Η Νέα Αριστερά ξεκινά το συνέδριό της διχασμένη. Οι μεν θέτουν ως πρώτη προτεραιότητα την ενότητα των προοδευτικών δυνάμεων με σκοπό την απαλλαγή μας εδώ και τώρα από τη νεοφιλελεύθερη, αυταρχική και διεφθαρμένη κυβέρνηση της ΝΔ. Οι δε στοχεύουν στην ενίσχυση της ριζοσπαστικής Αριστεράς ώστε να υπάρξει αντίπαλο δέος στην επέλαση της Alt-Right.
Η πρώτη μου παρατήρηση είναι ότι και τα δύο αυτά αιτήματα είναι εξίσου σημαντικά και ταυτόχρονα μη αναγώγιμα το ένα στο άλλο. Κακώς οι μεν πολιτεύονται λες και η ριζοσπαστικοποίηση του δεξιού ημισφαιρίου μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς μια αντίστοιχη ριζοσπαστικοποίηση του αριστερού ημισφαιρίου, χωρίς συγκρούσεις, χωρίς προγραμματική τόλμη που θα ξανακάνει το αριστερό ημισφαίριο θελκτικό για όσους ανθρώπους στρέφονται στο δεξιό ημισφαίριο επειδή φαίνεται να «μπορεί», επειδή φαίνεται να ξεκολλά την πολιτική από το τέλμα των αυτονόητων και των κανόνων. [Εξηγώ, δεν δικαιολογώ, ούτε προτρέπω σε άρνηση των κανόνων και των περιορισμών]. Αντιστοίχως, κακώς οι δε πολιτεύονται λες και η γηράσκουσα και παρακμάζουσα Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει σε αυτή τη μάχη και η ριζοσπαστική Αριστερά να υπερκεράσει τις δεξιές δυνάμεις μέσα από μία αποκαλυψιακή μεταστροφή ευρέων στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας προς τις θέσεις μιας ταυτοτικής Αριστεράς. Και τα δύο αυτά σενάρια μοιάζουν με προσδοκίες εκτός τόπου και χρόνου. Με συνταγή ΠΑΣΟΚ ούτε το ίδιο το ΠΑΣΟΚ δεν κερδίζει, με συνταγή ταυτοτικής Αριστεράς μέχρι και το αποκαθαρμένο από τις «μνημονιακές αμαρτίες» ΜέΡΑ25 δυσκολεύεται να μπει στη Βουλή. Ομοίως, οι πιθανές προσωπικές αγωνίες των μεν για επαναφορά στην κεντρικοπολιτική σκηνή και των δε για επαναφορά στους κόλπους της αμόλυντης κινηματικής Αριστεράς δεν πρέπει να αποτελέσουν πυξίδα για το κόμμα της Νέας Αριστεράς.
Χωρίς ενότητα του αριστερού ημισφαιρίου, λοιπόν, δεν θεωρώ ότι μπορεί να ηττηθεί το κοινωνικο-πολιτικό μπλοκ του οποίου ηγείται η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, το μπλοκ των βολεμένων, το προνομιούχο 1/3 της κοινωνίας μας, κάτι που φυσικά και είναι απαραίτητο αν είναι να συμβεί οτιδήποτε θετικό σε αυτή την παρηκμασμένη χώρα. Αλλά και χωρίς μια ισχυρή πνευματική αφύπνιση και ριζοσπαστικοποίηση των προτάσεων με σκοπό την ενεργοποίηση αυτής της δυνητικής κοινωνικής πλειοψηφίας, δεν πρόκειται να κατακτηθεί καμία ελπιδοφόρα ενότητα.
Συνακόλουθα, τόσο οι μεν όσο και οι δε οφείλουν να αναμετρηθούν με τα τρωτά σημεία της θέσης τους. Οι μεν πρέπει να αναλογιστούν ότι ενότητα δεν μπορεί να επιτευχθεί με κόμματα που ακόμα δεν έχουν ιδρυθεί και πρόσωπα (βλ. Τσίπρας) που προσπαθούν να απαλλαγούν από τους παλιούς συνοδοιπόρους. Για την ώρα καλώς κάνει ο Αλέξης Χαρίτσης και με τις παρεμβάσεις του καταξιώνει την έννοια της ενότητας. Ωστόσο, για την ώρα προέχει η ενότητα με χώρους που δεν υπακούν σε μικροπολιτικές λογικές και είναι δεκτικοί σε συνεννόηση και συνεργασία, όπως ο χώρος των Πρασίνων. Εκεί μάλιστα θα κριθεί και η αξιοπιστία του καλέσματος σε ενότητα, καθώς ο πράσινος χώρος είναι ιδεολογικά αυτάρκης και έχει πολλά να μας διδάξει – και όχι μόνο να διδαχθεί. Οι δε οφείλουν να κατανοήσουν αφενός ότι στο πλαίσιο των δικτυακών κοινωνιών η συμμετοχή του ατόμου σε κοινή δράση στηρίζεται όλο και περισσότερο σε κοινούς στόχους και όχι απαραίτητα σε συλλογικές ταυτότητες (εξού και η έννοια fluidarity, fluidity + solidarity), σε μια «δημόσια εμπειρία του εαυτού» αντί για την παραδοσιακή «συλλογική ταυτότητα». Στο πλαίσιο αυτό, η κομματική οικοδόμηση μέσα από την ενίσχυση σκληρών, μη συμπεριληπτικών ταυτοτήτων είναι απλώς αυτοκτονική.
Τούτων δοθέντων, και οι δύο τάσεις μπορούν να εργαστούν για τη δημιουργία μιας κοκκινο-πράσινης παράταξης –που δεν είναι υποχρεωτικό να αποτελείται από ένα μοναδικό κόμμα– μέσα από συνεργασίες της Αριστεράς και της Οικολογίας, καθώς και της συνακόλουθης ιδεολογικής και προγραμματικής εμβάθυνσης που θα μας επιτρέψουν να οικοδομήσουμε μια εναλλακτική αφήγηση για το μέλλον αυτής της κοινωνίας σε συνθήκες κλιματικής, κοινωνικής και γεωπολιτικής κρίσης. Γιατί μια «Νέα» Αριστερά χρειάζεται μια νέα ουτοπία που να λύνει τα προβλήματα του σήμερα και να συνεγείρει τις ψυχές των νέων για τις δυνατότητες του αύριο. Γιατί η σημερινή Νέα Αριστερά δεν μπορεί να είναι αυτή της εποχής μετά της δεκαετία του 1960. Καλύτερα να είναι μια οικοσοσιαλιστική Αριστερά που θα μπει ψυχή τε και σώματι στην εξέγερση ενάντια στον εξορυκτικό καπιταλισμό και τον «αυτοκρατορικό τρόπο ζωής» που τον στηρίζει.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν καθόλου ότι η Νέα Αριστερά πρέπει να αδιαφορήσει για το ζήτημα της διακυβέρνησης της χώρας. Όπως έλεγε και ο μακαρίτης ο Βεργόπουλος, η Αριστερά οφείλει να υπηρετεί την κοινωνία, όχι να τρέφεται από τις αγωνίες της. Στο πλαίσιο αυτό, η ενότητα μπορεί να λάβει χώρα σε διαφορετικά επίπεδα: παύουμε την κριτική στα κόμματα του αριστερού ημισφαιρίου και επικεντρώνουμε τα πυρά στη ΝΔ, διαμορφώνουμε κοινή ατζέντα και κοινά επιχειρήματα στο δημόσιο λόγο, συμμετέχουμε σε κοινές εξωκοινοβουλευτικές καμπάνιες και κοινοβουλευτικές μάχες, οικοδομούμε κοινά σχήματα σε συνδικάτα και τοπική αυτοδιοίκηση και, αν έρθει η ώρα, συζητούμε και το ενδεχόμενο εκλογικής συστράτευσης χωρίς απώλεια της πολιτικής αυτονομίας.
