Από μια μικρή ηφαιστειακή λίμνη στα δυτικά της Νάπολης, ονόματι Αβέρνο, οι ψυχές των Ρωμαίων περνούσαν στον Κάτω Κόσμο. Από εκεί ακριβώς μπαινοβγαίνει σε τακτά χρονικά διαστήματα και η Περσεφόνη της μυθολογίας, η εξέχουσα περσόνα τής ως άνω ποιητικής συλλογής της βραβευμένης, ως γνωστόν, το 2020 με Νόμπελ, Αμερικανίδας ποιήτριας Λουίζ Γκλικ (1943-2023). Μέσα από τη μορφοποίηση του συγκεκριμένου ιδιώματος και τα επίλεκτα ρηματοποιημένα τοπία, όπως διαδοχικά εμφανίζονται, διαφαίνονται αμέσως τα κύρια χαρακτηριστικά της όλης κειμενικής ταυτότητας. Η ποιητική τέχνη τίθεται ακόμη μια φορά στην υπηρεσία της κατανόησης κρίσιμων φαινομένων της ζωής. Ο έρωτας, αν και μυστήριο κατά βάθος, όπως δηλώνεται προγραμματικά, προσεγγίζεται με σύνεση και τακτ, λαμβάνοντας υπόψη την εγγενή πολυσημία του. Η κατανόηση του σχετικού μηνύματος και η περαιτέρω διάχυση των συμφραζομένων του κρίνονται πρόσφορες.
Διαπιστώνω ότι ένα μέρος της φαουστικής τραγωδίας απηχεί σε ορισμένους στίχους. Ενώ η επιμελής διερεύνηση, η διερμηνεία της αμιγώς φαντασιακής διάστασης των πραγμάτων, η μελέτη των ορίων που θέτει ο θάνατος, βεβαίως η απαραίτητη εμβάθυνση στη σημειολογία του ρόλου της Μητέρας Δήμητρας, αλλά και οι αναγκαίοι συσχετισμοί με την τρέχουσα, τη λεγομένη εξ αντικειμένου πραγματικότητα και την όποια ηθική της υφή συναποτελούν ορισμένα από τα εμφανέστερα δομικά στοιχεία του έργου. Η γραφή διατείνεται ότι ακυρώνει εντέλει την πιθανότητα της άγνοιας του όντος περί των όσων αφορούν την ίδια του την ύπαρξη. Ναι, η λέξη σώζει. Τα συναφή πορίσματα διακρίνονται για τη δραστική τους ετυμηγορία. Αρκούν δύο παραδείγματα: «Η λέξη ήταν ένας κώδικας, μυστηριώδης, όπως η στήλη / της Ροζέτας. / Ηταν επίσης ένα οδόσημο, μια προειδοποίηση» και «Η αποστολή ήταν να ερωτευτείς. / Οι λεπτομέρειες εξαρτιούνταν από σένα. / Το δεύτερο μέρος ήταν / να συμπεριλάβεις στο ποίημα ορισμένες λέξεις, / λέξεις που προέρχονταν από συγκεκριμένο κείμενο / πάνω σ’ ένα εντελώς διαφορετικό θέμα» (βλ. σσ. 57 και 63 αντιστοίχως).
Η μεταφυσική παράμετρος διαμορφώνει το δικό της πεδίο αναφορών και αυτοαναφορών. Εξ ου και η ομολογία πίστης στο ενδεχόμενο της άμεσης, της ανέκκλητης εμπλοκής του Ιερού. Οπως εδώ φέρ’ ειπείν: «Τραγούδι της γης, / τραγούδι του μυθικού οράματος της αιώνιας ζωής – / Η ψυχή μου / συντρίβεται από την προσπάθεια/ να ανήκει στη γη -/ Τι θα κάνεις εσύ / όταν θα έρθει η σειρά σου στο λιβάδι με τον θεό;» (βλ. σελ. 51). Εμμέσως πλην σαφώς προκύπτει ότι τα παρόντα λεκτικά συντάγματα υποστηρίζουν την πεποίθηση του Λούντβιχ Βιτγκενστάιν, σύμφωνα με την οποία η φιλοσοφία αποτυπώνεται μόνον ως ποίηση. Συγκρατώ επίσης ότι οι προκείμενες αποτιμήσεις εκ μέρους ενός συνειδητού, συστηματικού ρεαλισμού συνιστούν αναπόσπαστα αντιστικτικά στοιχεία των εκφάνσεων. Η ανθρωπολογική απόκλιση αποτελεί σταθερό δείκτη της αναστοχαστικής αρτίωσης. Εστω ένα παράδειγμα: «Αρχίζουμε να διακρίνουμε εδώ / την έντονη βία της γης / της οποίας η εχθρικότητα υπονοεί / πως δεν έχει την επιθυμία / να συνεχίσει ως πηγή ρεαλιστική ζωής. / Και γιατί αυτή η υπόθεση / δεν συζητήθηκε ποτέ; Επειδή / δεν υπάρχει μέσα στην ιστορία. μόνο / δημιουργεί την ιστορία» (βλ. σελ. 171).
Σημειώνω ότι στην παρούσα, άρτια διαρθρωμένη κειμενική σκηνή, η οποία προβάλλεται επαρκώς στη γλώσσα μας, εντοπίζονται με τη δέουσα πάντα καθαρότητα και λεκτική επάρκεια οι οικολογικές συνισταμένες. Αναμενόμενες άλλωστε από την πλευρά της ποιήτριας. Παραθέτω τις εξής τρεις ενδεικτικές αποτυπώσεις: «δεν τέλειωσε η νύχτα, δεν ήταν η γη / ασφαλής όταν φυτεύτηκε / δεν φυτέψαμε τους σπόρους, / δεν ήμασταν αναγκαίοι για τη γη, /τ’ αμπέλια δεν τρυγήθηκαν» και «ό,τι οι άλλοι βρήκαν στην τέχνη, / εγώ το βρήκα στη φύση. Ο,τι οι άλλοι βρήκαν / στην ανθρώπινη αγάπη, εγώ το βρήκα στη φύση, / Πολύ απλό. Αλλά δεν υπήρχε φωνή εκεί». Ομοίως εδώ: «Η φίλη μου η γη είναι πικραμένη. νομίζω / πως το φως του ήλιου την έχει απογοητεύσει. / Πικραμένη ή εξαντλημένη, είναι δύσκολο να πω. / Ανάμεσα σ’ εκείνη και στον ήλιο, / κάτι έχει τελειώσει. / Θέλει, τώρα, να μείνει μόνη. / νομίζω πως πρέπει να πάψουμε / να καταφεύγουμε σ’ αυτή για επιβεβαίωση (βλ. σσ. 23, 29 και 41 αντιστοίχως). Κοντολογίς, πρόκειται για υποδειγματικές αποκρυσταλλώσεις του στίχου «ως υπηρέτη των παθών».
Γιώργος Βέης
