Ένα εξαιρετικά φιλόδοξο έργο, είχε εξαγγελθεί πριν τρεις μήνες στην ελληνοαμερικανική ενεργειακή συνάντηση, που έτυχε μεγάλης προβολής και θεωρήθηκε ως μεγάλη επιτυχία, στοχεύοντας στην μετατροπή της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο. Αφορούσε τη δημιουργία ενός Κάθετου Διαδρόμου από την Αλεξανδρούπολη (ή τη Ρεβυθούσα) μέχρι την Ουκρανία για την προμήθεια αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας στην Ουκρανία.
Η απόπειρα, όμως, προσέλκυσης εμπορικού ενδιαφέροντος στον αγωγό, με την προκήρυξη σχετικών διαγωνισμών πρόσφατα, έδειξε μηδενικό ενδιαφέρον. Εν πολλοίς επρόκειτο για μία παταγώδη αποτυχία, εν μέσω χειμώνα -μια κι από την άνοιξη και μετά το εμπορικό ενδιαφέρον ατονεί. Μπορεί τα αίτια να ήταν διαδικαστικά. Συνήθως προηγείται market test και μετά προκηρύσσονται διαγωνισμοί. Αλλ’ ίσως συντρέχουν ουσιαστικότεροι λόγοι που θέτουν το όλο εγχείρημα εν αμφιβόλω.
Κατ´ αρχάς ο Κάθετος Διάδρομος επί της ουσίας δεν υπάρχει. Στο πρώτο του σκέλος είναι ο ελληνοβουλγαρικός αγωγός IGB, που εγκαινιάστηκε από τους Τσίπρα και Μπορίσοφ και η κατασκευή του μόλις ολοκληρώθηκε. Πρόκειται για ένα μικρό αγωγό (3 bcm χωρητικότητας) που απέβλεπε σε μικρές διαβαλκανικές συναλλαγές (Ελλάδα, Βουλγαρία, πιθανόν και Σερβία). Ένας άξιος λόγου Κάθετος Διάδρομος προς την Ουκρανία απαιτεί μεγαλύτερους αγωγούς, της τάξης των 10 bcm.
Δεύτερον για να φτάσουμε στην Ουκρανία πρέπει να συντονιστεί ο IGB με υπάρχοντες αγωγούς από επτά χώρες (με τρεις αν πάει μέσω Μολδαβίας η οποία είναι εκτός ΕΕ και είναι ακόμα δυσκολότερο). Αυτός ο συντονισμός απαιτεί δύο πράγματα. Πρώτον σημαντικά έργα υποδομής. Δεύτερον συντονισμό ρυθμιστικών κανόνων των επτά χωριών, εφόσον κάθε χώρα ακολουθεί μεν τους γενικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης, αλλά στο ρυθμιστικό της πλαίσιο αποτυπώνονται οι προτεραιότητες της εθνικής ενεργειακής στρατηγικής της.
Και τα δύο είναι δύσκολα. Πρώτον, διότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σταματήσει να χρηματοδοτεί έργα υποδομής φυσικού αερίου. Χρηματοδοτεί πλέον ηλεκτρικά δίκτυα, συμβατά με την πράσινη μετάβαση. Έργα βελτίωσης των υποδομών γίνονται, αλλά με ιδιωτική ή εθνική χρηματοδότηση. Δεύτερον, διότι οι αλλαγές στο ρυθμιστικό επτά χωρών χρειάζονται όχι μόνο την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, αλλά και τη συναίνεση των επτά χωρών.
Εξάλλου υπάρχουν και άλλες δίοδοι. Πρώτον, η Πολωνία, που γειτονεύει με την Ουκρανία και φτιάχνει ανάλογες εγκαταστάσεις. Και φυσικά η Κροατία που έχει δίκτυα με πέντε χώρες και αναβαθμίζει τις υποδομές της, με ιδιωτικούς, μάλιστα, πόρους.
Επιπρόσθετα υπάρχει ένα μείζον γεωπολιτικό θέμα. Η Ευρώπη δεν επενδύει πλέον στο αμερικανικό, αλλά στο καναδικό, LNG. Από το 2029 και μετά, καθώς προωθούνται οι εν δυνάμει νέες εγκαταστάσεις του Καναδά στην Ανατολική Ακτή, ο Καναδάς θα έχει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, στο πλαίσιο μάλιστα της πρόσφατης Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου Καναδά-Ευρωπαϊκής ´Ενωσης.
Γενικότερα η Ευρώπη δεν είναι τελευταία «παθητική» ή «αδύναμη», όπως πολλοί τη θεωρούν. Μέσα σε μόλις τέσσερεις μήνες υπέγραψε τρεις «ιστορικής σημασίας» , από γεωπολιτική άποψη, συμφωνίες (με Καναδά, Mercosur, Ινδία), επέδειξε σθεναρή αντίσταση στο θέμα της Γροιλανδίας και, πλέον, εμφανίζεται μάλλον «αδιάφορη» στις απειλές Τραμπ να παγώσει την εμπορική συμφωνία της με τις ΗΠΑ.
Παραδόξως η Ευρώπη δείχνει πιο «ζωντανή» παρά ποτέ. Η διαμόρφωση ενός ενιαίου οικονομικού χώρου με εμπόριο, επενδύσεις και συνεργασία σε θέματα ενέργειας, ακόμα και συνέργειες σε θέματα της αμυντικής βιομηχανίας με Καναδά, Λατινική Αμερική και Ινδία είναι μάλλον μία «επιθετική» αντίδραση στις απειλές Τραμπ.
Ταυτόχρονα, δίπλα στις ισχυρές κραυγές των «αντί ρωσικών γερακιών» στην Ευρώπη, ωριμάζουν και οι φωνές μιας νέας σχέσης της Ευρώπης με τη Ρωσία, πιο ισορροπημένης και ρεαλιστικής -μετά τον πόλεμο με την Ουκρανία. Κοινώς, το μέλλον έχει πολλαπλές εκδοχές. Μαζί και το φυσικό αέριο.
Αν όντως ο μεταπολεμικός «δυτικός κόσμος» καταρρέει, όπως ισχυρίζεται ο Καναδός πρωθυπουργός Κάρνεϊ, όπως κατέρρευσε και ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» 35 χρόνια πριν, τότε η αναδιάταξη του κόσμου θα είναι όντως ριζικά διαφορετική σε ένα πολυκεντρικό κόσμο με πολύ διαφορετικές μέριμνες, συμμαχίες, ισορροπίες και ανταγωνισμούς.
Και δυστυχώς η κυβέρνηση της ΝΔ είναι αλλού. Βρίσκεται σε πλήρη δυσαρμονία με την Ευρώπη.
Διάλεξε ως «σύμμαχο», τις ΗΠΑ, επενδύοντας στην ιδέα ότι η αμερικανική ισχύς, στρεφόμενη κατά των συμμάχων της, θα οδηγούσε στην ντε φάκτο ευθυγράμμιση των. Κοινώς θα «γονάτιζε την Ευρώπη» με τους εξωτερικούς εκβιασμούς των δασμών και την εσωτερική διάβρωση από την Ακροδεξιά, που εξόφθαλμα υποστηρίζει το ντουέτο της αμερικανικής προεδρίας. Μόνο που ούτε το ένα, ούτε το άλλο είναι ορατά.
Όσοι επικαλούνται την «αμερικανική υποστήριξη του κάθετου διαδρόμου», θα έπρεπε να θέσουν ένα ακόμα πιο θεμελιακό ερώτημα: «Αν θα συγκινηθεί κανείς στην Ευρώπη» σήμερα από αυτό. Διότι δεν βρίσκω καμία από τις επτά χώρες πρόθυμη να ευθυγραμμιστεί με αυτήν την ιδέα, ούτε, πολύ περισσότερο, την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κι όσοι θεωρούν ότι ίσως βρεθεί τελικά μία κάποια ευρωπαϊκή συμβιβαστική λύση για να σωθεί η «μεγαλόπνοη ελληνοαμερικανική ιδέα», ίσως θα ήταν σοφότερο να συμφιλιωθούν με τις τραγικές στρατηγικές αποτυχίες της κυβέρνησης της ΝΔ. Που είναι πλέον η πιο κραυγαλέα «φιλοαμερικανική» παραφωνία στην Ευρώπη. Και απελπιστικά μόνη. Και το ενεργειακό ελληνικό Eldorado, εντός τριών μηνών, όχι μόνο κατέρρευσε, αλλά και μέμφεται πλέον για την αποτυχία του την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
