● Πολύ φτηνή η ζωή του εργαζόμενου και δη του εργάτη, κύριε πρόεδρε. Τι σας είπαν κατά την επίσκεψή σας στα Τρίκαλα;
Στα Τρίκαλα υπάρχει θλίψη και οργή. Υπάρχει όμως και μια πολύ πικρή επίγνωση. Η επίγνωση ότι η κυβέρνηση της Ν.Δ. ιεραρχεί τις ζωές των ανθρώπων. Υπάρχουν ζωές που προστατεύονται αυστηρά και ζωές για τις οποίες η ασφάλεια θεωρείται διαπραγματεύσιμη ανάλογα με το κόστος, τις ανάγκες της εργοδοσίας, την «αντοχή» του συστήματος.
13ωρο, απλήρωτες υπερωρίες, διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, ένα κράτος που απουσιάζει από τα κρίσιμα – αυτή είναι η κυβερνητική πολιτική. Μιας κυβέρνησης που δεν ευθύνεται ποτέ για τίποτα, που κρύβεται πίσω από το «έργο της Δικαιοσύνης» για να αποσείσει κάθε ευθύνη από πάνω της.
Οι εργαζόμενοι ξέρουν τι αντιμετωπίζουν όταν γνωστοποιούν στη διοίκηση των εργοστασιακών μονάδων ένα πρόβλημα ασφαλείας: αδιαφορία. Ξέρουν τι αντιμετωπίζουν όταν προσπαθούν να οργανώσουν τη διαμαρτυρία: τραμπουκισμούς και απειλές.
Στα Τρίκαλα επισκέφθηκα το Εργατικό Κέντρο, το οποίο είχε καταγγείλει τα μέτρα ασφαλείας στο εργοστάσιο «Βιολάντα». Επισκέφθηκα την Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία διαθέτει μόλις 4 επιθεωρητές και 1 υπηρεσιακό αυτοκίνητο για πάνω από 12.000 επιχειρήσεις και 2 νομούς, των Τρικάλων και της Καρδίτσας.
Η κοινωνία των Τρικάλων τα γνωρίζει αυτά. Δεν ήταν κάτι κρυφό. Και όταν η κυβέρνηση όχι μόνο αγνοεί επιδεικτικά την αλήθεια αλλά τη διαστρέφει, τότε δεν μιλάμε για αμέλεια αλλά για αποδοχή ότι κάποιοι άνθρωποι θα δουλεύουν εκτεθειμένοι στον κίνδυνο, χωρίς εξοπλισμό και μέτρα προστασίας, σε χώρους που δεν τηρούν προδιαγραφές ώστε το σύστημα να συνεχίσει να λειτουργεί «κανονικά».
● Μία από τις κατακτήσεις της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η λειτουργία του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας πραγματικά υπέρ των συμφερόντων των εργαζομένων. Σήμερα;
Το ΣΕΠΕ επί Ν.Δ. έχει μετατραπεί σε διακοσμητικό μηχανισμό. Οπως και τόσες άλλες λεγόμενες Ανεξάρτητες Αρχές. Δεν είναι μόνο η Επιθεώρηση Εργασίας. Είναι οι υπηρεσίες της αυτοδιοίκησης (περιφερειών και δήμων), είναι η Πυροσβεστική, είναι οι επιθεωρητές Περιβάλλοντος, κ.ά. Ενας κρατικός μηχανισμός σταθερά υποστελεχωμένος, υποχρηματοδοτημένος και γερασμένος. Πώς να διενεργηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι; Πώς να υπάρξει πρόληψη;
Τα εργατικά ατυχήματα δεν είναι ατυχήματα. Είναι το προβλέψιμο αποτέλεσμα μιας πολιτικής που θεωρεί το κόστος ζωής μικρότερο από το κόστος συμμόρφωσης. Είναι ταξική επιλογή. Και έχει ονόματα, ευθύνες και πολιτικό πρόσημο.
● Θα μπορούσε να πει κανείς ότι και μόνο αυτό το θέμα -μαζί με πολλά άλλα ασφαλώς- αρκεί για να υπάρξει ένα προοδευτικό μέτωπο. Στην πολιτική απόφαση του συνεδρίου σας υπάρχει πρόβλεψη για έναν πόλο που θα αντιπαρατεθεί στη Δεξιά και την Ακρα Δεξιά. Από την άλλη, ωστόσο, λέτε τρία «όχι»: Οχι στις κεντρώες και κεντροαριστερές λύσεις. Οχι σε μια αφηρημένη δημοκρατική παράταξη. Οχι σε προσωποπαγή κόμματα και προσωποκεντρικές στρατηγικές. Μήπως με τις διατυπώσεις αυτές κλείνετε την πόρτα στο ΠΑΣΟΚ και στον Αλέξη Τσίπρα;
Η απόφαση του προγραμματικού μας συνεδρίου περιγράφει μια συγκεκριμένη μεθοδολογία συγκρότησης του Λαϊκού Μετώπου. Οχι με εκ των προτέρων αποκλεισμούς αλλά με κριτική σε επιλογές που πιστεύουμε ότι είναι πίσω από τις ανάγκες των καιρών: στην επιλογή δηλαδή του «λίγο από εδώ», «λίγο από εκεί», δίχως ισχυρό μήνυμα σύγκρουσης με την ατζέντα του τραμπισμού στη χώρα μας. Δεν μας ενδιαφέρει κάτι άψυχο και άκαπνο. Ενα τέτοιο σχήμα ούτε ανταποκρίνεται στη σημερινή κρίση ούτε μπορεί να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.
Θέλουμε να ηττηθεί η Ν.Δ. και η πολιτική Μητσοτάκη. Δεν αρκεί απλώς «να φύγει ο Μητσοτάκης». Μια τέτοια πολιτική αλλαγή μπορεί να έρθει μέσα από την πολιτική και κοινωνική συμμαχία ρευμάτων και δυνάμεων: της ριζοσπαστικής Αριστεράς, της πολιτικής οικολογίας και της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας. Είναι μια συνειδητή επιλογή σύγκρουσης, με καθαρούς όρους και καθαρές δεσμεύσεις. Δεν μπορώ να πιστέψω σε μια πολιτική που αποφεύγει να πει ποιον αφορά, ποιον ενοχλεί και τι θέλει να κάνει στα μεγάλα ζητήματα της εποχής μας αλλά και στις καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων που θέλουμε να εκπροσωπήσουμε.
Αν υπάρχει ειλικρινής διάθεση για έναν προγραμματικό -και επιμένω στον προγραμματικό- διάλογο με σαφή κοινωνική κατεύθυνση και εκλογικό στόχο, πιστεύω ότι θα δούμε μια δυναμική που θα μας εκπλήξει. Και ειλικρινά θεωρώ ότι η Νέα Αριστερά, παρ’ όλες τις υπαρκτές αδυναμίες της, πολιτικά δικαιώθηκε. Οταν μιλήσαμε για την ανάγκη μιας σύγκλισης δυνάμεων, όλοι μιλούσαν για το πόσο καλοί είναι μόνοι τους. Σήμερα, όλοι έχουν καταλάβει: ο νέος φασισμός απαιτεί λαϊκή ενότητα.
● Ειδικά για τη σχέση με το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δημοσιεύματα, εδώ και καιρό, σας εμφανίζουν να… προσχωρείτε στο ΠΑΣΟΚ. Τι απαντάτε;
Ούτε υπήρξε ούτε θα υπάρξει ποτέ τέτοιο ζήτημα. Αυτά τα σενάρια λένε περισσότερα για τη φαντασία και το θράσος ορισμένων, παρά για τη δική μου πολιτική στάση.
Αυτό όμως που ίσως θα είχε, κατά τη γνώμη μου, σημασία είναι το ΠΑΣΟΚ να τοποθετηθεί με σαφήνεια στο ευρωπαϊκό πολιτικό τοπίο, σε μια στιγμή που η σοσιαλδημοκρατία είτε επιλέγει τη σύγκρουση με τη Δεξιά και την Ακροδεξιά είτε εγκλωβίζεται σε ρόλους πολιτικής ουδετερότητας. Σε αυτό να προσθέσω το προφανές: δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια τάση επιστροφής σε έναν συναινετικό δικομματισμό των προηγούμενων δεκαετιών. Να το πω απλά: δεν είμαστε τότε που έπεφτε η Ν.Δ. και ανέβαινε το ΠΑΣΟΚ. Και αυτό κάτι λέει για την εποχή μας.
Το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει άρδην και, κατά τη γνώμη μου, απαιτεί διαφορετικές απαντήσεις και νέες πολιτικές συνθέσεις. Το αίτημα είναι σαφές: καθαρή σύγκρουση με τη Δεξιά και την Ακροδεξιά, τον εγχώριο τραμπισμό. Εκεί κρίνεται πλέον η πολιτική ευθύνη όλων μας, και φυσικά και του ΠΑΣΟΚ.
● Πριν καν στεγνώσει το… μελάνι της πολιτικής απόφασης, ξεκίνησαν διαρροές και ερμηνείες που μάλλον συνηγορούν ότι συνεχίζουν να υπάρχουν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για τη θέση της Νέας Αριστεράς στο πολιτικό σκηνικό. Πώς σχολιάζετε την εικόνα αυτή; Προτίθεστε να πάρετε κάποια πολιτική πρωτοβουλία;
Διαφωνίες υπάρχουν σε όλα τα κόμματα. Εμείς απλώς δεν τις κρύβουμε ούτε προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχουν. Σε ένα πολιτικό τοπίο έντονης ρευστότητας οι απολύτως συμπαγείς τοποθετήσεις είναι άλλωστε αδύνατες. Ακριβώς όμως γι’ αυτό, οι ανοιχτοί ορίζοντες και ο ουσιαστικός διάλογος πρέπει να προχωρούν στο επόμενο στάδιο: από τη συζήτηση στην πράξη.
Η εστίαση στα εσωκομματικά δεν βοηθά. Κουράζει την κοινωνία και, τελικά, τροφοδοτεί την απαξία και για την Αριστερά. Προσωπικά, δεν βρίσκομαι στην πολιτική για να αναλώνομαι σε ατέρμονες εσωτερικές συγκρούσεις. Δεν φτιάξαμε τη Νέα Αριστερά για να ομφαλοσκοπούμε. Πιστεύω στην πολιτική πράξη.
Ζούμε την κανονικοποίηση του αυταρχισμού. Παρακολουθούμε την άνοδο του νέου φασισμού. Σε αυτή τη συγκυρία, η ευθύνη μας είναι μία: η πολιτική μας να είναι χρήσιμη για τους ανθρώπους που πλήττονται, που φοβούνται, που ψάχνουν διέξοδο. Εκεί θέλω να δοθεί το βάρος και σε αυτή την κατεύθυνση θα αναλάβουμε πολιτικές πρωτοβουλίες. Γιατί αυτό, τελικά, είναι το πραγματικό μέτρο της πολιτικής μας ύπαρξης.
● Ωστόσο, κάποιοι λένε ότι στη Νέα Αριστερά έχετε μια… πρωτοτυπία: παρότι πρόεδρος και γραμματέας έχετε βαθιές διαφωνίες, και οι δύο παραμένετε στη θέση σας. Επιπλέον οι απόψεις σας, κύριε πρόεδρε, είναι μειοψηφικές στα κομματικά όργανα. Τι σκέπτεστε να κάνετε;
Δεν θα παρέμενα πρόεδρος σ’ ένα κόμμα του οποίου το πολιτικό σχέδιο δεν μπορώ να υπηρετήσω ή να εκφράσω τα μέλη του και κυρίως τον κόσμο της Αριστεράς που μας θεωρεί μέρος της «λύσης» του προβλήματος.
Η εναλλαγή στα όργανα δεν είναι ταμπού. Πρέπει να γίνεται, όπως και η προσφυγή στη βάση των μελών για σημαντικά ζητήματα. Τα κόμματα χρειάζονται περισσότερη δημοκρατία και ουσιαστική συμμετοχή, όχι παραλυτικές ισορροπίες.
Δεν σκοπεύω να υποδυθώ τον ουδέτερο διαχειριστή. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι η Νέα Αριστερά να προχωρήσει μπροστά, με εξωστρέφεια, με το ριζοσπαστικό πρόγραμμά της, και να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στο πολιτικό σκηνικό. Εκεί θα κριθούν όλες οι στρατηγικές. Και προφανώς και οι δικές μου αποφάσεις.
Νίκος Παπαδημητρίου
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
