Όλα ήταν έτοιμα για τη σύγκρουση. Είχαμε πάρει τις σαμπρέλες μας, είχαμε φτιάξει γιλέκα προστασίας από τα πλαστικά μπουκάλια νερού, είχαμε αναπτύξει το σχέδιό μας για το πώς θα προσεγγίσουμε την «κόκκινη ζώνη» στο Πόρτο Καρράς, όπου γινόταν η Σύνοδος των Αρχηγών της Ε.Ε. το 2003, στη Σιθωνία Χαλκιδικής.
Υπήρχε βέβαια ο προβληματισμός πώς θα διεξαχθεί η σύγκρουση αυτή στην αμμουδιά της παραλίας, αλλά αυτό έκανε ακόμα πιο ευφάνταστο το σχέδιό μας. Η εικόνα μιας διμοιρίας ΜΑΤ στην παραλία ήταν μια στιγμή επαναστατικού σουρεαλισμού, όπως και μια μικρή νίκη.
Νίκη γιατί, για να συνεδριάσουν οι ηγέτες της Ε.Ε., έπρεπε να πάνε σε έναν απομονωμένο και ελεγχόμενο χώρο μακριά από την πόλη. Το πνεύμα της Γένοβας ήταν παρόν καθορίζοντας τα όρια, αλλά και τη δράση, τόσο τη δική μας όσο και των απέναντι. Έπειτα από καιρό, για τα δεδομένα του ιστορικού χρόνου ελάχιστο, ο φόβος έχει αλλάξει στρατόπεδο και αιτία ήταν η Γένοβα. Είχαμε πλέον την τεχνογνωσία.
Μια τεχνογνωσία που θα φανεί πολύ χρήσιμη στις μεγάλες αντιπολεμικές κινητοποιήσεις το 2001 και το 2003, στο φοιτητικό κίνημα του 2006-2007, στην εξέγερση για τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου, στα χρόνια του αντιμνημονιακού κινήματος και στο Κίνημα των Αγανακτισμένων. Αν το 2015 συνέβη κάτι που πολλοί απόρησαν το πώς, πρέπει να πω, με όλη την αυθάδεια που διαθέτω, ότι εμείς το προετοιμάσαμε. Αυτή ήταν η μαγιά πάνω στην οποία δομήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ με ό,τι αυτό σημαίνει για τα χρόνια που ακολούθησαν.
Κανείς δεν περίμενε ότι η Πρωτοχρονιά του 1994 θα ήταν η αρχή μιας καινούργιας αφήγησης για τις αντιστάσεις του πλανήτη μετά το 1989 και τη διακήρυξη του «τέλους της ιστορίας» του Francis Fukuyama, την Πτώση του Τείχους του Βερολίνου (1989) και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης (1991).
Την 1η Ιανουαρίου 1994 ο Εθνικοαπελευθερωτικός Στρατός των Ζαπατίστας (EZLN), υπό την ηγεσία του Υποδιοικητή Μάρκος (Subcomandante Marcos), καταλαμβάνει την πόλη Σαν Κριστόμπαλ ντε λας Κάσας. Τι ζητούν; «Δουλειά, γη, στέγη, τροφή, υγεία, εκπαίδευση, ανεξαρτησία, ελευθερία, δημοκρατία και δικαιοσύνη». Τον Νοέμβριο του 1999 όλοι είχαν μείνει με ανοιχτό το στόμα, ανάμεσα σε αυτούς και εγώ, βλέποντας στο Σιάτλ ένα ποτάμι διαδηλωτών να ακυρώνει την υπουργική διάσκεψη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η αντίσταση από τότε οργανώνεται. Στο Πόρτο Αλέγκρε το 2001 στήνεται η διεθνής συνάντηση. Πλέον τα κινήματα διακηρύσσουν πως «Ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Η διεθνής διαδήλωση στη Γένοβα δεν είναι μια στιγμή που απλά έτυχε, οργανώθηκε και πέτυχε. Ήταν η κορύφωση και συνέχεια των παραπάνω.
Από τις 19 μέχρι τις 22 Ιουλίου, η πόλη της Γένοβας είναι το κέντρο του κόσμου. Αν υπάρχουν δύο λέξεις που θα μπορούσαν να χαρακτηρίσουν τις τρεις εκείνες μέρες, θα ήταν οι λέξεις «ελπίδα» και «καταστολή». Όπως έλεγε ένα ευφάνταστο σύνθημα, «Είσαστε 8, είμαστε 6 δισεκατομμύρια».
Η ένταση της καταστολής των κινητοποιήσεων οδήγησε στη δολοφονία του Carlo Giuliani στις 20 Ιουλίου στην Piazza Alimonda. Την επόμενη μέρα, στις 21 Ιουλίου, 300.000 κόσμου διαδήλωναν ειρηνικά αλλά δυναμικά. Ένα πολύχρωμο καραβάνι απλωνόταν στην πόλη. Μπορούσες να δεις από ιερέα της Θεολογίας της Απελευθέρωσης μέχρι Black Block.
Η καταστολή που δέχεται η φιλειρηνική πορεία είναι τρομακτική. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις ατελείωτες ώρες πεζοπορίας μέσα στην πόλη και τα συνεχόμενα δακρυγόνα που μας απωθούσουν συνεχώς όλο και πιο μακριά από το κέντρο. Τελικά, το νεκροταφείο της Γένοβας ήταν το πιο φιλόξενο σημείο στο οποίο και καταλήξαμε.
Αλλά και το βράδυ της 21ης Ιουλίου ήταν δύσκολο στις λάσπες του σταδίου. Περιμέναμε ότι σε κάποιο από τα καμπ θα έκανε έφοδο η αστυνομία. Όποτε περνούσε ελικόπτερο από πάνω μας, είχαμε την αίσθηση ότι είχε έρθει η ώρα μας. Τελικά η έφοδος έγινε στο σχολικό συγκρότημα «Ντίας», ενώ στο κέντρο κράτησης Bolzaneto οι κρατούμενοι υπέστησαν βασανιστήρια. Πραγματικά βασανιστήρια, για τα οποία η Ιταλία καταδικάστηκε από διεθνή δικαστήρια ύστερα από μερικά χρόνια.
Στο ταξίδι για τη Γένοβα ήμουν 22 χρόνων και μόλις δυο χρόνια οργανωμένος στη Νεολαία Συνασπισμού. Η πολιτικοποίησή μου ξεκίνησε από τις καταλήψεις του 1990-1991 και τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα. Για την πολιτική μου διαδρομή όμως φέρει ακέραια την ευθύνη η Γένοβα.
Η παρακαταθήκη των διαδηλώσεων στη Γένοβα και συνολικά του αντιπαγκοσμιοποιητικού κινήματος υπήρξε πολυσήμαντη. Άλλαξε πρώτα από όλα την ίδια την Αριστερά και τα κινήματα. Διεύρυνε τα αιτήματα του κινήματος με μια νέα ατζέντα, όπου κυρίαρχο ρόλο είχαν θέματα όπως η μετανάστευση αλλά και οι διεκδικήσεις για δικαιώματα και ελευθερίες. Κατά δεύτερον εμπλούτισε τις πρακτικές και τα εργαλεία της δράσης. Αναπτύχθηκαν νέες πρακτικές στον δρόμο αλλά και νέες μορφές οργάνωσης, όπως ήταν τα κοινωνικά κέντρα. Στον τομέα της επικοινωνίας δημιουργήθηκαν νέες μορφές ανεξάρτητης και συλλογικής ενημέρωσης και επικοινωνίας όπως ήταν το Indymedia. Απέναντι στα ιεραρχικά και κάθετα δομημένα παραδοσιακά αριστερά κόμματα, εμφανίζονται πιο οριζόντιες μορφές οργάνωσης, υιοθετώντας βασικές αρχές της οργανωσιακής κουλτούρας των Ζαπατίστας, όπως η διαβούλευση και το κοινωνικό έδαφος, δηλαδή την αντίληψη ότι μια συλλογικότητα είναι ένας κοινωνικός χώρος εφαρμογής στην πράξη νέων ιδεών και η δημιουργία αντιπαραδειγμάτων στο σήμερα. Ο πλουραλισμός και η διαφορετικότητα είναι ισχύς και όχι αδυναμία.
Τι έχει απομείνει σήμερα; Μια ισχυρή πολιτική παρακαταθήκη για όσους και όσες η πολιτική μας ταυτότητα διαμορφώθηκε από εκείνη την περίοδο. Παρακαταθήκη που συνεχίζει να πιστεύει στις συναντήσεις και στην κοινή δράση σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Συνεχίζει να πιστεύει σε μια οργανωσιακή κουλτούρα που βασίζεται στη διαβούλευση αλλά και στην οικοδόμηση αντιπαραδειγμάτων απέναντι σε μια λογική ανάθεσης των πάντων σε ένα πολιτικό προσωπικό. Με την αναζήτηση της κοινωνικής χειραφέτησης να παραμένει μια καθημερινή υπόθεση και όχι μια υπερβατική διαδικασία μακριά από τις καθημερινές αναζητήσεις και διεκδικήσεις.
Προσωπικά πιστεύω ότι η Γένοβα δεν αποτελεί τον «Παρθενώνα» μιας γενιάς, ίσως γιατί η ίδια η κουλτούρα αυτού του κινήματος με έπεισε ότι δεν υπάρχουν τέτοιοι. Η συμμετοχή στο αντιπαγκοσμιοποιητικό κίνημα και στη διαδήλωση της Γένοβας ήταν μια στιγμή που η πραγματικότητα μας ανάγκασε να πάρουμε θέση σε όσα συνέβαιναν.
Είναι η κουλτούρα της Γένοβας που μας καθοδηγεί να πούμε αυτό που είδαμε γραμμένο εκείνη την περίοδο σε έναν τοίχο, αυτή τη φορά όχι για τον Μάη του ’68 αλλά για την ίδια τη Γένοβα: «Fuck Genoa! Fight now!»
