Στα τέλη Ιουλίου 2025, ο Στρατός των ΗΠΑ υπέγραψε αθόρυβα ένα από τα μεγαλύτερα αμυντικά συμβόλαια στην αμερικανική ιστορία. Μια συμφωνία ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων παρέδωσε τον έλεγχο της πληροφοριακής υποστήριξης του πεδίου μάχης, του εφοδιασμού, της εσωτερικής ασφάλειας και των συστημάτων ελέγχου της μετανάστευσης στην Palantir Technologies, την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων που συνίδρυσε ο δισεκατομμυριούχος Peter Thiel. Επισήμως παρουσιάστηκε ως μεταρρύθμιση αποδοτικότητας, στην πραγματικότητα όμως μετέφερε βασικές κυριαρχικές λειτουργίες ασφάλειας σε μια ιδιωτική εταιρεία, της οποίας ο ιδρυτής έχει δηλώσει ανοιχτά ότι «η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι πλέον συμβατές».
Δεν επρόκειτο για μεμονωμένη συναλλαγή. Κατά τη δεύτερη θητεία του Donald Trump, μια νέα συγκρότηση έχει παγιωθεί στην Ουάσιγκτον: ένας συνασπισμός δισεκατομμυριούχων της τεχνολογίας, επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων και ιδεολόγων που μηχανεύονται αυτό που αποκαλούμε «Αυταρχικό Στρώμα», ένα κάθετα ολοκληρωμένο σύστημα ιδιωτικοποιημένου ελέγχου που εκτείνεται από πλατφόρμες cloud και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έως αυτόνομα drones, στρατιωτικούς δορυφόρους και ακόμη και τη νομισματική υποδομή. Στην κορυφή του βρίσκονται οι Peter Thiel, Elon Musk, Marc Andreessen και David Sacks, των οποίων οι επενδύσεις ευθυγραμμίζονται πλέον με ένα πολιτικό σχέδιο: την αναδιαμόρφωση της ίδιας της κυριαρχίας, έτσι ώστε να λειτουργεί ως ιδιωτικό περιουσιακό κεφάλαιο.
Πέρα από το παλιό στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα
Σε αντίθεση με το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, αυτή η διαμόρφωση είναι ταχύτερη, διακρατική και ιδεολογικά συνεκτική. Δεν προελαύνει με άρματα μάχης ούτε ασκεί πίεση στο Κογκρέσο απ’ έξω. Αντίθετα, ενσωματώνεται μέσω μηχανισμών αναπαραγωγής στελεχών, κύκλων προμηθειών και τεχνικών αρχιτεκτονικών χωρίς τις οποίες το κράτος δεν μπορεί πλέον να λειτουργήσει. Η Silicon Valley δεν κατασκευάζει πια εφαρμογές, κατασκευάζει αυτοκρατορίες.
Οι μηχανισμοί κατάληψης είναι πλέον ορατοί. Το Πεντάγωνο έχει αρχίσει να εντάσσει απευθείας στελέχη της Silicon Valley στην στρατιωτική ιεραρχία μέσω του προγράμματος Detachment 201, το οποίο περιλαμβάνει στους αξιωματικούς του τον επικεφαλής τεχνολόγο της Palantir, τον επικεφαλής τεχνητής νοημοσύνης της Meta και υπεύθυνους προϊόντων από την OpenAI. Η «περιστρεφόμενη πόρτα» μεταξύ κυβέρνησης και βιομηχανίας έχει μετατραπεί σε δομική συγχώνευση. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J.D. Vance ανήλθε στην εξουσία αφού ο Thiel διοχέτευσε 15 εκατομμύρια δολάρια στην εκστρατεία του για τη Γερουσία το 2022. Πρώην στελέχη της Anduril και της Palantir καταλαμβάνουν πλέον καίριες θέσεις στον Στρατό, στο Γραφείο Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου και σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες.
Οι προμήθειες επίσης έχουν αντιστραφεί. Εκεί όπου άλλοτε το κράτος όριζε τα πρότυπα προς τους προμηθευτές, σήμερα οι ιδιωτικές πλατφόρμες θέτουν τους κανόνες. Οι αρχιτεκτονικές δεδομένων της Palantir καθορίζουν τι μπορούν να δουν και να αποφασίσουν οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Πουθενά αυτό δεν είναι πιο καθοριστικό από την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE). Τον Απρίλιο του 2025, η ICE ανέθεσε στην Palantir συμβόλαιο 30 εκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή του ImmigrationOS, μιας πλατφόρμας επιτήρησης σχεδιασμένης να παρέχει «σχεδόν σε πραγματικό χρόνο ορατότητα» στις μετακινήσεις μεταναστών, να απλοποιεί τη στοχοποίηση και τη σύλληψη και να παρακολουθεί τις λεγόμενες «αυτο-απελάσεις». Διαρροές εσωτερικής επικοινωνίας δείχνουν μηχανικούς της Palantir να εργάζονται ραγδαία για να εντοπίζουν άτομα που έχουν επισημανθεί προς απομάκρυνση.
Η σύγκρουση συμφερόντων είναι δομική. Ο Stephen Miller, αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου και βασικός αρχιτέκτονας της πολιτικής μαζικών απελάσεων, φέρεται να κατέχει μετοχές της Palantir αξίας έως 250.000 δολαρίων. Η τιμή της μετοχής της εταιρείας αυξήθηκε περίπου κατά 80% το 2025, κυρίως λόγω της διεύρυνσης των κυβερνητικών συμβολαίων.
Τα αυτόνομα drones της Anduril διαμορφώνουν τις παραμέτρους της μάχης. Τα τροχιακά συστήματα της SpaceX στηρίζουν τη στρατιωτική διοίκηση και τον έλεγχο. Στην εσωτερική πολιτική, το Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας της κυβέρνησης Trump χρησιμοποιεί αλγοριθμικά μοντέλα για την αυτοματοποίηση περικοπών σε κοινωνική πρόνοια και υγεία, ενσωματώνοντας τη λιτότητα απευθείας στον κώδικα, πολιτικές επιλογές που εκτελούνται χωρίς νομοθέτηση.
Όλα αυτά εδράζονται σε ένα συνεκτικό κοσμοείδωλο. Δόγματα που άλλοτε περιορίζονταν σε περιθωριακά ιστολόγια έχουν περάσει στο κυρίαρχο ρεύμα της αμερικανικής διακυβέρνησης: ο «Σκοτεινός Διαφωτισμός» με την καχυποψία του απέναντι στη δημοκρατία, ο «αποτελεσματικός επιταχυντισμός» με την πίστη του στην ταχύτητα αντί της συναίνεσης, και ο κρυπτο-αναρχοκαπιταλισμός με το όραμά του για ιδιωτικό χρήμα πέρα από τη ρύθμιση. Αυτό εννοούμε με τον όρο Authoritarian Stack: όχι μια μεταφορά, αλλά ένα στρωματοποιημένο σύστημα — δόγμα, κεφάλαιο, ρύθμιση, υποδομή — που συγκροτεί μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική μεταδημοκρατικού ελέγχου.
Τα διακυβεύματα για την Ευρώπη
Αυτή η αρχιτεκτονική δεν περιορίζεται από εθνικά σύνορα. Η βαρυτική της έλξη ήδη αναδιαμορφώνει την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την ψηφιακή υποδομή της Ευρώπης — όχι μόνο μέσω συνθηκών του ΝΑΤΟ, αλλά μέσω συμβολαίων και πλατφορμών που δένουν τα ευρωπαϊκά κράτη με αμερικανικές εταιρείες των οποίων η αφοσίωση ανήκει στους επενδυτές και όχι στα κοινοβούλια.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Palantir παρέχει πλέον στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) μια ομοσπονδιακή πλατφόρμα δεδομένων αξίας 330 εκατομμυρίων λιρών, που καλύπτει δεκάδες εκατομμύρια αρχεία ασθενών, και η οποία ανατέθηκε χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο. Στη Γερμανία, η Palantir έχει προμηθεύσει λογισμικό για την αντιτρομοκρατία και την επιβολή του νόμου, ενώ η κοινοπραξία της Anduril με τη Rheinmetall υπόσχεται την ανάπτυξη αυτόνομων σμηνών drones σε ολόκληρο το ΝΑΤΟ. Η Ιταλία έχει υπογράψει μη κοινοποιήσιμα τη δημόσια σφαίρα συμβόλαια για την ενσωμάτωση των τερματικών Starlink του Elon Musk σε στρατιωτικά και δίκτυα επικοινωνίας εκτάκτου ανάγκης. Στις Βρυξέλλες, αξιωματούχοι παραδέχονται ιδιωτικά ότι η μεταναστευτική ατζέντα της ΕΕ εξαρτάται πλέον τεχνολογικά από συστήματα αμερικανικής προέλευσης.
Κάθε συμβόλαιο υπονομεύει ολοένα και περισσότερο την ικανότητα της Ευρώπης να έχει κυβερνητική ανεξαρτησία. Όταν κρίσιμες υποδομές εξαρτώνται από πλατφόρμες που ελέγχονται από άτομα τα οποία υποστηρίζουν ανοιχτά ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα και παρεμβαίνουν σε εθνικές εκλογές, η κυριαρχία μετατρέπεται σε μυθοπλασία. Ο Elon Musk υποστήριξε ανοιχτά το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κατά τη διάρκεια των γερμανικών εκλογών, δηλώνοντας ότι «μόνο το AfD μπορεί να σώσει τη Γερμανία» — παρότι το κόμμα τελεί υπό παρακολούθηση από τις γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών για εξτρεμισμό. Ταυτόχρονα, ο Musk ελέγχει κρίσιμες υποδομες με τη δύναμη τέτοια, ώστε να αποφασίσει αν η Ουκρανία θα βυθιστεί στο σκοτάδι στο πεδίο της μάχης.
Αυτό που συνδέει όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι μόνο η τεχνική εξάρτηση αλλά και η ιδεολογική διείσδυση. Οι εταιρείες που εισέρχονται στην Ευρώπη αποτελούν μέρος του ίδιου, χρηματοδοτούμενου από venture capital και ιδεολογικά συνεκτικού μπλοκ που οδηγεί τη σημερινή αυταρχική στροφή στην Ουάσιγκτον. Όταν η Palantir ή η Anduril πωλούν στην Ευρώπη μια πλατφόρμα, δεν εξάγουν απλώς λογισμικό: εξάγουν ένα κοσμοείδωλο στο οποίο η κυριαρχία, η επιτήρηση, το μονοπώλιο και η βία υπερισχύουν της δημοκρατικής διαβούλευσης.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια υπαρξιακή επιλογή: είτε να οικοδομήσει τώρα γνήσια τεχνολογική κυριαρχία, είτε να αποδεχτεί τη διακυβέρνηση από πλατφόρμες της Silicon Valley των οποίων οι αρχιτέκτονες θεωρούν τη δημοκρατία ένα παρωχημένο λειτουργικό σύστημα που πρέπει να αντικατασταθεί.
Κάνοντας την εξουσία ορατή
Σε αυτό το πλαίσιο αναδύθηκε το πρότζεκτ Authoritarian Stack. Αναπτύχθηκε από ένα δίκτυο ερευνητών, δημοσιογράφων και τεχνολόγων και στοχεύει να χαρτογραφήσει, να ονομάσει και να εκθέσει την αρχιτεκτονική αυτής της νέας διαμόρφωσης εξουσίας — την ιδεολογία της, την υποδομή της, τους δρώντες της και την απειλή που συνιστά για τη δημοκρατική αυτοδιάθεση.
Το πρότζεκτ προσφέρει τρία βασικά στοιχεία.
Πρώτον, ένα ερευνητικό, οπτικό long-read που ανιχνεύει την άνοδο της Αυταρχικής Στρωμάτωσης μέσα από δημόσια έγγραφα και πρωτότυπη έρευνα, δείχνοντας πώς μια χούφτα ηγετών της τεχνολογίας και επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων μετέφρασαν, μέσα σε μια δεκαετία, την τεχνο-αυταρχική ιδεολογία σε πρωτοφανή θεσμική επιρροή πάνω σε στρατιωτικά συμβόλαια των ΗΠΑ, χρηματοπιστωτικές υποδομές και καίριες κυβερνητικές θέσεις.
Δεύτερον, έναν διαδραστικό χάρτη δικτύων που καθιστά ορατές στο κοινό τις τεκμηριωμένες σχέσεις εξουσίας: ροές κεφαλαίου, ιδεολογικές συμμαχίες, κυβερνητικά συμβόλαια και θεσμική κατάληψη, σε περισσότερους από 200 δρώντες. Η χαρτογράφηση ακολουθεί ένα εννοιολογικό πλαίσιο που διακρίνει το σύστημα σε πέντε αλληλεξαρτώμενα επίπεδα: δόγμα, ρύθμιση, κεφάλαιο, υποδομή και βασικούς τομείς όπως άμυνα, αεροδιαστημική και ενέργεια. Με την κατηγοριοποίηση κάθε δρώντα και σύνδεσης, ο χάρτης γίνεται ζωντανό εργαλείο για την ανίχνευση του τρόπου με τον οποίο το συγκεντρωμένο τεχνολογικό κεφάλαιο αναδιαμορφώνει τη θεσμική εξουσία. και για την παρέμβαση στο αφήγημά της.
Τρίτον, ένα εγχειρίδιο πολιτικής που παρέχει σε δημοσιογράφους, ακτιβιστές και ανρθώπους που χαράζουν πολιτικές τα διανοητικά εργαλεία για να κατανοήσουν και να αμφισβητήσουν αυτή τη συγκρότηση με σχολιασμένες αναγνώσεις οργανωμένες ανά ιδεολογική κοσμοθεωρία, στρατηγικό τομέα και μελέτη περίπτωσης.
Γιατί αυτό έχει σημασία τώρα
Η υποδομή δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Το ποιος τη χτίζει, ποιος την κατέχει και ποιος την χειρίζεται καθορίζει το μέλλον. Οι τεχνο-αυταρχικοί το γνωρίζουν αυτό, γι’ αυτό και έχουν μετακινηθεί από την επιχειρηματολογία ενάντια στη δημοκρατία στην κατασκευή του υποκατάστατού της. Δεν χρειάζεται να πείσουν ψηφοφόρους, χρειάζεται να ελέγξουν την υποδομή. Δεν χρειάζεται να καταλάβουν το κράτος, χρειάζεται να γίνουν το λειτουργικό του σύστημα.
Σκοπός του Authoritarian Stack δεν είναι απλώς να περιγράψει ένα σύνολο εταιρειών, αλλά να ονομάσει έναν πολιτικό σχηματισμό. Η χαρτογράφησή του τον εκθέτει. Η έκθεσή του τον καθιστά αμφισβητήσιμο. Η ονομασία του επιβάλλει την αναγνώριση ότι αυτό που διακυβεύεται δεν είναι η αποδοτικότητα ή η καινοτομία, αλλά το μέλλον της δημοκρατικής αυτοδιάθεσης.
Αν η δημοκρατία πρόκειται να επιβιώσει στην εποχή των πολέμων τεχνητής νοημοσύνης, των ιδιωτικοποιημένων τροχιακών δικτύων και της αυταρχικής αλγοριθμικής διακυβέρνησης, πρέπει να ανακτήσει τα δικά της τεχνολογικά θεμέλια. Αυτό σημαίνει επένδυση σε δημόσιες υποδομές — cloud, μικροτσίπ, συστήματα ταυτότητας, αμυντικές πλατφόρμες — σχεδιασμένες να υπηρετούν τους πολίτες και τη δημοκρατία, όχι τους ολιγάρχες. Σημαίνει τη συγγραφή δογμάτων δημοκρατικής τεχνολογίας με την ίδια πρόθεση που η Αυταρχική Τεχνολογική Δεξιά έχει συγγράψει τα μεταδημοκρατικά της δόγματα. Και σημαίνει την άρνηση της σύγχυσης της ιδιωτικής κατάληψης με το δημόσιο συμφέρον.
Η Αυταρχική Τεχνολογική Δεξιά έχει σχέδιο και το προωθεί με ταχύτητα. Οι δημοκρατίες οφείλουν να απαντήσουν με την ίδια σαφήνεια και ισχυρή νομιμοποίηση. Η στρωμάτωση μπορεί να ρυθμιστεί, αλλά μόνο αν πρώτα ιδωθεί γι’ αυτό που είναι: όχι μια τεχνική τάση, αλλά η αρχιτεκτονική ενός νέου είδους εξουσίας.
Η ΕΠΟΧΗ από ROSALUX
