Η συνάντηση αποτελεί την πρώτη ευκαιρία για να βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο Βραζιλιάνος ομόλογός του Μάουρο Βιέιρα, μετά τη φυγή του Φλάβιο Μπολσονάρου στις ΗΠΑ.
Ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, Σεργκέι Λαβρόφ, παρευρίσκεται την Παρασκευή και το Σάββατο στη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της G20 στην Ατλάντα της Τζόρτζια. Η παρουσία του στην ετήσια αυτή συνάντηση, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022, προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στους Ευρωπαίους αντιπροσώπους. Ο Ουκρανός ομόλογός του απουσιάζει (το Κίεβο δεν συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, αν και είχε συμμετάσχει ως προσκεκλημένο τα προηγούμενα χρόνια), και η συμμετοχή του Λαβρόφ ταράζει τα νερά σε μια σύνοδο που ξεκίνησε την Παρασκευή με κύρια θέματα τον πόλεμο στην Ουκρανία και την επίθεση κατά του Ιράν. Η άρνηση των Ευρωπαίων να σταθούν δίπλα στον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών απέτρεψε την παραδοσιακή «οικογενειακή φωτογραφία», που είχε αρχικά προγραμματιστεί για το πρωί της Παρασκευής. Μετά την αφαίρεσή της από το πρόγραμμα, δεν είναι σαφές αν θα υπάρξει εναλλακτική φωτογράφιση χωρίς τον Λαβρόφ.
Η πρόσκληση του Λευκού Οίκου προς τον Λαβρόφ, παρά τις διεθνείς κυρώσεις εις βάρος του για τον ρόλο του στον πόλεμο, δεν είναι όμως το μόνο στοιχείο που περιπλέκει τα πράγματα. Εν μέσω μιας σειράς κινήσεων προσέγγισης μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας, η σύνοδος της Ατλάντα αναμενόταν αρχικά να έχει κυρίως τεχνικό χαρακτήρα και να προετοιμάσει τη σύνοδο των ηγετών της G20, που θα διεξαχθεί στις 14 και 15 Δεκεμβρίου στο γήπεδο γκολφ του Ντόναλντ Τραμπ στο Ντόραλ της Φλόριντα. Στη σύνοδο εκείνη έχει προσκληθεί και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος ωστόσο δεν έχει επιβεβαιώσει ακόμη τη συμμετοχή του.
Επιπλέον, η συνάντηση της Ατλάντα πραγματοποιείται μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, με τις δημοσκοπήσεις να προβλέπουν συντριπτική ήττα για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ. Παράλληλα, αποτελεί την πρώτη ευκαιρία για μια διά ζώσης συνάντηση του Ρούμπιο με τον Βιέιρα, μετά τη φυγή του ακροδεξιού πρώην υποψήφιου για την προεδρία της Βραζιλίας, Φλάβιο Μπολσονάρου, στο Μαϊάμι την περασμένη Τετάρτη. Η φυγή του ακολούθησε την ήττα του στις εκλογές της περασμένης Κυριακής, όπου ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα εξασφάλισε νέα τετραετή θητεία.
Οι εντάσεις έγιναν ορατές από την πρώτη στιγμή. «Προς το παρόν, θεωρώ δεδομένο ότι δεν θα υπάρξει καμία οικογενειακή φωτογραφία. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται να υπάρξει καμία στην οποία οι Ευρωπαίοι εταίροι μας θα εμφανίζονται δίπλα στον κύριο Λαβρόφ», δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά την άφιξή του ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεπουλ. «Δεν μπορεί να υπάρξει κανονικότητα στις σχέσεις με τη Ρωσία, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία», υποστήριξε. Το ευρωπαϊκό βέτο στον Λαβρόφ δεν είναι ωστόσο απόλυτο: όλοι οι εκπρόσωποι θα καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουν τα φλέγοντα διεθνή ζητήματα στη διάρκεια των δύο ημερών.
Όπως ανακοίνωσε η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, η Μόσχα σχεδιάζει να αξιοποιήσει την επίσκεψη του υπουργού της για να «προωθήσει τις ρωσικές θέσεις, οι οποίες στοχεύουν στην ενίσχυση των θεμελίων ενός πολυπολικού κόσμου». Δεν είναι η πρώτη φορά φέτος που Ρώσος υπουργός ταξιδεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες: η παρουσία του Άντον Σιλουάνοφ, ο οποίος βρίσκεται επίσης υπό κυρώσεις, στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της G20 στο Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας προκάλεσε βαθύ διχασμό στους συμμετέχοντες. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, συναντήθηκε ωστόσο μαζί του στο περιθώριο της συνόδου.
Το Politico, επικαλούμενο Ευρωπαίο διπλωμάτη, επισημαίνει ότι αυτή τη φορά ενδέχεται να υπάρξουν δύο διαφορετικές εκδοχές της «οικογενειακής φωτογραφίας», στην οποία οι υπουργοί ποζάρουν όλοι μαζί μπροστά στους δημοσιογράφους, σύμφωνα με το παραδοσιακό τελετουργικό αυτών των συναντήσεων.
Η επίσκεψη του Λαβρόφ πραγματοποιείται εν μέσω νέας προσπάθειας του Λευκού Οίκου να βάλει τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι θα τον λήξει μέσα σε 24 ώρες από την ανάληψη των καθηκόντων του, όμως η σύγκρουση έχει ήδη ξεπεράσει τα τεσσεράμισι χρόνια. Την περασμένη εβδομάδα, ο Αμερικανός πρόεδρος έστειλε τον προσωπικό του απεσταλμένο, Στιβ Γουίτκοφ, σε ξεχωριστές συναντήσεις με τον Πούτιν και τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει σχολιάσει αν υπήρξε άρση των κυρώσεων για να διευκολυνθεί το ταξίδι του Ρώσου αξιωματούχου στην Ατλάντα.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δεν έκανε καμία αναφορά σε αυτές τις εντάσεις στην εναρκτήρια ομιλία του, στην οποία ωστόσο χαρακτήρισε τη συγκυρία «κρίσιμη καμπή» για την ανθρωπότητα. «Βρισκόμαστε, ειλικρινά, σε κρίσιμη καμπή, όχι μόνο για τη χώρα μου, τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και για ολόκληρο τον κόσμο. Αντιμετωπίζουμε μια σειρά από αλληλένδετες οικονομικές και γεωπολιτικές κρίσεις, πολλές από τις οποίες συνιστούν σοβαρές απειλές για τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομικής τάξης», τόνισε.
Ο Τραμπ και ο Πούτιν εργάζονται παράλληλα για τη διοργάνωση συνάντησης με τον Κινέζο πρόεδρο, Σι Τζινπίνγκ, τον Νοέμβριο, στη διάρκεια της συνόδου του Φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) στη Σενζέν της Κίνας, όπου οι τρεις ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το ενδεχόμενο αυτό έχει προκαλέσει τη δυσαρέσκεια του Ζελένσκι, ο οποίος θα έμενε εκτός των συνομιλιών.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί η σύνοδος της Ατλάντα, που ολοκληρώνεται το Σάββατο, να επικεντρωθεί στη δέσμευση για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, ιδίως στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, το οποίο παραμένει αποκλεισμένο από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν. Επιδιώκει επίσης να συζητηθούν ζητήματα επισιτιστικής και ενεργειακής ασφάλειας, καθώς και η εύρυθμη λειτουργία των αλυσίδων εφοδιασμού.
Τέλος, οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να εξετάσουν την κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία έχει πληγεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και στη Νότια Σινική Θάλασσα, όπου ο ασιατικός γίγαντας διεκδικεί την κυριαρχία στο μεγαλύτερο μέρος των υδάτων της.
Macarena Vidal Liy
