χάθηκαν 103.690 θέσεις εργασίας από τον Απρίλιο του 2019 και καταγράφηκαν και 41.350 απολύσεις τον Απρίλιο του 2020; Θαμπώνουν αυτά τα στοιχεία τη λάμψη της καλύτερης κυβέρνησης της υφηλίου; Επειδή, λέει, ο φετινός Απρίλιος ήταν ο χειρότερος εδώ και 20 χρόνια για την αγορά εργασίας… Αυτά τα επικαλούνται κάποιοι ακραίοι και καμιά ΓΣΕΒΕΕ, που επιμένει ότι θα χαθούν 250.000 θέσεις εργασίας και ότι πιθανόν μία στις οκτώ μικρές επιχειρήσεις να μειώσει το προσωπικό της μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων. Και να βγαίνει κι από πάνω ο Πάνος ο Σκουρλέτης να λέει ότι η πολιτική Μητσοτάκη είναι κοινός εχθρός για μισθωτούς, αυτοαπασχολούμενους, μικρομεσαίους. Άντε μην ανοίξω το στόμα μου και με δαύτον. Αλλά, θα μου πείτε, και γιατί να μην το ανοίξω… Εδώ καν και καν αναλυταράδες ασχολούνται μαζί του, εγώ θα σωπάσω; Λέει, λοιπόν, ο κ. Γραμματέας ότι η κυβέρνηση μεθοδεύει να πετάξει εκτός αγοράς τα «κουφάρια», τους αδύναμους κρίκους, ώστε λίγοι και ισχυροί να μοιραστούν τη μικρότερη πίτα. Και, λοιπόν; Πού είναι το κακό; Λίγοι και καλοί (φίλοι). Έτσι γίνονται τα καλύτερα πάρτι. Η μεσαία τάξη ήταν καλή για τη Ν.Δ. μόνο προεκλογικώς. Τώρα να πάει να κουρεύεται. Γι’ αυτό η κυβέρνηση φρόντισε να ανοίξει πρώτα τα κομμωτήρια και τα κουρεία. Πώς τολμάει ο κ. Σκουρλέτης και μιλάει για «εμμονικότητα της κυβέρνησης Μητσοτάκη στα όσα νομοθετεί ή σχεδιάζει να νομοθετήσει»; Επειδή δεν παρακολουθεί τους διεθνείς προβληματισμούς; Σιγά μη γίνει κοτζάμ άριστος Σαϊκούρας ίσα κι όμοια με τους τριτοδεύτερους ξένους. Λογικό είναι η κυβέρνηση ό,τι νεοφιλελεύθερο σχεδίαζε και είχε αρχίσει να υλοποιεί και πριν από την πανδημία να συνεχίζει να το κάνει και τώρα. Στο κάτω κάτω η κυβέρνηση ήρθε πρώτη, η πανδημία ήρθε μετά… Αν τώρα ο κ. Σκουρλέτης θέλει τη μεσαία τάξη να την πάρει στο σπίτι του ή στο κόμμα του…

Πόσες φορές δεν έχω συστηθεί ως «μουσικός» για να λάβω την απάντηση «Ε! Τουλάχιστον κάνεις κάτι που σου αρέσει». Το οποίο μπορεί να έχει τριπλή ανάγνωση: α) «κρίμα, και φαίνεσαι να έχεις δυνατότητες, τουλάχιστον κάνεις κάτι που σου αρέσει» β) «Ε, δεν κάνεις και τίποτα ιδιαίτερο»  γ) «Ε! Τουλάχιστον είναι κάτι που σου αρέσει, όχι όπως ο γιατρός κι ο δικηγόρος που το κάνουν καταναγκαστικά» (!!!). Στη χώρα που τα μοναδικά της βραβεία Νομπέλ είναι στη λογοτεχνία, άμα είσαι καλλιτέχνης «Ε! Τουλάχιστον, κάνεις αυτό που σου αρέσει». Είναι η ίδια χώρα που άμα αποφασίσεις να ασχοληθείς επαγγελματικά με την Τέχνη, θα ακούσεις κάποιον απ’ τον κοντινό σου κύκλο να σου λέει, «ναι αλλά δεν βγάζεις και κάνα πανεπιστήμιο καλού κακού;», λες και το να γίνεις καλλιτέχνης δεν απαιτεί κόπο και μελέτη. Πόσο παράξενο και ωραίο θα ήταν άραγε να ακούγαμε το αντίθετο: «Ξέρεις, θέλω να γίνω μηχανικός», «ναι αλλά δεν βγάζεις και μια δραματική καλού κακού;». Σε αυτή τη χώρα λοιπόν μη μας φαίνεται περίεργο το ότι δεν ελήφθησαν άμεσα μέτρα προστασίας των καλλιτεχνών. Η θέση που έχει ο καλλιτέχνης και η κοινωνική/οικονομική σημασία του έργου του στη συνείδησή μας είναι οι λόγοι για τους οποίους ο κλάδος των καλλιτεχνών είναι από τους πρώτους που πλήττεται σε περιόδους κρίσης. Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος της αστικής τάξης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού εξ ορισμού αυτή διαθέτει το πολιτιστικό κεφάλαιο ώστε να ενδιαφέρεται για τον πολιτισμό της χώρας εν γένει, για την ύπαρξη εκδηλώσεων, πολιτιστικών κέντρων και θεσμών. Ιδρύει οργανισμούς, στηρίζει με χορηγίες κλπ. αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ενδιαφέρεται και για την ευημερία των «εργατών» της τέχνης που μοχθούν χωρίς αντάξιο αντίτιμο για την παραγωγή σύγχρονου πολιτισμού.

«Ν’ ανοίξω ή να μην ανοίξω; Κι αν ανοίξω, πώς θ’ ανοίξω; Κι αν ανοίξω χωρίς να ανοίξουν οι άλλοι, ποιος θα έρθει; Κι αν δεν έρθει, τι νόημα έχει ν’ ανοίξω; Κι αν έρθει με τον ιό, θα πρέπει να κλείσω. Κι αν ανοίξω και μετά κλείσω, μάλλον δεν θα ξανανοίξω ποτέ... Μήπως να μην ανοίξω; Και πώς θα ζήσω; Δεν θα μπορώ. Κι αν ανοίξω και δεν δουλέψω; Πάλι δεν θα μπορώ να ζήσω...». Κάπως έτσι μπορούν να περιγραφούν οι σκέψεις στο μυαλό ενός τουριστικού επαγγελματία στις Κυκλάδες. Τα διαγγέλματα, οι ΠΝΠ, οι ανακοινώσεις των ημερών, αντί να ξεκαθαρίζουν τα πράγματα, φαίνεται να τα περιπλέκουν. Τουλάχιστον για τους επαγγελματίες στις Κυκλάδες που έχουν μικρές επιχειρήσεις, οικογενειακές, με λίγους εργαζόμενους. Οι προοπτικές είναι θολές και δυσοίωνες και η ανησυχία το συναίσθημα που κυριαρχεί. Φυσικά, υπάρχουν οι αισιόδοξοι. Που πιστεύουν ότι θα δουλέψουν Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο. Στη Σαντορίνη και Νοέμβριο. Βασίζονται στους repeaters που ξέρουν τα νησιά και βεβαιώνουν ότι θα έρθουν το συντομότερο, σε όσους έχουν σπίτια διακοπών, στους Έλληνες που φέτος θα κυκλοφορήσουν εντός χώρας και στους πολύ πλούσιους που θα πάνε στις απομονωμένες βίλες με τα ιδιωτικά τους αεροπλάνα και ελικόπτερα χωρίς να έρθουν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο. Η μεγάλη πλειοψηφία όμως είναι απαισιόδοξοι έως απελπισμένοι.