Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, είναι η Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται (μαζί με τη ΓΣΕΕ) στους εταίρους του Global Coalition for Social Justice του ΔΟΕ (ILO). Πρόκειται για μια σημαντική θεσμική δέσμευση, η οποία όμως μας θέτει, ειδικά σήμερα, ένα αναπόφευκτο ερώτημα: πώς συμβιβάζεται αυτή η θεωρητική προσχώρηση με τις ολοένα και πιο έντονες κοινωνικές αδικίες στη χώρα μας;
Παρά τη συμμετοχή σε συνασπισμούς για την κοινωνική δικαιοσύνη ή τη διαφημιζόμενη οικονομική ανάκαμψη, περισσότερο από το ένα τέταρτο του ελληνικού πληθυσμού βιώνει βαθιά οικονομική δυσχέρεια, καθιστώντας την παρέμβαση στις ανισότητες μια πραγματική δημοκρατική έκτακτη ανάγκη.
Οι αριθμοί, απαλλαγμένοι από την ψυχρή θεσμική ρητορική, μας αφηγούνται μια δύσκολη πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία (ΕΛΣΤΑΤ/Eurostat), πάνω από 2,7 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Υπάρχει όμως ένα ευρωπαϊκό δεδομένο, ακόμη πιο ανησυχητικό, που αφορά την πραγματική ζωή των ανθρώπων: το 66,8% των Ελληνίδων και των Ελλήνων πολιτών αισθάνεται «υποκειμενικά φτωχό», παλεύοντας καθημερινά με ένα δυσβάσταχτο κόστος διαβίωσης και ολοένα και πιο επισφαλείς θέσεις εργασίας.
Όπως γράφω συχνά, η οικονομία δεν είναι μια φυσική δύναμη ανεξάρτητη από τις ζωές μας, και η αύξηση των ανισοτήτων δεν είναι μια φυσική καταστροφή: είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών. Όταν ο πλούτος συγκεντρώνεται στην κορυφή, όταν ολόκληρες περιοχές της χώρας εγκαταλείπονται και η εργατική τάξη φτωχοποιείται, δεν υποφέρει μόνο η οικονομία. Είναι το ίδιο μας το κοινωνικό συμβόλαιο που καταρρέει. Είναι η ίδια η δημοκρατία που αδειάζει από νόημα, αφήνοντας χώρο στη δυσπιστία, στις αυταρχικές παρεκκλίσεις και στους λαϊκισμούς.
Δεν μπορούμε να αρκεστούμε στη διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης, στη διαχείριση των κρίσεων ή στην υπογραφή δηλώσεων προθέσεων που μένουν στα χαρτιά. Χρειαζόμαστε μια δομική και ριζική αλλαγή.
Ας βάλουμε ξανά στο επίκεντρο τη φωνή των δικαιωμάτων. Ας κάνουμε μια νέα αρχή με φορολογικές πολιτικές πραγματικά αναδιανεμητικές, με την αδιαπραγμάτευτη υπεράσπιση της αξιοπρέπειας της εργασίας και με μια οικολογική μετάβαση που δεν θα πληρωθεί από τους πιο αδύναμους. Το να βγούμε από το βάραθρο των ανισοτήτων και να μεριμνήσουμε για την κοινωνική δικαιοσύνη σημαίνει, σήμερα περισσότερο από ποτέ, να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία μας. Και αυτή είναι μια μάχη που απαιτεί θάρρος και ξεκάθαρες πολιτικές επιλογές, όχι μόνο στις 20 Φεβρουαρίου, αλλά κάθε μέρα.
