Η ψήφιση από την ισραηλινή Βουλή, στις 30 Μαρτίου 2026, νόμου που εισάγει τη θανατική ποινή για Παλαιστινίους καταδικασμένους για φονικές επιθέσεις καταγράφηκε εκτενώς από όλα τα διεθνή πρακτορεία (όχι όμως κι από τα ελληνικά ΜΜΕ). Με 62 ψήφους υπέρ και 48 κατά, η Κνεσέτ ενέκρινε ένα μέτρο που αποτελεί αναδιάταξη του ίδιου του νομικού πλαισίου στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα και αφορά αποκλειστικά τους Παλαιστίνιους.
Σύμφωνα με τα ίδια ρεπορτάζ, η θανατική ποινή ορίζεται ως «προεπιλεγμένη» (default) για υποθέσεις που χαρακτηρίζονται «τρομοκρατικές», ιδίως σε στρατιωτικά δικαστήρια που δικάζουν Παλαιστινίους. Η εκτέλεση προβλέπεται να πραγματοποιείται εντός 90 ημερών από την καταδίκη, με εξαιρετικά περιορισμένες δυνατότητες έφεσης ή απονομής χάριτος. Αν και τυπικά η νομοθεσία δεν κατονομάζει εθνοτική ή εθνική κατηγορία, τα διεθνή πρακτορεία επισημαίνουν ότι στην πράξη αφορά σχεδόν αποκλειστικά Παλαιστινίους, καθώς οι Ισραηλινοί πολίτες υπόκεινται σε διαφορετικό νομικό σύστημα.
Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της συζήτησης. Στο ίδιο έδαφος λειτουργούν δύο παράλληλα καθεστώτα δικαίου: ένα αστικό για τους Ισραηλινούς πολίτες και ένα στρατιωτικό για τους Παλαιστινίους της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης. Η νέα νομοθεσία εισάγει απλώς μια ακραία ποινή και την εντάσσει σε ένα ήδη άνισο σύστημα, ενισχύοντας τη θεσμική διαφοροποίηση ως προς το ύψος της ποινής, τις δικονομικές εγγυήσεις και, τελικά, την ίδια την αξία της ζωής.
Το πολιτικό πλαίσιο της ψήφισης είναι επίσης σαφές. Όπως καταγράφεται από το Reuters και άλλα μέσα, ο νόμος προωθήθηκε από την ακροδεξιά πτέρυγα της κυβέρνησης και υποστηρίχθηκε από τον κυβερνητικό συνασπισμό υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και τον ίδιο τον ισραηλινό πρωθυπουργό. Το νομοθετικό αυτό τερατούργημα είναι έργο κυρίως του Υπουργού Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ.
Επειτα από την ψήφισή του στην Κνεσέτ είδαμε βίντεο που τον δείχνει περιχαρή να κερνάει σαμπάνιες στον υπόλοιπο ακροδεξιό εσμό που ελέγχει και να κάνει λόγο για “ιστορική ημέρα”. Αυτούς στηρίζει με πάθος ο Άδωνις Γεωργιάδης στην Ελλάδα. Αυτόν που κυκλοφορεί με καρφίτσα – θηλειά στο πέτο του, όπως και προχθές, για να δηλώσει τη στήριξή του στις εκτελέσεις, αυτόν που εισηγήθηκε και το νομοσχέδιο. Ποιό σοβαρό, δημοκρατικό κράτος έχει ως σύμβολο τη θηλειά των μελλούμενων απαγχονισμένων, μέσω του πλέον προβεβλημένου υπουργού του;
Οι ερωτήσεις βέβαια μπορούν να γίνουν ακόμα περισσότερες:
Ποιό κράτος έχει πυρηνικά και δεν αντιμετωπίζει καμία οικονομική ή θεσμική συνέπεια;
Ποιό κράτος κάνει πόλεμο με όλους τους γειτονές του;
Ποιό κράτος νομίζει πως έχει δικαίωμα από τη Βίβλο να βρίσκεται από τον Νείλο ως τον Εφράτη;
Ποιό κράτος γενοκτόνησε πάνω από 70 χιλιάδες ανθρώπους μέσα σε δυο χρόνια ;
Υπήρξαν διεθνείς αντιδράσεις και μάλιστα άμεσα. Ευρωπαϊκοί θεσμοί, αξιωματούχοι του ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι η νομοθεσία παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, ιδίως ως προς τη διάκριση και την ίση μεταχείριση. Ωστόσο, η διεθνής πολιτική τάξη δεν τολμά να πει τα πράγματα με το όνομά τους: πως αυτός ο νόμος είναι η επιτομή ενός κράτους – απαρτχάιντ, ένος κράτους με θεσμοθετημένο το καθεστώς φυλετικού διαχωρισμού και της ισραηλινής υπεροχής, ένα κράτος με δυο κατηγορίες πολιτών των οποίων η άνιση μεταχείρηση επικυρώνεται, εμπεδώνεται δηλαδή ολοένα και περισσότερο.
Η “μόνη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή”, όπως αυτοχαρακτηρίζεται από ισραηλινούς αλλά και έλληνες αξιωματούχους που έχουν κουρελιάσει κάθε έννοια δημοκρατίας δείχνει το πραγματικό της πρόσωπο. Υπενθυμίζεται ότι στις ισραηλινές φυλακές – κολαστήρια κρατούνται σήμερα τουλάχιστον 9.300 Παλαιστίνιοι. Δυνάμει όλοι αυτοί οι άνθρωποι κινδυνεύουν με θανατική ποινή, εκτελεστέα εντός 90 ημερών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ισραήλ, αν και διατηρούσε τυπικά τη θανατική ποινή σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δεν την εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες — με τελευταία εκτέλεση το 1962. Η επαναφορά της συνιστά ποιοτική μεταβολή.
Μέσα από αυτό το πρίσμα, ο χαρακτηρισμός «κράτος-απαρτχάιντ» αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο. Δεν είναι πολιτική καταγγελία ανθρώπων με αναφορά στον φιλοπαλαιστινιακό, αλλά περιγράφει ένα σύστημα η νομική τάξη του οποίου είναι διαφοροποιημένη ανάλογα με την ταυτότητα του υποκειμένου. Η ύπαρξη δύο παράλληλων δικαιικών καθεστώτων, σε συνδυασμό με την επιλεκτική επιβολή της έσχατης ποινής, συγκροτεί μια μορφή θεσμοποιημένης ανισότητας που υπερβαίνει την έννοια της «σύγκρουσης», πλέον εγγράφεται, αποτυπώνεται περαιτέρω πιο σωστά, στους ίδιους τους θεσμούς.
