Έχοντας μόλις σχηματίσει το «Συμβούλιο Ειρήνης», οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πρώτο πόλεμο του συμβουλίου, αυτή τη φορά κατά του Ιράν. Η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ που εξαπολύθηκε νωρίς στις 28 Φεβρουαρίου σε τοποθεσίες στο Ιράν έχει ήδη προκαλέσει καταστροφές, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου 175 μικρών μαθητριών και προσωπικού ενός δημοτικού σχολείου στη Μινάμπ (επαρχία Χορμοζγκάν), και πολλών άλλων σε όλη τη χώρα.
Στην πραγματικότητα, η επίθεση κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026 δεν ήταν το πρώτο πλήγμα κατά της χώρας. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση με το Ιράν εδώ και δεκαετίες, είτε μέσω άμεσων στρατιωτικών πληγμάτων (όπως πρόσφατα τον Ιούνιο του 2025) είτε μέσω του μακροχρόνιου υβριδικού πολέμου που επιβλήθηκε στο Ιράν (συμπεριλαμβανομένων των τιμωρητικών κυρώσεων των ΗΠΑ που ξεκίνησαν το 1996).
Ούτε το Ισραήλ ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες σέβονται τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, του οποίου το Άρθρο 2 παραβιάζεται συστηματικά και από τους δύο (κανείς τους δεν αντιμετωπίζει καταδίκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, γεγονός που πλήττει την αξιοπιστία του Χάρτη). Εδώ και δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους στον Παγκόσμιο Βορρά δαιμονοποιούν το Ιράν, αντιμετωπίζοντας την πολιτική του ως τρομοκρατία και την κυβέρνησή του ως δικτατορική. Ουσιαστικά έχουν κατασκευάσει το επιχείρημα ότι οι απόπειρες ανατροπής της κυβέρνησης στην Τεχεράνη είναι νόμιμες, ακόμη και αν αποτελούν παραβίαση του Χάρτη του ΟΗΕ.
Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν επιδιώκει μακροχρόνιο πόλεμο. Έχει περιορισμένη ικανότητα συγκέντρωσης και επιδιώκει γρήγορες νίκες που μπορούν να του προσφέρουν άμεσα έναν τίτλο στις ειδήσεις, όπως η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου 2026 και το διάταγμα για την απαγόρευση πώλησης πετρελαίου στην Κούβα στις 30 Ιανουαρίου. Ο Τραμπ ήλπιζε σε ένα παρόμοιο αποτέλεσμα: τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ή του προέδρου, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν σκοτώθηκε στην επίθεση Ισραήλ-ΗΠΑ, ωστόσο, παρά την έκκληση του Τραμπ για αλλαγή καθεστώτος, δεν υπήρξε αλλαγή στην πολιτική ηγεσία. Το ισραηλινο-αμερικανικό πλήγμα τον Ιούνιο του 2025 δεν κατέστρεψε το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, ούτε το πλήγμα του Φεβρουαρίου 2026 κατέστρεψε το πολιτικό σύστημα του Ιράν.
Η ιστορία των μονομερών πληγμάτων κατά του Ιράν
Η τρέχουσα στρατιωτική εκστρατεία Ισραήλ-ΗΠΑ κατά του Ιράν ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2020, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δολοφόνησαν τον στρατηγό Κασέμ Σολεϊμανί στη Βαγδάτη του Ιράκ. Ο στρατηγός Σολεϊμανί ήταν επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και ο αρχιτέκτονας του «Άξονα της Αντίστασης», ο οποίος ήταν ο πρώτος κύκλος άμυνας για το Ιράν: η ιδέα ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ προσπαθούσαν να πλήξουν το Ιράν, τότε οι στενοί σύμμαχοι του Ιράν από τη Χεζμπολάχ (Λίβανος) έως τους Ανσάρ Αλλάχ (Υεμένη) θα έπλητταν τόσο το Ισραήλ όσο και τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.
Η δολοφονία του Σολεϊμανί ήταν ένα πλήγμα για τον άξονα, αλλά τρία χρόνια αργότερα, μια σειρά γεγονότων διέλυσε τον άξονα που εκείνος είχε σχεδιάσει. Η γενοκτονία του Ισραήλ κατά της Παλαιστίνης αποδυνάμωσε τη Χαμάς, ο πόλεμος στον Λίβανο διέλυσε τη Χεζμπολάχ (ειδικά η δολοφονία του Σαγιέντ Χασάν Νασράλα τον Σεπτέμβριο του 2024), και η εγκατάσταση του πρώην ηγέτη της Αλ Κάιντα Άχμεντ αλ-Σάραα ως προέδρου της Συρίας τον Ιανουάριο του 2025 οδήγησε στην απομάκρυνση όλων των φιλοπαλαιστινιακών ομάδων από τη χώρα.
Έχοντας σχετικά διασπάσει αυτόν τον πρώτο κύκλο άμυνας, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν το Ιράν τον Ιούνιο του 2025, υπήρξαν κάποια ιρανικά αντίποινα, αλλά τίποτα παρόμοιο με αυτό που θα συνέβαινε εάν η Χεζμπολάχ και οι παρατάξεις στη Συρία ήταν σε θέση να πλήξουν το Ισραήλ.
Μετά το πλήγμα του Ιουνίου 2025 στις εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν ότι κατέστρεψαν την ικανότητα του Ιράν να κατασκευάζει πυρηνικά όπλα. Εάν ίσχυε αυτό, τότε γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έκαναν μια συμφωνία με το Ιράν και δεν απέσυραν τις κυρώσεις; Εξάλλου, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανέλαβε την εξουσία το 2024 με μια ατζέντα «μεταρρυθμίσεων», σχημάτισε ένα υπουργικό συμβούλιο που περιλάμβανε έναν νεοφιλελεύθερο υπουργό Οικονομικών (Αλί Μαντανιζαντέχ) και, επομένως, έδειξε ότι ήταν πρόθυμος να κάνει παραχωρήσεις σε θεσμούς ελεγχόμενους από τη Δύση, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
Ωστόσο, ως απάντηση στα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν τερμάτισε τις συμφωνίες επιθεώρησης που είχε συνάψει με τον ΔΟΑΕ. Το ΔΝΤ σημείωσε τις αδύναμες προοπτικές για το Ιράν, αλλά διαπίστωσε ότι αυτό οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στις κυρώσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ και —από τη δική του οπτική γωνία— στο καθεστώς επιδοτήσεων στο Ιράν.
Ο Μαντανιζαντέχ καθησύχασε το ΔΝΤ προωθώντας έναν προϋπολογισμό λιτότητας. Αυτό προκάλεσε κοινωνική δυσπραγία, η οποία οξύνθηκε όταν οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο ιρανικό ριάλ και επιδείνωσαν την οικονομική κρίση στη χώρα. Τμήματα των «μπαζαάρι» ή των μικρεμπόρων στο Ιράν, η βάση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που ένιωσαν το πλήγμα του πληθωρισμού στράφηκαν κατά της κυβέρνησης, αλλά όχι απαραίτητα κατά του ίδιου του συστήματος. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς και τα ξένα μέσα ενημέρωσης, παρερμήνευσαν σκόπιμα την κατάσταση, διακηρύσσοντας εσφαλμένα ότι ο λαός του Ιράν είναι εναντίον της δημοκρατίας του. Παρά την προσπάθεια της κυβέρνησης Πεζεσκιάν να συναντήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στους δικούς τους όρους, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πίεσαν για ένα μη ρεαλιστικό μαξιμαλιστικό αποτέλεσμα, δηλαδή την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Πυρηνικό πρόγραμμα ή αλλαγή καθεστώτος;
Αυτό το μαξιμαλιστικό τελικό αποτέλεσμα καθοδηγήθηκε από την απαίτηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ να τερματίσει το Ιράν ένα φανταστικό πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Το Ιράν δηλώνει εδώ και δεκαετίες ότι δεν ενδιαφέρεται για πυρηνικά όπλα, και ο υπουργός Εξωτερικών του Πεζεσκιάν, Αμπάς Αραγτσί, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν δεν θα αναπτύξει ποτέ τέτοια όπλα. Το Ιράν έχει πει ότι είναι πρόθυμο να συζητήσει το ζήτημα του πυρηνικού του προγράμματος, αλλά ότι δεν θα θέσει υπό διαπραγμάτευση την ύπαρξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας (ή την ισχύ του Ιρανικού Συντάγματος του Δεκεμβρίου του 1979).
Ώρες πριν από την επίθεση του Φεβρουαρίου 2026, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν πλησιάσει σε συμφωνία. Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Σαγιέντ Μπαντρ μπιν Χαμάντ αλ-Μπουσαΐντι, δήλωσε ότι μια «ειρηνευτική συμφωνία είναι εφικτή» και ότι το Ιράν συμφώνησε σε μηδενική αποθεματοποίηση. Με άλλα λόγια, το Ιράν ήταν έτοιμο να αποδεχθεί τις περισσότερες από τις απαιτήσεις που του επιβάλλονταν κατά του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ-Ισραήλ επιτέθηκαν με αυτά τα δεδομένα δείχνει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν είναι το πραγματικό ζήτημα για την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ. Είναι προσηλωμένοι στην αλλαγή καθεστώτος.
Εάν ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος είναι ένας πόλεμος για αλλαγή καθεστώτος, τότε είναι ένας πόλεμος που δεν μπορεί να κερδηθεί χωρίς τεράστιες απώλειες ανθρώπινων ζωών.
Υπάρχουν σχεδόν 100 εκατομμύρια άνθρωποι στο Ιράν, ένα μεγάλο μέρος των οποίων θα υπερασπιστεί τη δημοκρατία του μέχρι θανάτου. Λίγες μέρες αφότου οι ΗΠΑ απήγαγαν τον Μαδούρο, ο Χαμενεΐ πήγε στο ιερό του προκατόχου του, του Μεγάλου Αγιατολάχ Σαγιέντ Ρουχολάχ Μουσαβί Χομεϊνί (1900-1989). Είναι ενδιαφέρον ότι ο Χαμενεΐ έγινε 89 ετών, στην ίδια ηλικία που ήταν ο Χομεϊνί όταν πέθανε. Ήταν σχεδόν σαν να πήγε να δει τον παλιό του φίλο και μέντορα για να πάρει θάρρος από αυτόν.
Η δολοφονία του Χαμενεΐ δεν θα αποθαρρύνει τους υποστηρικτές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά αντίθετα θα τον ανυψώσει στη σφαίρα του μαρτυρίου και θα ενισχύσει την αποφασιστικότητά τους. Με το Ιράν, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν έχουν ρεαλιστική στρατηγική νίκης. Μπορεί να σκοτώσουν μεγάλο αριθμό ανθρώπων. Αλλά δεν μπορούν να κάμψουν τη θέληση του ιρανικού πατριωτισμού.
