Παραθέτω, σε ελεύθερη απόδοση, στίχους από περίφημο σατιρικό τραγούδι για τις αμερικανικές ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, με τίτλο «Στέλνουμε τους πεζοναύτες», που είχε γράψει το 1965 ο Τομ Λέρερ: «…γιατί η δύναμη φέρνει το δίκιο / και μέχρι το φως να δούνε / πρέπει να προστατευτούνε / όλα τα δικαιώματά τους να κατοχυρωθούνε / μέχρι κάποιοι της αρεσκείας μας να μπορέσουν να εκλεγούνε».
Εξήντα χρόνια αργότερα, στα σοβαρά όμως αυτή τη φορά, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, στις δηλώσεις του για την επέμβαση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του προέδρου της Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, έμελλε να εκστομίσει τα εξής: «Δεν θέλουμε να εμπλακούμε με κάποιον άλλον που θα αναλάβει και να έχουμε την ίδια κατάσταση που είχαμε για πολλά χρόνια… Οπότε θα διοικούμε τη χώρα μέχρι τη στιγμή που θα μπορέσουμε να κάνουμε μια ασφαλή, κατάλληλη και συνετή μετάβαση». Εξηγώντας κατόπιν ευθαρσώς και ποιος θα είναι ο σκοπός της εν λόγω «μετάβασης»: «Θα στείλουμε τις πολύ μεγάλες αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου μας, τις μεγαλύτερες στον κόσμο, να εισέλθουν, να ξοδέψουν δισεκατομμύρια δολάρια, να επισκευάσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες υποδομές, τις πετρελαϊκές υποδομές, και να αρχίσουν να αποφέρουν κέρδη για τη χώρα».
Ενα από τα πολλά και σημαντικά προνόμια που απολαμβάνει ο ασύδοτος σύγχρονος καπιταλισμός, μαζί με τους κυριότερους πολιτικούς του εκπροσώπους, είναι ότι μπορεί να εκφράζει απολύτως ελεύθερα τις προθέσεις του, χωρίς να τηρεί οποιοδήποτε πρόσχημα διπλωματίας ή ιδεολογικής σύνδεσης με τις αρχές της δημοκρατίας και του Διαφωτισμού (όπως ίσχυε σε έναν βαθμό την εποχή που είχε γραφτεί το παραπάνω σατιρικό τραγουδάκι). Ο κυνισμός στις δηλώσεις των ισχυρών δεν έχει βέβαια ως κίνητρο κάποια διάθεση ειλικρίνειας. Στόχος είναι η τρομοκράτηση του κόσμου, διά μέσου ακριβώς της επίδειξης της ανυπέρβλητης δύναμης του πολύ μεγάλου κεφαλαίου και των πανίσχυρων κρατικών μηχανισμών που το υπηρετούν. Η ιδεολογία που πλαισιώνει τον σύγχρονο κυρίαρχο δημόσιο λόγο δεν είναι πλέον η ιδεολογία της συναίνεσης, αλλά η ιδεολογία της βίαιης καθυπόταξης.
Ταυτόχρονα, φαίνεται πως με τη συγκεκριμένη επέμβαση στη Βενεζουέλα κλείνει ένας κύκλος στην ιστορία του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού, που είχε ανοίξει με τη σύλληψη του Μανουέλ Νοριέγκα στον Παναμά, ακριβώς 36 χρόνια νωρίτερα, στις 3 Ιανουαρίου 1990. Ο σύγχρονος ιμπεριαλισμός μάλλον έχει αποφασίσει όχι απλώς να αποσυνδεθεί πλήρως από τις αρχές του Διαφωτισμού, όχι απλώς να μην τις χρησιμοποιεί πλέον ούτε καν ως άλλοθι για τις θηριώδεις αυθαιρεσίες του, αλλά να καταργήσει πλήρως στην πράξη την ίδια τη θεσμική πραγματικότητα στην οποία αυτές ενσωματώνονται. Ως γνωστόν, απαραίτητη θεσμική συνθήκη για την ισχύ της λαϊκής κυριαρχίας είναι η εθνική κυριαρχία. Δηλαδή, σε μια δεδομένη εθνική επικράτεια να μπορεί ο λαός που κατοικεί σε αυτήν να αποφασίζει για την τύχη του με στοιχειώδεις δημοκρατικές διαδικασίες χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις. Με απλά λόγια, να είναι κυρίαρχος λαός στη χώρα του.
Οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις πάντοτε και εξ ορισμού αποτελούσαν παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας. Οι επεμβάσεις ήταν κυρίως δύο ειδών – ας πούμε, άμεσες και έμμεσες. Οι πρώτες ήταν πολεμικές επιθέσεις του αμερικανικού ή του ΝΑΤΟϊκού στρατού (Κορέα, Βιετνάμ) και οι δεύτερες στρατιωτικά πραξικοπήματα οργανωμένα από τη CIA ή άλλες μυστικές υπηρεσίες (π.χ. Χιλή). Ολες προσλάμβαναν τον χαρακτήρα της έκτακτης ανάγκης – για να σωθεί η εκάστοτε χώρα από τον «κομμουνισμό» ή/και από κάποιον «δικτάτορα». Κατά κανόνα είχαν ως στόχο την εγκαθίδρυση νέου εγχώριου καθεστώτος, με κυβέρνηση-μαριονέτα. Και κατά τούτο διέφεραν από την προσάρτηση εδαφών σε κανονικό πόλεμο, μετά την οποία η κατακτημένη χώρα τελούσε υπό ξένη κατοχή. Οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις δεν αμφισβητούσαν την εντοπιότητα των θεσμών. Εστω και αν τούτοι όφειλαν να είναι… της αρεσκείας της ιμπεριαλιστικής δύναμης.
Στο παραπάνω απόσπασμα των δηλώσεων του Τραμπ, το ότι η νέα κατάσταση οφείλει να αρέσει στους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές είναι σαφές – το καινούργιο είναι πως τούτο δηλώνεται ευθέως κιόλας. Το αληθινά καινούργιο βέβαια των δηλώσεων είναι πως η χώρα θα διοικείται από τους ίδιους τους Αμερικανούς μέχρι να προκύψει η κατάσταση που θα τους αρέσει. Το σημαντικότερο απ’ όλα όμως είναι ο κεντρικός στόχος της συγκεκριμένης επέμβασης. Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας από τις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ έγινε για να δικαστεί από δικαστήριο των ΗΠΑ σε έδαφος των ΗΠΑ.
Οσον αφορά την εθνική -και κατά συνέπεια τη λαϊκή- κυριαρχία, μάλλον η σημαντικότερη από τις τρεις εξουσίες -νομοθετική (Κοινοβούλιο), εκτελεστική (κυβέρνηση) και δικαστική (δικαστήρια)- είναι η τρίτη. Είναι η εξουσία που καλείται να ελέγξει τις άλλες δύο, εξασφαλίζοντας ότι η «νόμιμη βία» του κράτους, που ορίζει την εθνική κυριαρχία ως τέτοια, είναι όντως νόμιμη. Ο σύγχρονος αμερικανικός ιμπεριαλισμός καταργεί συμβολικά, μαζί με το διεθνές δίκαιο, τις επιμέρους δικαστικές εξουσίες όλων των εθνών-κρατών – καθιστώντας «παγκόσμια δικαστική εξουσία» τη δικαστική εξουσία των ΗΠΑ. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η τελευταία συμμετέχει και η ίδια σε τούτο το φασιστικό αίσχος.
