Για τις δυτικές δημοκρατίες, η γοητεία των ειδικών δυνάμεων έγκειται στις απαντήσεις που δίνουν στα βασικά ερωτήματα του σύγχρονου πολέμου: Ποιος πρέπει να σκοτωθεί; Ποιος θα σκοτώσει; Και πώς θα ελαχιστοποιηθεί το βάρος για τους πολίτες;
Μαύρα ελικόπτερα πετούν χαμηλά πάνω από μια σκοτεινή πόλη. Εκρήξεις και πυροβολισμοί. Μασκοφόροι άνδρες ορμούν προς τον στόχο τους — μια εκτέλεση, μια σύλληψη, ένα σώμα, έναν δεμένο και φιμωμένο «υψηλής αξίας» κρατούμενο. Όλα καταγράφονται ζωντανά μέσα από διόπτρες νυχτερινής όρασης και μεταδίδονται σε ένα κέντρο διοίκησης, όπου μια ομάδα στέκεται σκυμμένη πάνω από οθόνες. Το γεγονός έχει προαναγγελθεί επί μακρόν, κι όμως αιφνιδιάζει πλήρως. Κρατιέται μυστικό για λόγους ασφαλείας — και ύστερα εξαπολύεται στον κόσμο ως ένα εντυπωσιακό επικοινωνιακό πραξικόπημα.
Όποιο κι αν ήταν το τελικό κίνητρο, αυτό που είδαμε δεν είναι επιστροφή στη διπλωματία των κανονιοφόρων ούτε ρήξη με γνώριμους κανόνες. Το έχουμε ξαναδεί. Το πρότυπο για την επιχείρηση Μαδούρο ήταν η εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν από την κυβέρνηση Ομπάμα και το πιο κοντινό είναι η ανατροπή του Λίβυου ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Οι επιχειρήσεις καταδίωξης όσων χαρακτηρίζονται εχθροί των Ηνωμένων Πολιτειών μόνο εξαιρετικές δεν είναι. Το κατεστημένο των ειδικών δυνάμεων —περίπου 70.000 «χειριστές» σήμερα— βρίσκεται σε συνεχή δράση.
Η Delta Force, ο πυρήνας των σύγχρονων αμερικανικών ειδικών δυνάμεων, ιδρύθηκε το 1977 από βετεράνους των «βρόμικων πολέμων» στο Βιετνάμ και στο Λάος. Εμπνεύστηκε από τη βρετανική SAS, μια ευέλικτη μονάδα που δημιουργήθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και προσέλκυσε το αμερικανικό ενδιαφέρον για την επιτυχία της κατά των κομμουνιστών ανταρτών στη Μαλαισία. Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, οι ειδικές δυνάμεις πολλαπλασιάστηκαν. Για τις δυτικές δημοκρατίες, η γοητεία τους έγκειται στις απαντήσεις που δίνουν στα βασικά ερωτήματα του σύγχρονου πολέμου: Ποιος πρέπει να σκοτωθεί; Ποιος θα σκοτώσει; Και πώς θα ελαχιστοποιηθεί το βάρος για τους πολίτες;
Οι δολοφονίες, η υπονόμευση, οι επιδρομές και δολιοφθορές, οι ψυχολογικές επιχειρήσεις και οι παραστρατιωτικοί πληρεξούσιοι υπό την καθοδήγηση ειδικών δυνάμεων απαιτούν πολλά από μια επίλεκτη ομάδα ειδικών, αλλά μειώνουν το κόστος και προσφέρουν το πρόσθετο πλεονέκτημα της άρνησης εμπλοκής. Μιμούμενες συνειδητά τους αντιπάλους τους στα αριστερά αντάρτικα κινήματα, οι ειδικές δυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου έθεσαν τον ανορθόδοξο πόλεμο στην υπηρεσία του κράτους. Αργότερα, ο λεγόμενος «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» και ο «παγκόσμιος πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» διεύρυναν θεαματικά τη δράση τους.
Οι ειδικές δυνάμεις είναι ταυτόχρονα μέρος του κράτους και σκόπιμα αποδεσμευμένες από πολλούς από τους κανόνες του. Αυτή η αμφισημία είναι χρήσιμη, αλλά σε μεγάλη κλίμακα γεννά επίμονα ερωτήματα λογοδοσίας και πόρων. Το πώς χρηματοδοτούνται μόνιμοι στρατοί ήταν, άλλωστε, το ερώτημα που ιστορικά γέννησε τα κοινοβούλια. Ποιος, λοιπόν, εποπτεύει και πληρώνει έναν ανορθόδοξο πόλεμο «εκτός βιβλίων»; Δεν είναι τυχαίο ότι πρώτα οι Γάλλοι και έπειτα η CIA έμαθαν να μετατρέπουν τους βαρόνους των ναρκωτικών του Χρυσού Τριγώνου σε χρηματοδότες των παραστρατιωτικών τους. Όπως δείχνουν η υπόθεση Ιράν–Κόντρα της δεκαετίας του 1980 και η οικονομία του οπίου στο Αφγανιστάν, το μυστικό κράτος της Αμερικής γνωρίζει καλά την «ναρκοτρομοκρατία».
Το σημερινό οικοδόμημα των ειδικών δυνάμεων προέκυψε από μια προσπάθεια να επιβληθεί στρατιωτική πειθαρχία και κάποιος βαθμός κοινοβουλευτικής εποπτείας σε αυτόν τον σκοτεινό κόσμο. Με τη θερμή στήριξη μιας διακομματικής συναίνεσης, οι ειδικές δυνάμεις είναι σήμερα πιο φονικές από ποτέ και, παρότι μυστικές, αποτελούν τον πιο ορατό και πολιτισμικά «επίκαιρο» κλάδο του αμερικανικού στρατού. Εικόνες τους τροφοδοτούν το Χόλυγουντ, τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια. Οι παραστρατιωτικές πρακτικές της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) φέρουν αυτό το πολιτισμικό αποτύπωμα. Κι αν οι ένοπλοι κομάντο μοιάζουν με έναν σύγχρονο Φρανκενστάιν, δικό μας δημιούργημα είναι.
