Η Ισπανία εξελίσσεται σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ευρωπαϊκές εξαιρέσεις στο μεταναστευτικό. Την ώρα που μεγάλο μέρος της Ευρώπης σκληραίνει τη στάση του απέναντι στη μετανάστευση, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ακολουθεί αντίθετη πορεία: Όχι μόνο διατηρεί σχετικά ανοιχτή πολιτική υποδοχής, αλλά αντιμετωπίζει πλέον τους μετανάστες ως βασικό εργαλείο για τη διάσωση της ερημοποιημένης ισπανικής υπαίθρου.
Η Ισπανία γερνά ταχύτατα, έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στην Ευρώπη και βλέπει επί δεκαετίες η εσωτερική μετανάστευση να αδειάζει χωριά και μικρές πόλεις. Από πολλές περιοχές οι νέοι έφυγαν προς Μαδρίτη, Βαρκελώνη και τα παράλια, ενώ όσοι έμειναν γερνούν. Σχολεία έκλεισαν, δρομολόγια λεωφορείων περιορίστηκαν, ιατρικές υπηρεσίες αραιώνουν και τοπικές επιχειρήσεις απειλούνται με εξαφάνιση.
Χωρίς νέους κατοίκους η «άδεια Ισπανία» δεν έχει μέλλον. Οι μετανάστες αντιμετωπίζονται πλέον όχι μόνο ως εργατικό δυναμικό αλλά ως πιθανός μηχανισμός αναβίωσης ολόκληρων κοινοτήτων.
Η μεταβολή της ισπανικής κοινωνίας είναι εντυπωσιακή. Μέσα σε λιγότερο από 25 χρόνια, ο πληθυσμός που έχει γεννηθεί στο εξωτερικό αυξήθηκε από το 5% σχεδόν στο 20% του συνολικού πληθυσμού — αναλογία μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετανάστες από χώρες της Λατινικής Αμερικής συνέβαλαν αποφασιστικά στην ισχυρή οικονομική ανάπτυξη της Ισπανίας, η οποία εμφανίστηκε ως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μεγάλη ανεπτυγμένη οικονομία.
Όμως η επιτυχία αυτή έχει και πολιτικό κόστος. Η μαζική εισροή νέων κατοίκων αυξάνει τις πιέσεις στις κατοικίες, στις μεταφορές και στις δημόσιες υπηρεσίες των μεγάλων πόλεων, δημιουργώντας δυσαρέσκεια που αξιοποιεί πολιτικά η ακροδεξιά Vox. Η κυβέρνηση δέχεται πλέον έντονες επιθέσεις για τη μεταναστευτική της πολιτική, ιδιαίτερα μετά την απόφαση νομιμοποίησης εκατοντάδων χιλιάδων παράτυπων μεταναστών.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η προσπάθεια μεταφοράς μέρους της μεταναστευτικής δυναμικής προς την ύπαιθρο λειτουργεί και ως κοινωνική αποσυμπίεση. Η κυβέρνηση χρηματοδοτεί τοπικά προγράμματα που βοηθούν μετανάστες να εγκατασταθούν σε αγροτικές περιοχές, παρέχοντας γλωσσικά μαθήματα, συμβουλές για σχολεία, υγειονομική περίθαλψη και καθημερινή προσαρμογή.
Ήδη υπάρχουν παραδείγματα που παρουσιάζονται ως επιτυχημένα μοντέλα. Σε δήμους της Καστίλης και Λεόν, εργοστάσια και μικρές επιχειρήσεις στηρίζονται σχεδόν ολοκληρωτικά σε εργαζόμενους από τη Σενεγάλη, τη Γκάμπια ή την Κολομβία. Άλλα προγράμματα προσπαθούν να βρουν μετανάστες πρόθυμους να αναλάβουν φούρνους, παντοπωλεία και μπαρ που διαφορετικά θα έκλειναν οριστικά λόγω συνταξιοδότησης των ιδιοκτητών τους.
Barney Jopson
K REPORT
