Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τη χώρα, όπως επιβεβαιώνεται και από ιατρικές έρευνες: H ατομική κατάθλιψη, που έχει εξελιχθεί σε συλλογικό βίωμα. Έχει καταρρεύσει ο δείκτης ευτυχίας στη χώρα, σε αυτό τον ηλιόλουστο, θαλασσόβρεχτο, υπέροχο τόπο που μέχρι πριν λίγα χρόνια κατοικούνταν από πρόσχαρους, γελαστούς ανθρώπους ακόμη και όταν αυτοί ήταν οικονομικά ή επαγγελματικά στριμωγμένοι.
Δεν πρόκειται μόνο (ούτε κυρίως) για το βιοτικό επίπεδο που με όρους αγοραστικής δύναμης έχει υποχωρήσει στην τελευταία θέση της ενωμένης Ευρώπης. Για όσους έχουμε μνήμες από τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, τότε το βιοτικό επίπεδο ήταν σαφώς χαμηλότερο. Πολλά από τα αυτονόητα σήμερα αγαθά έλειπαν από τα περισσότερα νοικοκυριά ή θεωρούνταν είδη πολυτελείας. Στην περιφέρεια πολλά χωριά δεν είχαν καν ηλεκτρικό, τηλέφωνο ή κεντρική ύδρευση, όμως έσφυζαν από ζωή. Τώρα ερήμωση.
Μιλάω διαρκώς (και το επιδιώκω επειδή μου αρέσει) με ανθρώπους κάθε ηλικίας, από εφήβους μέχρι υπέργηρους, κάθε κοινωνικής τάξης, οικονομικής και οικογενειακής κατάστασης, διαφόρων τόπων καταγωγής και μορφωτικού επιπέδου, ποικίλων πολιτικών απόψεων και επαγγελμάτων, από ελεύθερους επαγγελματίες και δημόσιους υπαλλήλους, συνταξιούχους και επιχειρηματίες, καθηγητές πανεπιστημίων και εργαζόμενους στον τουρισμό και την εστίαση, μέχρι οικοδόμους και εργάτες γης. Αν εξαιρέσουμε κάποιους λίγους αυτοαναφορικούς ναρκισσιστές που είναι ενθουσιασμένοι επειδή ξαφνικά έχουν “πιάσει την καλή” με το παρόν καθεστώς, το κοινό χαρακτηριστικό όλων των υπολοίπων είναι η δυσθυμία, η ατονία, η απαισιοδοξία.
Δεν θυμάμαι ποτέ τόση βουβή δυστυχία και ανέκφραστη απελπισία, που δεν οφείλεται τόσο στις δυσκολίες του βίου όσο σε ένα διάχυτο κλίμα παρακμής και αργής αποσύνθεσης των πολιτισμικών, περιβαλλοντικών και ανθρωπολογικών θεμελίων αυτής της χώρας. Ίσως έχουμε πάψει να δίνουμε σημασία σε αυτή τη συνθήκη, ή να την συνηθίσαμε τόσο ώστε να μας φαίνεται φυσιολογική, όμως αν σταθούμε για λίγο και αναλογιστούμε τι σημαίνουν όλα αυτά θα τρομάξουμε.
Πώς φτάσαμε ως εδώ και με ποιο τρόπο θα καταφέρουμε να βγούμε από αυτό το θλιβερό μάτριξ;
