Μια Δεξιά που ριζοσπαστικοποιείται ολοένα και περισσότερο, ένα Κέντρο το οποίο εξαντλεί με ταχύτητα τα τελευταία αποθέματα της αξιοπιστίας του και μια ανερχόμενη Αριστερά που επιδιώκει να διατυπώσει μια εναλλακτική πρόταση: οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες που αντιμετωπίζει το Die Linke, το δημοκρατικό σοσιαλιστικό κόμμα της Γερμανίας, παρουσιάζουν αναπόφευκτες αναλογίες με όσα αντιμετωπίζουν οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA).
Το Die Linke προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των τοπικών εκλογών στο κρατίδιο του Βερολίνου στις 20 Σεπτεμβρίου, ενισχύοντας την προοπτική να συμμετάσχει εκ νέου στην κυβέρνηση της γερμανικής πρωτεύουσας. Το κόμμα έχει ανοιχτές εκκρεμότητες: το δημοψήφισμα που απαιτούσε την απαλλοτρίωση των μεγαλύτερων ιδιοκτητών ακινήτων της πόλης —το οποίο υπερψηφίστηκε με ευρεία πλειοψηφία το 2021, χωρίς ωστόσο να εφαρμοστεί ποτέ— του παρέχει την εντολή για μια δυναμική αντιμετώπιση της κρίσης που προκαλεί η αύξηση των ενοικίων στο Βερολίνο. Παράλληλα, σε άλλες επικείμενες κρατιδιακές εκλογές σε περιοχές της ανατολικής Γερμανίας, η ρατσιστική ακροδεξιά παράταξη «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) αναμένεται να καταγράψει ποσοστά-ρεκόρ.
Η Μάρθα Κλέεντερφερ είναι αντιπρόεδρος του Die Linke στο Βερολίνο και υποψήφια για τη Βουλή των Αντιπροσώπων της πόλης. Το Democratic Left τη συνάντησε στην εκλογική της περιφέρεια στις 12 Αυγούστου. Ως σύμβουλος στη συνέλευση εκπροσώπων της περιφέρειας Μίτε, στο κέντρο του Βερολίνου, η Κλέεντερφερ έχει εστιάσει σε ζητήματα στέγασης και ενοικίων.
Democratic Left: Το δημοψήφισμα για την απαλλοτρίωση των μεγάλων ιδιοκτητών ακινήτων υπήρξε εξαιρετικά ενδιαφέρον ως εξέλιξη για όποιον το παρακολουθούσε από μακριά. Αντιλαμβάνομαι ότι, καθώς δεν υλοποιήθηκε, αποτελεί κομβικό ζήτημα σε αυτές τις εκλογές. Μπορείτε να μας μιλήσετε για τις προοπτικές του; [Το δημοψήφισμα —γνωστό ως Deutsche Wohnen & Co. enteignen, «Απαλλοτρίωση της Deutsche Wohnen & Co.»— ζητούσε την απαλλοτρίωση κατοικιών που ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες ακινήτων με χαρτοφυλάκιο άνω των 3.000 διαμερισμάτων.]
Μάρθα Κλέεντερφερ: Μπορώ να φανταστώ πόσο ενδιαφέρον θα ήταν από απόσταση· ήταν όμως εξίσου συναρπαστικό να συμμετέχει κανείς ενεργά το 2021, όταν δίναμε τον αγώνα για αυτό το δημοψήφισμα και τελικά επικρατήσαμε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους. Στη συνέχεια, ωστόσο, η κυβέρνηση του Βερολίνου δεν προχώρησε στη σύνταξη του σχετικού νόμου για την απαλλοτρίωση των εταιρειών στέγασης. Αντ’ αυτού, συγκρότησε μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων συνταγματικού δικαίου, προκειμένου να γνωμοδοτήσει εάν μια τέτοια ενέργεια είναι νομικά επιτρεπτή. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι πράγματι νόμιμη και ότι το ίδιο το γερμανικό Σύνταγμα προβλέπει τη δυνατότητα απαλλοτρίωσης όχι μόνο εταιρειών, αλλά και ακίνητης περιουσίας.
Παρά τη γνωμοδότηση της επιτροπής, η κυβέρνηση —η οποία, κατά την ολοκλήρωση των εργασιών της, αποτελούνταν από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD)— δεν προώθησε το ζήτημα. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι προκρίνει τη διαμόρφωση ενός γενικού πλαισίου περί απαλλοτριώσεων, ώστε αυτές να καταστούν δυνατές στο μέλλον· κάτι που εμείς εκλάβαμε ως υπεκφυγή, με στόχο να μην εφαρμοστεί ποτέ.
Μέχρι στιγμής, λοιπόν, δεν έχει υπάρξει καμία εξέλιξη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το ζήτημα αποτελεί κεντρικό πυλώνα της προεκλογικής μας εκστρατείας. Η στεγαστική κρίση στο Βερολίνο, όπως και σε κάθε άλλη μεγάλη πόλη της Ευρώπης ή των ΗΠΑ, είναι ιδιαίτερα οξεία, και οι πολίτες διακατέχονται από έντονο φόβο μήπως χάσουν τα σπίτια τους ή αναγκαστούν να μετακομίσουν εκτός Βερολίνου, αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις τιμές. Ακριβώς γι’ αυτό υποστηρίζουμε ότι η ακραία κατάσταση στην αγορά ακινήτων του Βερολίνου απαιτεί μια εξίσου ριζοσπαστική λύση, που δεν είναι άλλη από την απαλλοτρίωση.
Πέραν αυτού, τασσόμαστε υπέρ της επιβολής ανώτατου ορίου στα ενοίκια συνολικά στη Γερμανία, καθώς και στα περίπου 400.000 διαμερίσματα που ανήκουν στο κρατίδιο του Βερολίνου. Η απαλλοτρίωση, ωστόσο, συνιστά κατά τη γνώμη μου το πλέον ριζοσπαστικό αντικαπιταλιστικό σημείο του προγράμματός μας.
Είναι επίσης κάτι που τα υπόλοιπα κόμματα αποφεύγουν. Λόγω του πολιτικού συστήματος στη Γερμανία, προκειμένου να αναδείξουμε την Ελίφ Εράλπ στη θέση της δημάρχου του Βερολίνου, οφείλουμε να βρούμε σημεία επαφής με άλλες δυνάμεις. Τα υπόλοιπα κόμματα δεν επιθυμούν την πραγματοποίηση των απαλλοτριώσεων, όμως εμείς έχουμε καταστήσει επανειλημμένα σαφές ότι αυτό αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητά μας: να αποδείξουμε στους πολίτες του Βερολίνου ότι υπάρχει ουσιαστική λύση στη στεγαστική κρίση. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να αναλάβει η Ελίφ τη δημαρχία του Βερολίνου χωρίς την απαλλοτρίωση των μεγάλων εταιρειών ακινήτων.
DL: Μπορούμε να κάνουμε μια μικρή αναδρομή και να μιλήσουμε για την πολιτική κατάσταση ενόψει αυτών των εκλογών; Τι διακυβεύεται, κατά τη γνώμη σας, στις επικείμενες τοπικές εκλογές;
ΜΚ: Βρισκόμαστε —όχι μόνο στο Βερολίνο, αλλά συνολικά στη Γερμανία— σε μια συγκυρία όπου καταγράφονται απανωτές επιθέσεις στα εργασιακά δικαιώματα, στα δικαιώματα των ενοικιαστών και στο κοινωνικό κράτος. Η γερμανική κυβέρνηση σχεδιάζει τόσες περικοπές στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, ώστε οι περισσότεροι από εμάς νιώθουμε παραλυμένοι· επιχειρεί πλήγματα σε τόσα διαφορετικά μέτωπα και προωθεί ταυτόχρονα τόσα νομοσχέδια, που είναι δύσκολο να διατηρήσει κανείς μια συνολική εικόνα των εξελίξεων.
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία καταρρέει —όχι μόνο στη Γερμανία— και ενώ διανύουμε μια εξαιρετικά ασταθή παγκόσμια συγκυρία, με τον πόλεμο στο Ιράν στις αρχές του έτους, τις εξελίξεις στη Νότια Αμερική, στη Βενεζουέλα και αλλού, καθώς και με όλες τις επιπτώσεις που αυτά συνεπάγονται για την οικονομία.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπου τα πάντα μοιάζουν να χειροτερεύουν, προστίθεται και η άνοδος του φασισμού στη Γερμανία: παράλληλα διεξάγονται δύο ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις στην ανατολική Γερμανία, όπου θεωρείται πολύ πιθανό το AfD, το φασιστικό κόμμα της χώρας, να ξεπεράσει το 40%.
Και μετά υπάρχει το Βερολίνο, όπου εμείς, ως Die Linke, βρισκόμαστε στη θέση να εμφανιζόμαστε αυτή τη στιγμή πρώτο κόμμα στις δημοσκοπήσεις. Απόλυτος στόχος μας είναι να κερδίσουμε τις εκλογές του Σεπτεμβρίου ως η ισχυρότερη πολιτική δύναμη. Κανείς όμως δεν μπορεί να εξετάσει το Βερολίνο απομονωμένα, χωρίς να λάβει υπόψη την κατάσταση στην ανατολική Γερμανία, σε ολόκληρη τη χώρα, αλλά και την άνοδο της φασιστικής παράταξης. Δεν μπορείς να δεις το Βερολίνο έξω από το κοινωνικό πλαίσιο και τις επιθέσεις που σχεδιάζει η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς στα εργασιακά δικαιώματα γενικότερα.
DL: Στις ΗΠΑ, το πολιτικό σκηνικό έχει πολωθεί γύρω από την πραγματικότητα μιας ακροδεξιάς διακυβέρνησης. Τόσο η Αριστερά, στον βαθμό που υφίσταται, όσο και το Κέντρο, επικαλούνται την ικανότητά τους να δώσουν μάχη, να απομακρύνουν τον Τραμπ από την εξουσία και να τον κερδίσουν στις κάλπες. Η άνοδος του AfD στη Γερμανία έχει προσελκύσει μεγάλη προσοχή στις ΗΠΑ. Πώς βλέπετε τον ρόλο του Die Linke στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου και στην παροχή μιας εναλλακτικής πρότασης; Ποια ευκαιρία έχει η Αριστερά να αποδείξει ότι συνιστά την πραγματικά ανώτερη εναλλακτική απέναντι στη Δεξιά; Η εναλλακτική που προβάλλεται στις ΗΠΑ είναι μια μορφή μετριοπάθειας, με στόχο την προσέλκυση κεντροδεξιών ψηφοφόρων μακριά από εκείνον τον συνασπισμό.
ΜΚ: Μέχρι στιγμής, όλα τα κόμματα —με εξαίρεση το Die Linke— προσπάθησαν να περιορίσουν το AfD αντιγράφοντας την πολιτική του. Ακόμη και το Κόμμα των Πρασίνων, ως μέρος της κυβέρνησης, υπερψήφισε νομοθεσία για τη διακοπή υποδοχής νέων προσφύγων και την απέλασή τους. Οι Πράσινοι, μαζί με τους Σοσιαλδημοκράτες, ψήφισαν νόμο που ουσιαστικά επιτρέπει τη φυλάκιση παιδιών στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης —κάτι που έπραξαν αντιστοίχως και οι Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ.
Πίστεψαν ότι έτσι θα χτυπούσαν το AfD, στην πραγματικότητα όμως το κατέστησαν ισχυρότερο, διότι νομιμοποίησαν αυτές τις θέσεις· έστειλαν το μήνυμα ότι είναι αποδεκτό να επαναπροωθούνται όλοι αυτοί οι πρόσφυγες που αναζητούν μια καλύτερη ζωή στη Γερμανία.
Το Die Linke είναι το μόνο κόμμα που όχι μόνο βρίσκεται στη σωστή πλευρά της Ιστορίας στα ζητήματα του αντιρατσισμού και των διακρίσεων, αλλά αναδεικνύει παράλληλα και τα οικονομικά ζητήματα. Πολλοί από τους ψηφοφόρους του AfD είναι άνθρωποι που φοβούνται την κοινωνική υποβάθμιση και τις αλλαγές στον κόσμο, νιώθοντας ότι, στο τέλος της ημέρας, δεν θα μπορούν πλέον να ανταπεξέλθουν στο κόστος στέγασης ή στις τιμές του σουπερμάρκετ.
Το Die Linke είναι η μόνη πολιτική δύναμη που αγγίζει και τις δύο αυτές πτυχές της καθημερινότητας. Προσπαθούμε να βρούμε την κατάλληλη γλώσσα τόσο για τους ανθρώπους που αισθάνονται την ανάγκη να αντιπαλέψουν το AfD, όσο και για εκείνους που προσελκύονται από αυτό λόγω της κακής οικονομικής τους κατάστασης ή του φόβου για το μέλλον. Επιχειρούμε να επαναπροσεγγίσουμε αυτούς τους πολίτες, χωρίς όμως να υιοθετούμε τον ρατσισμό του AfD.
DL: Το ζήτημα του κόστους διαβίωσης, της ποιότητας ζωής και της παροχής δημοσίων υπηρεσιών έχει αναδειχθεί σε κεντρικό πλαίσιο για την Αριστερά. Ο τρόπος με τον οποίο δομήθηκε η εκστρατεία του Ζόραν Μαμντάνι αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Βλέπω στις αφίσες του Die Linke για τις εκλογές στο Βερολίνο μια παρόμοια εστίαση στην καθημερινότητα, σε βασικά ζητήματα όπως τα λεωφορεία, τα τρένα και η αποκομιδή των σκουπιδιών. Μπορείτε να μας μιλήσετε για την προσέγγιση του Die Linke σε αυτά τα θέματα;
ΜΚ: Φυσικά και παρακολουθήσαμε την εκστρατεία του Μαμντάνι και εμπνευστήκαμε πραγματικά από αυτήν. Έχει ενδιαφέρον, διότι πρόκειται για μια αμφίδρομη αλληλεπίδραση —οι συνεργάτες του Μαμντάνι είχαν ήδη δηλώσει ότι βασίστηκαν σε πολλά από όσα είχαμε κάνει εμείς στη Γερμανία, και τώρα εμείς με τη σειρά μας αντλούμε έμπνευση από εκείνους, προσπαθώντας να ενσωματώσουμε ορισμένα στοιχεία στη δική μας εκστρατεία στο Βερολίνο.
Εν μέσω των πολλαπλών κρίσεων που πλήττουν τον πλανήτη, θεωρώ σαφές ότι το ζήτημα της προσιτής διαβίωσης συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια —με το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν αξιοπρεπώς, χωρίς φόβο. Ο φόβος αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς για εμάς σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία· γι’ αυτό και την εστιάσαμε στο πόσο προσιτό είναι να ζει κανείς στο Βερολίνο. Η στεγαστική κρίση, όπως προανέφερα, αποτελεί το πλέον φλέγον ζήτημα στην πόλη αυτή τη στιγμή. Οι Βερολινέζοι γνωρίζουν ότι το Die Linke αντιμετωπίζει το θέμα με απόλυτη σοβαρότητα και μας δείχνουν μεγάλη εμπιστοσύνη για την επίλυσή του. Η γενικότερη ακρίβεια και η κρίση της στέγης βαδίζουν χέρι-χέρι.
Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην άσκηση μιας πολιτικής που διαφοροποιείται από εκείνη των παραδοσιακών κομμάτων. Το Die Linke είναι, για παράδειγμα, το μοναδικό κόμμα που δεν δέχεται καμία απολύτως χρηματοδότηση από ιδιωτικές εταιρείες. Όλα τα άλλα κόμματα χρηματοδοτούν τις εκστρατείες τους με εταιρικά κεφάλαια —και μετά απορεί κανείς γιατί, λόγου χάρη, οι Πράσινοι δεν ασκούν ριζοσπαστική οικολογική πολιτική: συμβαίνει ακριβώς επειδή επιχορηγούνται από τις ίδιες τις εταιρείες των οποίων τη δραστηριότητα θα όφειλαν να περιορίσουν.
Το Die Linke διαφοροποιείται πλήρως σε αυτό το σημείο, αλλά δεν σταματά εκεί. Πραγματοποιούμε εκτεταμένες εξορμήσεις πόρτα-πόρτα, συνομιλούμε με τους πολίτες, τους ρωτάμε τι είναι σημαντικό για τη ζωή τους και τι θα μπορούσε να προσφέρει η πολιτική στην καθημερινότητά τους. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς πολλοί άνθρωποι δεν συνδέουν την προσωπική τους ζωή με την πολιτική, παρότι επηρεάζεται άμεσα από αυτήν. Ακόμη και την κατάσταση με τα ενοίκια, πολλοί δεν την αντιλαμβάνονται ως καθαρά πολιτικό ζήτημα που απαιτεί πολιτική λύση. Μέσα από τον διάλογο μαζί τους, στόχος μας είναι να τους ενεργοποιήσουμε, ώστε να σκέφτονται με πολιτικούς όρους.
Εδώ, σε αυτή τη συνοικία [σ.σ.: την περιοχή Βέντινγκ του Βερολίνου], υπάρχει μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που δεν συμμετέχουν καθόλου στις εκλογές: το 50% των κατοίκων δεν έχει δικαίωμα ψήφου, καθώς στερείται γερμανικής υπηκοότητας. Και από το υπόλοιπο 50% που έχει το δικαίωμα, μόλις το 30% προσέρχεται τελικά στις κάλπες —τουλάχιστον αυτά ήταν τα στοιχεία των τελευταίων εκλογών του 2023.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο αγωνιζόμαστε: ώστε οι πολίτες να συνειδητοποιήσουν ότι η καθημερινότητά τους, η προσωπική τους ζωή και η διασφάλιση της αξιοπρέπειάς τους είναι ζητήματα βαθύτατα πολιτικά, τα οποία μπορούν, ως κοινότητα, να διεκδικήσουν και να αλλάξουν.
DL: Αναφερθήκατε στην τακτική των εξορμήσεων. Η επικοινωνία πόρτα-πόρτα υπήρξε θεμελιώδους σημασίας για τον τρόπο με τον οποίο οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA) αντιλαμβάνονται την πολιτική δράση —αποτελεί, θα έλεγε κανείς, την εμβληματική μας τακτική. Απ’ όσο γνωρίζω, πρόκειται για σχετικά νέο φαινόμενο στη γερμανική πολιτική σκηνή, το οποίο το Die Linke αξιοποιεί πλέον σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Θα θέλατε να μας πείτε πώς την αντιμετωπίζει ο κόσμος αυτή τη μέθοδο, και πώς ήταν η εμπειρία της οικοδόμησης αυτής της κουλτούρας και της αντίστοιχης υποδομής;
ΜΚ: Είναι γεγονός ότι πολλές πρακτικές της αμερικανικής πολιτικής μεταφέρονται στη Γερμανία. Παρατηρείται ένας αμερικανισμός στην πολιτική μας ζωή εδώ και αρκετές δεκαετίες, και η προσωπική επαφή πόρτα-πόρτα αποτελεί σίγουρα ένα στοιχείο που υιοθετήθηκε από τις ΗΠΑ.
Το Die Linke ήταν το πρώτο κόμμα που την εφάρμοσε και εντάχθηκε στον στρατηγικό του σχεδιασμό. Αυτό συνδέεται άμεσα με όσα ανέφερα προηγουμένως —το να κάνουμε πολιτική με διαφορετικό τρόπο— καθώς προσπαθούμε να κερδίσουμε τους ανθρώπους, ώστε να αγωνιστούν οι ίδιοι για την αξιοπρέπειά τους.
Βλέπουμε στην πράξη ότι πολλοί σύντροφοί μας, πολλά μέλη μας, αλλά και πολλοί γείτονες που δεν ανήκουν στο Die Linke, εμπνέονται πραγματικά από αυτή τη μορφή προεκλογικής εκστρατείας. Απολαμβάνουν ειλικρινά την επικοινωνία πόρτα-πόρτα, διότι, όπως αναφέρουν, μαθαίνουν τόσα νέα πράγματα για τη γειτονιά τους και έρχονται σε πολύ ουσιαστική επαφή με την τοπική κοινωνία. Είναι πραγματικά όμορφο να βλέπεις την αίσθηση της κοινότητας να δημιουργείται τελικά μέσα από αυτού του είδους την πολιτική δράση.
DL: Αυτό το ρωτώ σχεδόν από προσωπική περιέργεια. Όσον αφορά τους πραγματικούς μηχανισμούς των εξορμήσεων πόρτα-πόρτα —στις ΗΠΑ χρησιμοποιούμε μια εφαρμογή που διαθέτει αρχείο ψηφοφόρων με διευθύνσεις και ένδειξη του πότε ψήφισαν για τελευταία φορά. Είμαστε σε θέση να στοχεύσουμε πιθανούς ψηφοφόρους με βάση τις εσωκομματικές εκλογές στις οποίες συμμετείχαν. Υποψιάζομαι όμως ότι μια τέτοια υποδομή μπορεί να μην υπάρχει στη Γερμανία· ενδέχεται, μεταξύ άλλων, να ισχύουν και νόμοι περί προστασίας προσωπικών δεδομένων που καθιστούν αδύνατη την πρόσβαση στο όνομα κάθε ατόμου σε κάθε διεύθυνση όπου έχει ψηφίσει ποτέ. Χρησιμοποιείτε πινακίδες με συνδετήρα; Υπάρχει κάποια τεχνολογική υποδομή; Στις ΗΠΑ χρησιμοποιούσαμε πινακίδες με συνδετήρα προτού αποκτήσουμε αυτή τη δυνατότητα.
ΜΚ: Ναι, εμείς οι Γερμανοί πραγματικά εκπλησσόμαστε από το γεγονός ότι στις ΗΠΑ μπορείτε απλώς να μάθετε τι ψήφισε ο γείτονάς σας ή πού είναι εγγεγραμμένος. Αυτό μας φαίνεται απίστευτο, διότι οι Γερμανοί λατρεύουν την ιδιωτικότητα —και θεωρώ πως τη λατρεύουν για πολύ σοβαρό λόγο, ιδίως όταν μιλάμε για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και τα συναφή.
Ωστόσο, ειδικά σε μια τόσο πυκνοκατοικημένη πόλη όσο το Βερολίνο, όπου πολλοί άνθρωποι ζουν σε πολύ περιορισμένο χώρο, διαθέτουμε τα στοιχεία των εκλογικών τμημάτων σε επίπεδο τετραγώνου, δηλαδή ανά 100 επί 100 μέτρα. Γνωρίζουμε τι ψήφισαν οι άνθρωποι στη συγκεκριμένη γειτονιά, καθώς και ορισμένες επιπλέον πληροφορίες —όπως για τις μεγάλες εταιρείες ακινήτων, αυτές που θέλουμε να απαλλοτριώσουμε, αλλά και για τα ακίνητα που ανήκουν στο δημόσιο, στοιχεία ιδιαίτερα χρήσιμα κατά τις εξορμήσεις.
Επιπλέον, διαθέτουμε μια εφαρμογή στην οποία δεν υπάρχουν εκ των προτέρων στοιχεία για το άτομο με το οποίο συνομιλείς εκείνη τη στιγμή, αλλά καταχωρίζουμε εμείς τις πληροφορίες αφού μιλήσουμε μαζί του. Έτσι, όταν μπαίνω σε μια πολυκατοικία με επτά ορόφους και τρεις πόρτες σε κάθε όροφο, καταλήγω με 21 πόρτες στις οποίες χτύπησα, συγκεκριμένο αριθμό ατόμων που μου άνοιξαν και αντίστοιχες εποικοδομητικές συζητήσεις που καταγράφηκαν. Σε αυτό το στάδιο της εκστρατείας, αν η συζήτηση εξελιχθεί καλά, ρωτάμε στο τέλος τον ένοικο: «Σκέφτεστε να ψηφίσετε το Die Linke; Θα ήταν κάτι που θα θέλατε να κάνετε; Θα χαρούμε πολύ αν μας δώσετε την ψήφο σας, ώστε να αγωνιστούμε για ένα προσβάσιμο και προσιτό Βερολίνο για όλους μας».
Αυτό το είδος ερώτησης θέτουμε στο κλείσιμο της συζήτησης —και αν το άτομο απαντήσει θετικά, πράγμα που συμβαίνει συχνά μετά από μια καλή κουβέντα, το καταγράφουμε στην εφαρμογή. Έτσι, στο τέλος διαθέτουμε πολύ καλά δεδομένα για το τι συνέβη κατά τη διάρκεια της εκστρατείας μας και πού ακριβώς συνέβη, μέχρι και σε επίπεδο συγκεκριμένης διεύθυνσης.
DL: Οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA) βρίσκονται σε μια θέση όπου, σε τοπικό επίπεδο σε διάφορες περιοχές, συμμετέχουμε στη διοίκηση πόλεων για πρώτη φορά. Δυστυχώς όχι σε επίπεδο πολιτείας, όπως διαμορφώθηκε η κατάσταση από εχθές το βράδυ, αλλά τουλάχιστον σε επίπεδο πόλεων [σ.σ.: η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε την επομένη της οριακής ήττας της Φραντσέσκα Χονγκ στις προκριματικές εκλογές για τη δημαρχία/κυβερνήτη του Ουισκόνσιν]. Προσπαθούμε να καταλάβουμε τι είναι εφικτό να επιτευχθεί. Υπάρχουν διδάγματα από την περίοδο 2016-2023 στο Βερολίνο που θα θέλατε να μοιραστείτε;
ΜΚ: Απολύτως. Είχαμε ορισμένες πραγματικά λαμπρές στιγμές, αλλά και κάποιες πολύ δύσκολες, κατά τη διάρκεια της συμμετοχής μας στην κυβέρνηση του Βερολίνου. Μία από τις λαμπρές στιγμές ήταν όταν καταργήσαμε τη χρέωση για τη σίτιση των παιδιών στα σχολεία —κάτι για το οποίο συνεχίζουμε να πραγματοποιούμε εκστρατείες. Οι Βερολινέζοι δεν πληρώνουν πλέον για το σχολικό γεύμα των παιδιών τους, γεγονός που είχε τεράστιο θετικό αντίκτυπο στη ζωή αμέτρητων οικογενειών στην πόλη.
Επίσης, οι παιδικοί σταθμοί είναι δωρεάν στο Βερολίνο. Η οικογένειά μου ζει στη Βαυαρία, όπου οι παιδικοί σταθμοί είναι εξαιρετικά ακριβοί, και έμειναν άναυδοι όταν τους είπα ότι δεν χρειάζεται να πληρώνω για το παιδί μου. Αυτό κάνει τεράστια διαφορά, όχι μόνο από οικονομική άποψη, αλλά και ως προς τις έμφυλες πτυχές: το πότε εγγράφεις το παιδί σου στη φροντίδα, το πότε οι γυναίκες επιστρέφουν στην εργασία κ.ο.κ. Ειδικά σε μια παραδοσιακή χώρα όπως η Γερμανία, αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο —πρόκειται για ένα αμιγώς φεμινιστικό ζήτημα.
Μια άλλη σπουδαία στιγμή ήταν όταν θεσπίσαμε το πλαφόν στα ενοίκια στο Βερολίνο —το οποίο βέβαια ακυρώθηκε λίγους μήνες αργότερα από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η απόφαση αυτή εξυπηρετούσε πολιτική ατζέντα, καθώς το συντηρητικό και το φιλελεύθερο κόμμα είχαν προσφύγει δικαστικά εναντίον του μέτρου. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι το μέτρο ήταν αντισυνταγματικό, διότι δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία των κρατιδίων αλλά απαιτεί ομοσπονδιακή ρύθμιση· γι’ αυτό ακριβώς διεκδικούμε πλέον την επιβολή του πλαφόν σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Ήταν μια στιγμή ιδιαίτερης σημασίας, διότι αποδείξαμε στους πολίτες του Βερολίνου ότι είμαστε διατεθειμένοι να συγκρουστούμε ανοιχτά με τις μεγάλες εταιρείες ακινήτων για να υπερασπιστούμε τους ενοικιαστές. Εκείνη την περίοδο, η εφημερίδα Berliner Kurier —δεξιά εφημερίδα— κυκλοφόρησε με πρωτοσέλιδο τη γερουσάστριά μας για θέματα στέγασης [Κατρίν Λόμπσερ] και τον τίτλο: «Οι ενοικιαστές πρέπει να φιλήσουν τη Λόμπσερ σήμερα».
Ήταν μια υπέροχη στιγμή, αλλά υπήρξαν και καταστάσεις όπου θεωρώ ότι κάναμε λάθη. Προανέφερα, για παράδειγμα, το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Βερολίνου το 2021 δεν προχώρησε αμέσως στην εφαρμογή των απαλλοτριώσεων. Το Die Linke συναίνεσε τότε στη συγκρότηση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων —η οποία, τελικά, παρήγαγε ένα πολύ θετικό αποτέλεσμα, καθώς επιβεβαίωσε ότι η απαλλοτρίωση είναι συνταγματικά αδιάβλητη.
Ωστόσο, το γεγονός ότι δεν ξεκινήσαμε αμέσως τη σύνταξη του σχετικού νόμου —μια διαδικασία που απαιτεί χρόνια— ήταν μεγάλο σφάλμα. Δεν ήταν απλώς λάθος του Die Linke, αλλά έπληξε σοβαρά το συνολικό κίνημα για τη στέγαση και τους ενοικιαστές, καθώς μας πήγε πίσω. Δεν ήταν δυναμική στάση, παρόλο που, όπως προείπα, είχαμε και πραγματικά σπουδαία, λαμπρά επιτεύγματα.
DL: Έχω την εντύπωση ότι το Die Linke αναπτύσσεται εξαιρετικά γρήγορα, ειδικά στο Βερολίνο. Αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό και η εμπειρία των DSA στη σύγχρονη εποχή. Με ενδιαφέρει, λοιπόν, η προσέγγισή σας όσον αφορά την υποδοχή νέων ακτιβιστών και νέων μελών —πώς τους εντάσσετε στον οργανισμό; Πώς καταφέρνετε να κρατάτε τους ανθρώπους ενεργούς καθώς ο ενθουσιασμός αυξομειώνεται; Ποια είναι η τακτική σας;
ΜΚ: Σήμερα είναι μια πραγματικά σπουδαία μέρα, διότι αυτή τη στιγμή είμαστε το μεγαλύτερο κόμμα στο Βερολίνο, φτάνοντας τα 18.000 μέλη για το Die Linke εδώ στην πόλη —κάτι πραγματικά εντυπωσιακό. Έχουμε σημειώσει τεράστια ανάπτυξη μετά από κάποια πολύ δύσκολα χρόνια που περάσαμε. Αυτή τη στιγμή είμαστε τριπλάσιοι σε μέγεθος σε σύγκριση με το 2023. Είναι απίστευτο.
Διαθέτουμε ομάδες του Die Linke σε κάθε γειτονιά, οι οποίες συνεδριάζουν ανά λίγες εβδομάδες. Διεξάγουν πολιτικές συζητήσεις, διοργανώνουν κοινωνικές εκδηλώσεις, παίζουν πινγκ-πονγκ όλοι μαζί —αυτού του είδους πράγματα. Πρόκειται για μια διαδικασία οικοδόμησης κοινότητας.
Ειδικά όσον αφορά τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις μας, επικοινωνούμε με τα μέλη μας βάσει στρατηγικού σχεδιασμού. Χρησιμοποιούμε ένα λογισμικό που ονομάζεται Zetkin, το οποίο προέρχεται από το Αριστερό Κόμμα της Σουηδίας (Vänsterpartiet). Είναι εξαιρετικό εργαλείο για την κινητοποίηση και την οργάνωση των μελών του Die Linke. Τους καλούμε στο τηλέφωνο και τους προσκαλούμε στις δράσεις μας.
Την περασμένη εβδομάδα πραγματοποιήσαμε μια εβδομάδα δράσεων, με πολλαπλές εκδηλώσεις καθημερινά στο κεντρικό διαμέρισμα του Βερολίνου, το Μίτε. Συμμετείχαν 150 μέλη, εκ των οποίων τα 86 έρχονταν για πρώτη φορά —κάτι εντυπωσιακό, αφού μιλάμε για πάνω από τους μισούς— γεγονός που αποδεικνύει πόσο ελκυστική είναι αυτή η διαδικασία για τους νέους ανθρώπους.
Παράλληλα, αυτό αναδεικνύει και την πρόκληση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε: πώς θα διατηρήσουμε αυτούς τους ανθρώπους ενεργούς, πώς θα τους προσκαλούμε σε όλες τις υπόλοιπες εκδηλώσεις μας και, φυσικά, πώς θα τους εκπαιδεύσουμε πολιτικά. Πολλοί έρχονται σε εμάς ως αντιφασίστες, ως φεμινίστριες, ως κουήρ ακτιβιστές ή ως ενοικιαστές· το να τους βοηθήσουμε να εξελιχθούν σε συγκροτημένους σοσιαλιστές είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Απαιτείται συστηματική δουλειά για να συντεθούν όλες αυτές οι οπτικές σε μια μαρξιστική θεώρηση, ώστε να δυναμώσουμε μαζί και να είμαστε προετοιμασμένοι όταν τα πράγματα δυσκολέψουν ξανά —γιατί είναι βέβαιο ότι θα δυσκολέψουν.
Όσο ισχυρότερο γίνεται το Die Linke, τόσο θα εντείνονται οι πιέσεις και οι επιθέσεις από τις δυνάμεις της Δεξιάς. Επομένως, είναι κρίσιμο να εξελισσόμαστε συνολικά ως συλλογικότητα, ώστε τα μέλη μας να είναι έτοιμα για την ημέρα που θα ξεσπάσει η επόμενη κρίση στη Γερμανία.
DL: Πριν αναφερθήκατε στη συμμετοχή σε κυβερνήσεις συνασπισμού. Ένα μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος, τόσο για το Die Linke όσο και για τους DSA, πηγάζει από το γεγονός ότι τα κόμματα του Κέντρου και της Δεξιάς έχουν χάσει την αξιοπιστία τους. Η πρόκληση στην οποία βρίσκονται οι DSA είναι ότι μοιραζόμαστε το ίδιο ψηφοδέλτιο —την ίδια κομματική ταμπέλα δίπλα στο όνομα— με το Δημοκρατικό Κόμμα, απέναντι στο οποίο η εκλογική μας βάση, αλλά και η κοινωνία συνολικά, εμφανίζεται πολύ επιφυλακτική. Θα ήθελα τις σκέψεις σας πάνω στις πρακτικές πλευρές της συγκυβέρνησης με κόμματα που χάνουν συνεχώς την αξιοπιστία τους. Πώς μπορεί να γίνει αυτό με τρόπο που να διατηρεί την ικανότητα του Die Linke να λειτουργεί ως αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση απέναντί τους;
ΜΚ: Απαιτούνται πραγματικά πολιτικές ακροβασίες για να το πετύχεις αυτό. Θέλουμε να διαφοροποιούμαστε από τα υπόλοιπα κόμματα. Θέλουμε να αποδείξουμε ότι η πολιτική μπορεί και πρέπει να ασκείται διαφορετικά από ό,τι σήμερα. Αν θέλουμε να αλλάξουμε τα πράγματα —και ο κόσμος μάς δείχνει μεγάλη εμπιστοσύνη ότι θα το πετύχουμε— οφείλουμε να συγκρουστούμε με τις πολιτικές δυνάμεις με τις οποίες, ταυτόχρονα, καλούμαστε να σχηματίσουμε κυβέρνηση. Διότι, στο τέλος της ημέρας, τόσο το Κόμμα των Πρασίνων όσο και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είναι συστημικά, φιλοκαπιταλιστικά κόμματα, ενώ η δική μου προσδοκία είναι το Die Linke να παραμείνει μια ξεκάθαρα αντικαπιταλιστική δύναμη.
Η στεγαστική πολιτική αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα: η ουσιαστική αλλαγή είναι εφικτή μόνο μέσα από τη σύγκρουση με τα λόμπι και τις εταιρείες στις οποίες στηρίζονται τα άλλα κόμματα, όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά. Υπάρχουν, βέβαια, πεδία όπου η συνεννόηση είναι ευκολότερη —όπως η αντιρατσιστική πολιτική ή, για παράδειγμα, οι δημόσιες συγκοινωνίες. Στο ζήτημα της στέγης, όμως, η απόσταση που μας χωρίζει είναι χαώδης.
Πιστεύω ότι αυτό θα είναι το πλέον ενδιαφέρον σημείο στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού αυτό το φθινόπωρο. Αυτή τη στιγμή, ο επικεφαλής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στο Βερολίνο επιχειρεί να ασκήσει πίεση στο Die Linke μέσω των μέσων ενημέρωσης, δηλώνοντας ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν σε κυβέρνηση ούτε να μας επιτρέψουν να αναλάβουμε τη δημαρχία, ισχυριζόμενος ότι δεν διαθέτουμε τους κατάλληλους εταίρους για την εφαρμογή της πολιτικής μας —ακριβώς επειδή ο ίδιος απορρίπτει τις απαλλοτριώσεις. Κι αυτό, παρότι το ίδιο το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα είχε υπερψηφίσει σχετική απόφαση [στο συνέδριό του στο Βερολίνο το 2023] υπέρ των απαλλοτριώσεων, την οποία όμως ο νυν επικεφαλής του αρνείται να εφαρμόσει.
Συνεπώς, οι εξελίξεις αναμένονται εξαιρετικά ενδιαφέρουσες. Το Κόμμα των Πρασίνων δεν προβάλλει τόσες ενστάσεις όσες οι Σοσιαλδημοκράτες, αλλά η πραγματική αναμέτρηση θα δοθεί αυτό το φθινόπωρο.
DL: Αυτή ήταν η τελευταία ερώτηση που είχα στη διάθεσή μου. Υπάρχει κάτι άλλο που θεωρείτε ότι θα έπρεπε να σας είχα ρωτήσει;
ΜΚ: Διεξάγονται πάρα πολλές δημοσκοπήσεις αυτή τη στιγμή —κι αυτό είναι ένα ακόμη στοιχείο της αμερικανικής πολιτικής κουλτούρας που υιοθετήσαμε εδώ στη Γερμανία. Στις περισσότερες από αυτές, το Die Linke βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην πρώτη θέση, υπήρξε όμως μια δημοσκόπηση, νομίζω πριν από δύο εβδομάδες, στην οποία το AfD εμφανιζόταν ως πρώτη δύναμη. Ήταν έρευνα χρηματοδοτούμενη από δεξιά εφημερίδα, είχε όμως ενδιαφέρον, διότι ποτέ δεν θεωρούσαμε το Βερολίνο πόλη όπου το AfD θα μπορούσε να αναπτύξει τέτοια δυναμική. Στις τελευταίες εκλογές, το 2021, νομίζω ότι είχαν λάβει γύρω στο 8%, οπότε δεν διαδραμάτιζαν τόσο σημαντικό ρόλο όσο σήμερα.
Παρατηρούμε ότι το AfD εμφανίζει ιδιαίτερη συσπείρωση κυρίως στα περίχωρα και τις εξωτερικές συνοικίες του Βερολίνου, ενώ εδώ που βρισκόμαστε τώρα, στο κεντρικό Βερολίνο, η επιρροή του είναι αμελητέα. Υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις περιφερειακές και τις κεντρικές περιοχές της πόλης —και αυτό είναι κάτι που τόσο εμείς, ως Die Linke, όσο και συνολικά οι Βερολινέζοι, καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε με σοβαρότητα αυτή τη στιγμή.
DEMOCRATIC LEFT
