Η φωνή μιας γυναίκας μπροστά στη συγκέντρωση εργαζομένων της “Βιολάντα”, που βρέθηκαν έξω από το αστυνομικό κτίριο για να συμπαρασταθούν στο αφεντικό τους.
Όχι δεν ντράπηκαν. Και κάπως έτσι αρχίζουν τα ερωτήματα. Πώς γίνεται εργάτες και εργάτριες, που πριν λίγες ημέρες είδαν συναδέλφισσες τους να χάνουν τη ζωή τους για το μεροκάματο να στέκονται κάτω από τη βροχή τόσο δουλικά, με τόσο μεγάλη δόση αναξιοπρέπειας; Μα, θα μπορούσαν να είναι στη θέση τους.
Ναι, αλλά δεν ήταν…
Πώς γίνεται να μην διαδηλώνεις για τις εργάτριες που χάθηκαν (συναδέλφισσες και ενδεχομένως φίλες) και να τρέχεις για να προσκυνήσεις τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου, ο οποίος κατηγορείται με τόσα αδικήματα;
Πώς γίνεται να χάνεις την αξιοπρέπειά σου, ακόμα και την ανθρωπιά σου και να μετατρέπεσαι τόσο εύκολα σε δούλο; Μα για το μεροκάματο θα πουν κάποιοι, για την επιβίωση.
Ο φόβος και η ανασφάλεια κυριαρχεί. Η ψευδαίσθηση ότι το αφεντικό είναι δικός σου άνθρωπος, αυτός που σε φροντίζει, που σου εξασφαλίζει τα προς το ζειν… Και που ξέρεις μπορεί να γίνεις και εσύ κάποτε σαν αυτόν… Αφεντικό!
Όμως, η εργατική τάξη δεν πάει πάντα πάντα στον παράδεισο, ενίοτε ζει στην άλλη όχθη και ταυτίζεται με τα συμφέροντα, πιθανά και με τις απόψεις του όποιου εργοδότη.
Δεν αρκεί να είσαι εργάτης για να έχεις εργατική συνείδηση, πόσο μάλλον αριστερή συνείδηση . Δεν αρκεί να είσαι εκμεταλλευόμενος για να βρεθείς απαραίτητα στην όχθη όσων μιλούν για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Δεν αρκεί να παίρνεις μεροκάματο του τρόμου για να αντιληφθείς ότι υπάρχει και ο δρόμος της αξιοπρέπειας, της αντίστασης και του αγώνα.
Χρειάζονται και άλλα. Στη μάχη των ιδεών εισχωρούν πολλαπλές αντιθέσεις και διαιρετικές τομές. Ο εργάτης και η εργάτρια δεν θα απελευθερωθούν αν δεν έχουν μια ολιστική ματιά για τον κόσμο.
Αν, δηλαδή, δίπλα στον καθημερινό αγώνα για το μεροκάματο, που με τόσο κόπο βγαίνει, δεν διακρίνουν τον κίνδυνο του πολέμου, την καταπίεση της γυναίκας, τη βαρβαρότητα της πολιτικής για τους πρόσφυγες, την καταστροφή του περιβάλλοντος και τόσα άλλα.
Μόνο έτσι η εργατική συνείδηση θα μετασχηματίζεται σε πολιτική συνείδηση, σε στάση ζωής, που η αξιοπρέπεια δεν θα είναι κενός λόγος, αλλά καθημερινή απάντηση στο μαύρο πέπλο, που δείχνει να κυριαρχεί.
