Οι ΗΠΑ διακήρυξαν πρόσφατα την επιμονή τους στο «δόγμα Μονρόε», δηλαδή στο δόγμα που θεωρεί τη Λ. Αμερική «πίσω αυλή» τους. Σε αυτήν μπορούν να επεμβαίνουν όπως και όποτε θέλουν, να οργανώνουν πραξικοπήματα, οικονομικό αποκλεισμό-στραγγαλισμό χωρών, στρατιωτικές επεμβάσεις, να ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις, να ληστεύουν τον πλούτο και τον μόχθο των λαών της, ενώ καμιά άλλη μεγάλη δύναμη δεν πρέπει να έχει το δικαίωμα αυτό.
Το συγκεκριμένο δόγμα δεν είχε εγκαταλειφθεί, αλλά μετά το 1990 μια σειρά λατινοαμερικανικές κυβερνήσεις διεκδίκησαν μεγαλύτερη αυτονομία έναντι των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα η Κίνα αναδείχθηκε στον πρώτο εμπορικό εταίρο της περιοχής σε βάρος των ΗΠΑ. Οι τελευταίες αναγκάστηκαν όχι να εγκαταλείψουν το δόγμα Μονρόε, αλλά να αναζητήσουν μια πιο ευλύγιστη φόρμουλα εφαρμογής του, χωρίς όμως θετικά αποτελέσματα.
Σήμερα οι ΗΠΑ είναι αναγκασμένες να προσπαθήσουν να εφαρμόσουν πλήρως το δόγμα Μονρόε. Η οικονομική τους δύναμη υποχωρεί διαρκώς, μαστίζονται από οικονομική και κοινωνική κρίση. Χάνουν συνεχώς έδαφος από τους ανταγωνιστές τους, κυρίως την Κίνα, η οποία οδεύει ολοταχώς προς την κορυφή της οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος. Οι ΗΠΑ αντιδρούν σπασμωδικά σαν πληγωμένο θηρίο, επιχειρώντας να αναχαιτίσουν αυτή την τάση.
Εσπρωξαν την Ουκρανία ενάντια στη Ρωσία, επέβαλαν δασμούς ακόμα και σε συμμάχους τους, τους εξευτελίζουν δημοσίως όπως πρόσφατα τον Μακρόν, τους απειλούν ακόμα και με πόλεμο, όπως στην περίπτωση της Γριλανδίας. Εξοπλίζουν την Ταϊβάν και την Ιαπωνία ενάντια στην Κίνα, βομβαρδίζουν στο Ιράν, στη Συρία, στην Υεμένη, στην Αφρική και πολλά άλλα.
Ομως η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Οι ΗΠΑ δεν καταφέρνουν να υλοποιήσουν τους στόχους τους. Γι’ αυτό το νέο στρατηγικό δόγμα τους, που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2025, επιχειρεί μια κάποια συνδιαλλαγή και διευθέτηση. Προσπαθούν να δελεάσουν την Κίνα και τη Ρωσία με την αναζήτηση ενός modus vivendi, ενός είδους μοιράσματος των σφαιρών επιρροής.
Σε αυτήν την κατανομή οι ΗΠΑ επιδιώκουν την ολική επαναφορά τους στην αμερικανική ήπειρο, τη «βάση» τους, χωρίς να σημαίνει ότι θα παραιτηθούν από τη διεκδίκηση της παγκόσμιας ηγεμονίας. Τι συνέπειες όμως θα έχει η πολιτική αυτή στους λαούς της Λ. Αμερικής; Ολέθριες: θα φέρει περαιτέρω φτωχοποίηση των λαών της περιοχής, κραυγαλέα όξυνση της ήδη πολύ μεγάλης κοινωνικής ανισοτήτας και αδικίας. Θα σημάνει προκλητική συσσώρευση ακραίου πλούτου στις ολιγαρχίες.
Θα τα καταφέρουν;
Θα μπορέσουν οι ΗΠΑ να επιβληθούν πλήρως στη Λ. Αμερική; Δεν είναι βέβαιο.
Πρώτον, η Κίνα και η Ρωσία δεν θα αποδεχθούν την αμερικανική ηγεμονία στην περιοχή, δεν θα παραιτηθούν από τις αξιώσεις τους, πολύ περισσότερο που η αθέτηση από τις ΗΠΑ των τυχόν διευθετήσεων σε άλλες περιοχές του πλανήτη θα τροφοδοτεί τη δυσαρέσκειά τους.
Δεύτερον, όπως παραδέχεται και η «Ουάσινγκτον Ποστ», η πολιτική αυτή θα φέρει ένα νέο κύμα αντιαμερικανισμού. Αυτό θα τροφοδοτηθεί εξάλλου από τους λαϊκούς αγώνες ενάντια στη φτώχεια και στις κοινωνικές ανισότητες. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Βολιβίας, όπου αμέσως μετά την εκλογική επικράτηση της Δεξιάς, ξέσπασαν μεγάλοι κοινωνικοί αγώνες εξαιτίας των πρώτων αντιλαϊκών μέτρων που έλαβε η κυβέρνηση.
Τρίτον, η πολιτική των ΗΠΑ μπορεί να σταθεί όσο βρίσκει πρόθυμες κυβερνήσεις να συνεργαστούν ή να υποταχθούν. Οταν, αντίθετα, μια κυβέρνηση στηρίζεται γερά στον λαό, χωρίς ταλαντεύσεις, μπορεί να ξεπεράσει, έστω και με μεγάλες θυσίες, όλα τα εμπόδια.
Τέταρτον, οι λαοί της Λ. Αμερικής απέκτησαν την εμπειρία του λεγόμενου «ροζ κύματος», των προοδευτικών κυβερνήσεων που έλυσαν κάποια προβλήματα, αλλά δεν άλλαξαν ριζικά την κατάσταση. Η εμπειρία αυτή θα οδηγήσει, όχι άμεσα, σε μια νέα πιο βαθιά και ουσιαστική ριζοσπαστικοποίηση των λαών, που θα ορθωθεί απέναντι στον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ.
Πέμπτον, η Ιστορία έχει δείξει ότι όσο περισσότερο αντιστέκεται κανείς στους επιδρομείς τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να αποκρούσει τις ληστρικές τους στοχεύσεις. Οσο λιγότερο αντιστέκεται τόσο ευκολότερα θα πέσει στα νύχια τους.
Εκτον, η «αχίλλειος πτέρνα» των ΗΠΑ είναι ότι, όταν έχουν απέναντί τους έναν αποφασισμένο λαό με μια μαχητική ηγεσία, δεν τολμούν να βάλουν πόδι στο έδαφος, να στείλουν στρατεύματα. Απέτυχαν στην Κούβα το 1961, στο Βιετνάμ, στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν πρόσφατα. Μπορούν να ανατρέπουν κυβερνήσεις, να εξαγοράζουν κυβερνώντες, να δολοφονούν, να απάγουν, να καταστρέφουν, να στραγγαλίζουν οικονομικά μια χώρα, αλλά δεν μπορούν να νικήσουν έναν ενωμένο λαό. Ο χρόνος δουλεύει εναντίον τους. Η νεοαποικιοκρατία δεν θα μακροημερεύσει.
