Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ «flood the zone» καθιστά δύσκολο να διακρίνει κανείς την καμπή στην ολίσθηση των Ηνωμένων Πολιτειών προς τον αυταρχισμό. Κάποιοι θα έλεγαν ότι αυτό ακριβώς είναι ο στόχος της στρατηγικής: η σταδιακή διάβρωση δικαιωμάτων και θεσμικών ελέγχων, χωρίς μια σαφή στιγμή ρήξης. Όμως η δολοφονία δύο Αμερικανών πολιτών από πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) στη Μινεάπολη ίσως συνιστά ακριβώς αυτή τη στιγμή.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό των αυταρχικών καθεστώτων είναι η δυνατότητά τους να ασκούν υπέρμετρη βία εναντίον αντιπάλων. Κάθε κράτος χρησιμοποιεί καταναγκαστικά μέσα στην αστυνόμευση, αλλά υπάρχουν σαφή όρια. Η βρετανική κυβέρνηση, για παράδειγμα, μπορεί να χρησιμοποιήσει βία για να διαλύσει διαδηλώσεις σε ορισμένους χώρους. Ωστόσο, οι θεσμικοί έλεγχοι και η ισχύς των δημοκρατικών κανόνων καθιστούν αδιανόητο η αστυνομία να προχωρήσει σε αδιάκριτες δολοφονίες διαδηλωτών στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Αντίθετα, κανείς δεν εξεπλάγη όταν ο τότε πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ αλ-Άσαντ, απάντησε δολοφονικά στις διαδηλώσεις της Αραβικής Άνοιξης. Οι περισσότεροι κατανοούν ότι τα αυταρχικά καθεστώτα μπορούν και θα χρησιμοποιήσουν τέτοια βία απέναντι στην αντιπολίτευση, στα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και σε άλλους πυλώνες της κοινωνίας των πολιτών.
Σε δημοκρατικές ή μη αυταρχικές κοινωνίες, η βίαιη καταστολή της αντιπολίτευσης συναντά σοβαρά εμπόδια. Πρώτον, μια τέτοια κλιμάκωση θα προκαλούσε σοκ και αγανάκτηση τόσο σε άλλους κρατικούς θεσμούς όσο και στην κοινωνία των πολιτών, καθιστώντας την πιθανότατα αντιπαραγωγική. Δεύτερον, η κυβέρνηση δεν μπορεί να είναι βέβαιη ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα εκτελέσουν μια τέτοια εντολή. Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, η στρατιωτική ηγεσία είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θα το έκανε.
Η ICE επεκτάθηκε σημαντικά μέσα στο 2025 και, σύμφωνα με όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, έχει στρατολογήσει νεαρούς άνδρες που είναι ιδιαίτερα δεκτικοί στην πιο ακραία εκδοχή της αντιμεταναστευτικής ατζέντας του Τραμπ. Παράλληλα, της έχει δοθεί μια εξαιρετικά διευρυμένη εντολή δράσης και της έχουν επιτραπεί πρακτικές που στο παρελθόν θα θεωρούνταν αδιανόητες για οποιαδήποτε ομοσπονδιακή υπηρεσία. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει επιδείξει ακλόνητη στήριξη στις –κατά πολλούς– παράνομες ενέργειες της ICE, αρνούμενο ακόμη και να τις διερευνήσει.
Ο συμβολισμός των γεγονότων στη Μινεσότα είναι αδιαμφισβήτητος. Η ICE έχει πλέον σκοτώσει δύο αθώους πολίτες: τη Ρενέ Γκουντ, μητέρα τριών παιδιών που μόλις είχε αφήσει τον γιο της στο σχολείο, και τον Άλεξ Πρέτι, νοσηλευτή σε μονάδα εντατικής θεραπείας, ο οποίος παρακολουθούσε και κατέγραφε μια επιχείρηση της ICE. Οι ομοσπονδιακοί αυτοί πράκτορες χρησιμοποιούν συστηματικά απειλές και βία εναντίον διαδηλωτών που καταγράφουν τις ενέργειές τους. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι παρέχοντάς τους de facto ασυλία, η κυβέρνηση Τραμπ τους έδωσε ουσιαστικά το πράσινο φως να κλιμακώσουν περαιτέρω τη βία.
Αν αυτή η βία δεν ανακοπεί, θα μπορούσε πράγματι να αποτελέσει σημείο καμπής, καθώς θα δημιουργήσει ένα πρότυπο για άλλες δυνάμεις ασφαλείας, πιο στενά ευθυγραμμισμένες με τον Τραμπ, ώστε να χρησιμοποιούν βία απέναντι σε κάθε μορφή αντιπολίτευσης. Σε αυτή την περίπτωση, η διολίσθηση προς ένα αυταρχικό καθεστώς θα καταστεί δύσκολα αναστρέψιμη, καθώς η κοινωνία των πολιτών θα εξουθενώνεται υπό το βάρος της καταστολής και οι δημοκρατικοί κανόνες θα διαβρώνονται σταδιακά.
Ήδη, τα δύο θεσμικά αντίβαρα της προεδρίας –το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο– έχουν αποδειχθεί υπερβολικά πρόθυμα να ευθυγραμμιστούν με την ατζέντα Τραμπ. Παράλληλα, και ο έλεγχος που ασκούν οι ανεξάρτητες αρχές έχει αποδυναμωθεί, ιδίως μέσω του διορισμού ημετέρων σε κρίσιμες θέσεις. Ο απώτερος στόχος της κυβέρνησης είναι η συγκρότηση μιας ανεξέλεγκτης «αυτοκρατορικής προεδρίας» – ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο παγιώνεται ο αυταρχισμός, όπως δείχνουν σύγχρονα παραδείγματα από την Ουγγαρία έως τη Βενεζουέλα.
Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση στην οποία αυτή η στιγμή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Το 2017 είχε φανεί ότι μόνο οι ειρηνικές διαδηλώσεις μπορούσαν να συγκρατήσουν την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ. Το 2025, όμως, η δυναμική αυτή είχε εξασθενήσει. Η Μινεάπολη ίσως αλλάξει τα δεδομένα. Η αλληλεγγύη και η κινητοποίηση των πολιτών που υπερασπίζονται τους μετανάστες γείτονές τους προμηνύουν μια σύγκρουση με ιστορική σημασία – και η έκβασή της θα κριθεί, τελικά, από την αποφασιστικότητα της ίδιας της κοινωνίας των πολιτών.
