Η επίσκεψη του πρωθυπουργού της Ελλάδας στην Άγκυρα με πολυμελή αντιπροσωπεία, η συνάντησή του με τον πρόεδρο Ερντογάν και η υπογραφή επτά συμφωνιών για θέματα «χαμηλής πολιτικής» ήταν μία εξέλιξη χαμηλών προσδοκιών.
Προφανώς συντηρείται ένα κλίμα διατήρησης των αντιθέσεων, γύρω από τα ζητήματα του Αιγαίου και όχι μόνο. Οι ηγεσίες των δύο χωρών διατηρούν την δυνατότητα εκφώνησης της δικής τους θέσης, με την τουρκική να ανοίγει την βεντάλια των εκκρεμών ζητημάτων και την ελληνική να αναγνωρίζει μόνο την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) ως τη μοναδική διαφορά με την Τουρκία.
Είναι αναμφισβήτητα θετικό ότι οι δύο πλευρές συντηρούν τις αντιθέσεις τους εντός ενός πλαισίου εκφώνησης, χωρίς να επιδίδονται σε στρατιωτικού τύπου παρενοχλήσεις, πολύ περισσότερο όταν αυτό συνοδεύεται από την οικοδόμηση εμπιστοσύνης σε θέματα πολιτισμού, οικονομικής συνεργασίας και τουρισμού.
Ωστόσο αυτό ούτε είναι αρκετό, ούτε είναι μεσο-μακροπρόθεσμα ασφαλές. Τρία βασικά σημεία-επιχειρήματα διαμορφώνουν αυτόν τον συλλογισμό.
1. Η ισορροπία είναι επισφαλής. Οποιοδήποτε μικρό ή μεγαλύτερο τεχνικό λάθος μπορεί να οδηγήσει σε ανάφλεξη στην περιοχή. Οι πρόσφατες εντάσεις, αλλά και η διαρκής ΝAVTEX της Τουρκίας συνηγορούν σε αυτό.
2. Η ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος συνεχίζεται και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου. Τεράστια ποσά σπαταλούνται για την αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, κονδύλια που θα μπορούσαν να επενδυθούν στην έρευνα, την τεχνολογία, το κοινωνικό κράτος.
3.Είναι σαφές ότι οι δύο χώρες θέλουν να επιδείξουν ότι μπορούν να επικοινωνούν και να οικοδομούν σχέσεις εμπιστοσύνης, χωρίς την διαμεσολάβηση τρίτων και ειδικά του αμερικανικού παράγοντα.Κανείς, όμως, δεν μπορεί να εγγυηθεί πώς δεν θα παρέμβει στα ελληνοτουρκικά του Αμερικάνος Πρόεδρος με απρόσμενες συνέπειες.
Η τακτική της στασιμότητας και της μη επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών μπορεί να αποβεί μοιραία για το μέλλον. Αρκεί μια ματιά στις πρόσφατες εξελίξεις στην Συρία όπου οι Κούρδοι εγκαταλήφθηκαν από τις Η.Π.Α. και αναγγνωρίστηκαν οι τζιχαντιστές ως προνομιακός σύμμαχος, με την ταυτόχρονη αναβάθμιση του ρόλου και του Ισραήλ και της Τουρκίας στην πολύπαθη χώρα.
Συνεπώς η αναγκαιότητα της καταφυγής στο διεθνές δίκαιο και η άμεση επίλυση των διαφορών με την από κοινού προσφυγή στο δικαστήριο της Χάγης είναι όσο ποτέ απαραίτητη.
Προς τούτο απαιτείται μία υπέρβαση. Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν θα μπορούσε να συμβάλει στην διαμόρφωση των προυποθέσεων μίας υπέρβασης.
Δέσμια μίας σκληρής ακροδεξιάς λογικής που ανακαλύπτει «εισβολείς» στο πρόσωπο των ταλαιπωρημένων προσφύγων, δέσμια των στερεοτύπων και της εθνικιστικής ρητορείας με αποκορύφωμα την στάση της στην συμφωνία των Πρεσπών, δεν μπορεί να παίξει τον ρόλο του καταλύτη.
Εναπόκειται στους λαούς των δύο χωρών, στο κίνημα ειρήνης και στα κόμματα της Αριστεράς να διεκδικήσουν την ειρήνη και την συνεργασία επιβάλλοντας την αλλαγή των συσχετισμών στις κυβερνήσεις.
