Γιατί οι κυβερνήσεις βρίσκουν πόρους για τον πόλεμο, αλλά επικαλούνται τη δημοσιονομική στενότητα όταν πρόκειται για τις ανάγκες των πολιτών;..
Ένα κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας διατρέχει την Ευρώπη, από τη Γαλλία και τη Γερμανία μέχρι την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία και την Αλβανία. Οι κινητοποιήσεις έχουν διαφορετικές αφετηρίες αλλά εκφράζουν μια κοινή κρίση εμπιστοσύνης προς τις πολιτικές ηγεσίες. Εκατομμύρια Ευρωπαίοι βλέπουν το κόστος ζωής να αυξάνεται, τις δημόσιες υπηρεσίες να υποβαθμίζονται και τις κυβερνήσεις να διαθέτουν ολοένα περισσότερους πόρους για στρατιωτικούς εξοπλισμούς.
Τέσσερα αιτήματα συνδέουν τις διαμαρτυρίες: Η αντίθεση στη λιτότητα και στη συγκέντρωση πλούτου, η καταγγελία της αστυνομικής καταστολής, η υπεράσπιση του δικαιώματος αλληλεγγύης προς τους Παλαιστινίους και η απόρριψη της οικονομίας του πολέμου.
Στη Γαλλία, οι μαθητικές κινητοποιήσεις ξεκίνησαν από τα υπερπόντια εδάφη, όπου οι κοινωνικές ανισότητες είναι ιδιαίτερα έντονες. Στη Μαγιότ, σχολείο σχεδιασμένο για 900 μαθητές φιλοξενεί περίπου 2.300. Στη Γαλλική Γουιάνα, μαθητές διεκδίκησαν στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής, εξαερισμό και οικονομικά προσιτή σίτιση.
Όταν οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν στη μητροπολιτική Γαλλία, ανέδειξαν την έλλειψη εκπαιδευτικών, τον συνωστισμό στις τάξεις και την υποβάθμιση των σχολικών εγκαταστάσεων. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, κινητοποιήσεις επηρέαζαν 180 εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Η εξέγερση συνδέεται με εκείνη των Κίτρινων Γιλέκων το 2018 και τις αντιδράσεις στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού. Κοινός παρονομαστής είναι το ερώτημα ποιος επωμίζεται το κόστος των κυβερνητικών επιλογών.
Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, επίκεντρο των διαμαρτυριών είναι η στεγαστική κρίση. Η αύξηση των ενοικίων απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων, ενώ η τουριστική ανάπτυξη και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτοπίζουν κατοίκους από τις γειτονιές τους.
Η κατοικία αποκαλύπτει μια θεμελιώδη ταξική αντίθεση: Για τον ενοικιαστή αποτελεί αναγκαίο αγαθό, ενώ για το επενδυτικό κεφάλαιο πηγή προσόδων. Οι πολιτικές που αυξάνουν την αξία των ακινήτων ενισχύουν τους επενδυτές, αλλά επιδεινώνουν την ανασφάλεια των νοικοκυριών.
Στην Αλβανία, οι κινητοποιήσεις στρέφονται εναντίον τουριστικών επενδύσεων που συνδέονται με τον Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ. Τα σχέδια ανάπτυξης σε προστατευόμενες περιοχές προκαλούν αντιδράσεις για περιβαλλοντική καταστροφή, αμφισβητούμενες ιδιοκτησίες και κυβερνητική διαφάνεια. Το φλαμίνγκο, χαρακτηριστικό πτηνό των απειλούμενων υγροτόπων, έγινε σύμβολο αντίστασης.
Η καταστολή εντείνει τη δυσπιστία. Στη γαλλική πόλη Λανς, στις 5 Οκτωβρίου, ένας δεκαπεντάχρονος έχασε το χέρι του από έκρηξη αστυνομικής χειροβομβίδας κρότου-λάμψης κοντά σε σχολική διαδήλωση. Ακολούθησε προσωρινή αναστολή της χρήσης του συγκεκριμένου όπλου στις σχολικές κινητοποιήσεις.
Στη Γερμανία, η δυσαρέσκεια επικεντρώνεται στην πιθανή επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας. Χιλιάδες νέοι συγκεντρώθηκαν στο Βερολίνο στις 31 Οκτωβρίου, ζητώντας περισσότερες επενδύσεις στους ανθρώπους και λιγότερες στον πόλεμο.
Στην Ιταλία, συνδικάτα οργάνωσαν γενική απεργία εναντίον του πληθωρισμού και της πολεμικής οικονομίας, ενώ λιμενεργάτες απέκλεισαν τμήματα του λιμανιού της Γένοβας.
Σε όλα αυτά είναι καθοριστική η απόφαση του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αυστηρή απέναντι στις κοινωνικές δαπάνες, εμφανίζεται πρόθυμη να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες αν πρόκειται για εξοπλισμούς.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια βαθύτερη κρίση πολιτικής νομιμοποίησης. Οι κοινωνίες καλούνται να αποδεχθούν επισφαλή εργασία, ακριβή στέγαση, υποβαθμισμένες δημόσιες υπηρεσίες και αυξανόμενες στρατιωτικές υποχρεώσεις. Οι κινητοποιήσεις, παρά τις διαφορές τους, θέτουν το ίδιο πολιτικό ερώτημα: Γιατί οι κυβερνήσεις βρίσκουν πόρους για τον πόλεμο, αλλά επικαλούνται τη δημοσιονομική στενότητα όταν πρόκειται για τις ανάγκες των πολιτών;..
