Η έκρηξη και ο θάνατος των πέντε εργατριών στην Βιολάντα είναι έτσι κι αλλιώς ένα συγκλονιστικό γεγονός. Ακόμα περισσότερο αν κατάγεσαι από την περιοχή. Ακόμα κι αν δεν γνωρίζεις καμία από τις νεκρές εργάτριες, ωστόσο σου είναι οικεία τα επώνυμά τους, σκέφτεσαι ανθρώπους που πιθανόν να είναι συγγενείς τους, ξέρεις τα χωριά της καταγωγής τους.
Υπάρχει κόσμος που λέει ότι εργατική τάξη δεν υπάρχει πια, ότι αυτές είναι παλιές ιστορίες. Μεγαλώνοντας στα Τρίκαλα είχα κι εγώ κάποιες φορές την εντύπωση ότι όλη η κοινωνία είναι μαγαζάτορες και υπάλληλοι, μια κοινωνία μειωμένων ανισοτήτων. Πίσω όμως από την εικόνα ισότητας στην βόλτα στον κεντρικό δρόμο και στις καφετέριες, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι οι αντιθέσεις συνεχίζουν να υπάρχουν. Ας πούμε, κάπου σε αυτές τις καφετέριες θα συναντούσε κανείς κάποιες μέρες και τις 5 νεκρές εργάτριες, έτσι όπως φαίνονται στις φωτογραφίες που βλέπουμε αυτές τις μέρες και έχουν αντληθεί από τα social media, φροντισμένες και περιποιημένες. Πράγμα που όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι εργάζονταν σε βάρδια στο εργοστάσιο, τέσσερεις η ώρα το πρωί.
Αυτή είναι η εργατική τάξη σήμερα. Δεν φορά τραγιάσκες ή ποδιές, δεν ανταποκρίνεται σε στερεοτυπικές εικόνες μιζέριας, αλλά περιποιείται τον εαυτό της, έχει social, είναι μορφωμένη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται. Η τραγωδία της Βιολάντα μας το είπε με έναν απολύτως πειστικό τρόπο.
Κατά τραγική σύμπτωση είχα μια εκτενή συζήτηση στις αρχές του Γενάρη για την Βιολάντα με ένα φίλο που ζει στην περιοχή. Ο συνομιλητής μου, ένας φιλελεύθερος άνθρωπος καλών προθέσεων, μου μιλούσε για την επιτυχία της εταιρείας. Ποικιλία προϊόντων, καινοτομία, εξαγωγές, καλό δίκτυο διάθεσης. Μια ιστορία επιτυχίας. Πραγματικά είχα δυσκολία να του αντιτάξω κάτι. Σκεφτόμουν ότι είναι γενικότερα δύσκολο να αναπτύξεις έναν αντίλογο όταν σου επιτίθεται η γλώσσα των κυρίαρχων οικονομικών με τις βεβαιότητές της.
Κέρδη, καινοτομία, εξαγωγές, ανάπτυξη. Τι να αντιπαραθέσεις;
Έγραφα τον Δεκέμβρη για τα εργατικά δυστυχήματα (όπως σωστά τα λέει ο Παντελής Μπουκάλας) με αφορμή το θάνατο ενός εργαζόμενου στα έργα του Ελληνικού. Κι εκεί το κοντράστ ανάμεσα στο “το μεγαλύτερο έργο αστικής ανάπλασης στην Ευρώπη” και την πραγματικότητα της αδήλωτης εργασίας του νεκρού εργάτη ήταν ακραίο, περισσότερο ακόμα και από την περίπτωση της Βιολάντα.
Η ίδια η ζωή έδειξε ότι αν έξυνε κανείς την επιφάνεια αυτών των success story, θα έβρισκε αυτά που μαθαίνουμε τις τελευταίες μέρες. Την βαριά αμέλεια της διοίκησης απέναντι στα ανησυχητικά μηνύματα, την υποτίμηση των ζητημάτων ασφαλείας, την αδράνεια των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά και την δυσανεξία απέναντι στον έλεγχο και την παρουσία του οργανωμένου εργατικού κινήματος.
Απέναντι στο αφήγημα της επιτυχίας, όσο αυτό διαρκούσε, αυτές οι έννοιες και αυτές οι λέξεις, δηλαδή “ασφάλεια”, “εργατικό σωματείο”, “έλεγχος”, φάνταζαν αναχρονισμός, “παρατράγουδο στα ωραία άσματα”, “λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος”.
Έως ότου όλο αυτό σκάσει με τραγικά αποτελέσματα, μια Δευτέρα χαράματα στις 4 η ώρα.
