Η νέα ταινία Magellan καταγράφει τη ζωή του Πορτογάλου αποικιοκράτη Φερδινάνδου Μαγγελάνου, του πρώτου ανθρώπου που πραγματοποίησε τον περίπλου της Γης. Γνωστός για το ταξίδι του στον Ειρηνικό Ωκεανό και την απόβασή του στο νησί Σεμπού —στις σημερινές Φιλιππίνες— ο Μαγγελάνος παρουσιάζεται στην ταινία ως μια αμφιλεγόμενη μορφή: για κάποιους ήρωας, για πολλούς άλλους δολοφόνος. Τον ρόλο του Μαγγελάνου ερμηνεύει ο διεθνώς αναγνωρισμένος Μεξικανός ηθοποιός Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ.
Συνομιλούμε με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Λαβ Ντίαζ, βραβευμένο Φιλιππινέζο δημιουργό και συγγραφέα.
AMY GOODMAN: Η ταινία Magellan, που διαδραματίζεται στις αρχές του 16ου αιώνα, αφηγείται τη ζωή του Πορτογάλου αποικιοκράτη Φερδινάνδου Μαγγελάνου, του πρώτου ανθρώπου που πραγματοποίησε τον περίπλου της Γης, γνωστού για το ταξίδι του στον Ειρηνικό Ωκεανό και την άφιξή του στο νησί Σεμπού, στις σημερινές Φιλιππίνες. Η ταινία δείχνει πώς για κάποιους θεωρήθηκε ήρωας, ενώ για πολλούς άλλους ένας βίαιος δολοφόνος. Στον ρόλο του Μαγγελάνου πρωταγωνιστεί ο Μεξικανός ηθοποιός Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ.
Για περισσότερα, έχουμε μαζί μας τον σκηνοθέτη της ταινίας, Λαβ Ντίαζ, βραβευμένο σκηνοθέτη και συγγραφέα από τις Φιλιππίνες. Έχει σκηνοθετήσει, μεταξύ άλλων, το Norte, the End of History, που η Le Monde χαρακτήρισε «μία από τις ωραιότερες ταινίες που προβλήθηκαν ποτέ στις Κάννες». Άλλες ταινίες του που έχουν αποσπάσει διεθνή αναγνώριση είναι το The Woman Who Left (Χρυσός Λέοντας, Βενετία 2016) και το Evolution of a Filipino Family του 2004, που θεωρείται το opus magnum του: μια ταινία σχεδόν 11 ωρών, η οποία καταγράφει τους αγώνες μιας φτωχής οικογένειας υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου στις Φιλιππίνες.
Ο Λαβ Ντίαζ είναι μαζί μας. Σας ευχαριστούμε πολύ που είστε εδώ.
LAV DIAZ: Σας ευχαριστώ.
AMY GOODMAN: Πήγα στην παρουσίαση για να δω αυτή τη σπουδαία ταινία που δημιουργήσατε και, μετά, τη συζήτηση με τον Γκαέλ. Θα ήθελα να ξεκινήσω ρωτώντας: γιατί επιλέξατε να εστιάσετε στον Μαγγελάνο; Ποιος ήταν —και ποιος είναι— ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος;
LAV DIAZ: Ο Μαγγελάνος είναι βαθιά ενσωματωμένος στην κουλτούρα μας. Είναι παντού στις Φιλιππίνες. Υπάρχουν τραγούδια γι’ αυτόν, ο κόσμος μιλάει συνεχώς για εκείνον. Άνθρωποι έχουν πάρει το όνομά του, δρόμοι, λεωφόροι, μαγαζιά, ακόμη και νυχτερινά κέντρα. Ο Μαγγελάνος είναι παντού. Και αυτό που είμαστε σήμερα είναι, σε μεγάλο βαθμό, συνέπεια της παρουσίας του. Το 80% των Φιλιππινέζων είναι καθολικοί, και αυτό ξεκίνησε από εκείνον. Με τον Μαγγελάνο άρχισε ο Χριστιανισμός στη χώρα: η πρώτη καθολική λειτουργία, οι πρώτες βαπτίσεις, η πρώτη μαζική μεταστροφή. Ολόκληρο το νησί Σεμπού εκχριστιανίστηκε τότε. Ακόμη και το σημαντικότερο θρησκευτικό σύμβολο της χώρας, το Θείο Βρέφος, το Santo Niño, το έφερε εκείνος.
AMY GOODMAN: Ήταν, λοιπόν, η πρώτη γνωστή ευρωπαϊκή επαφή με τις Φιλιππίνες;
LAV DIAZ: Ναι, ακριβώς.
AMY GOODMAN: Όμως ήταν και κατακτητής.
LAV DIAZ: Ναι.
AMY GOODMAN: Και, όπως είπαμε, ενώ λατρεύεται από πολλούς, θεωρείται και βίαιος δολοφόνος.
LAV DIAZ: Ναι.
AMY GOODMAN: Μιλήστε μας, λοιπόν, για τον άνθρωπο που προσπαθήσατε να αποτυπώσετε και για το πώς διαμόρφωσε τις σύγχρονες Φιλιππίνες. Μιλάμε για έναν Πορτογάλο εξερευνητή του 16ου αιώνα. Πώς έφτασε ως εκεί;
LAV DIAZ: Αν μιλήσει κανείς για τον Μαγγελάνο, μιλά για ένα έπος. Από πού να ξεκινήσεις; Είναι οι αρχές του 16ου αιώνα, η περίοδος που το δουλεμπόριο απογειώνεται. Ξεκίνησε από την Πορτογαλία, συνεχίστηκε με τη Βρετανία. Ήταν η εποχή που όλη η Ευρώπη προσπαθούσε να κατακτήσει και να αποικίσει τόπους για να τους λεηλατήσει. Όλα είχαν να κάνουν με την απληστία, σε συνεργασία με τον Πάπα και τους βασιλικούς οίκους της Ευρώπης. Εκεί γεννήθηκε ο καπιταλισμός, ο ιμπεριαλισμός, η αποικιοκρατία. Όλη η Ευρώπη ανταγωνιζόταν για το ποιος θα αρπάξει περισσότερα πλούτη. Η ναυσιπλοΐα και οι εξερευνήσεις ήταν το άλλοθι. Στην ουσία, όμως, όλα είχαν να κάνουν με την απληστία.
AMY GOODMAN: Η ταινία ανοίγει στη Μαλάκα, στη σημερινή Μαλαισία. Γιατί; Ποια είναι η σημασία αυτού του τόπου και ποιος ήταν ο αντίκτυπος της παρουσίας του Μαγγελάνου εκεί;
LAV DIAZ: Γύρω στο 1506, μετά τις φρικαλεότητες που είχαν διαπράξει στην Ινδία —αφού πρώτα είχαν περάσει από την Αφρική, το δουλεμπόριο και τις λεηλασίες στο Μαρόκο και την κεντρική Αφρική— έφτασαν στην Ινδία: Καννανόρε, Κεράλα, Κοτσίν, Γκόα. Εκεί λεηλάτησαν τα πάντα. Έπειτα άκουσαν για το μεγάλο εμπορικό κέντρο της Νοτιοανατολικής Ασίας, τη Μαλάκα. Εκεί βρήκαν ό,τι χρειάζονταν. Τα Νησιά των Μπαχαρικών ήταν πολύ κοντά. Άκουσαν επίσης για τα «Νησιά του Χρυσού», πέρα από το Βόρνεο — το αρχιπέλαγος που αργότερα ονομάστηκε Φιλιππίνες. Όλα ήταν σχεδιασμένα. Χρειάζονταν απλώς έναν νέο δρόμο, επειδή η Συνθήκη της Τορδεσίγιας —με απόφαση του Πάπα— είχε χωρίσει τον κόσμο μεταξύ Ισπανίας και Πορτογαλίας. Έπρεπε να βρουν έναν διαφορετικό δρόμο. Ήταν όλα προσχεδιασμένα.
AMY GOODMAN: Γιατί επιλέξατε τον Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ για τον ρόλο του Μαγγελάνου;
LAV DIAZ: Η απόφαση ήταν ομόφωνη. Βρισκόμασταν στο Βερολίνο όταν αποφασίσαμε το καστ. Ο Ισπανός και ο Πορτογάλος παραγωγός συμφώνησαν αμέσως. Ο Γκαέλ δεν είναι «καθαρά λευκός». Έχει ιθαγενική καταγωγή, νομίζω από τους Μάγια ή τους Αζτέκους, αλλά και ευρωπαϊκή. Πέρα από αυτό, γνωρίζει βαθιά την ιστορία και τις παράλληλες ιστορικές διαδρομές Φιλιππίνων και Μεξικού. Αποικιστήκαμε μαζί. Το εμπόριο των γαλερών ένωνε τη Μανίλα με την Ισπανία. Υπάρχει ισχυρός δεσμός. Ήταν μια εύκολη επιλογή — και ευτυχώς, όταν του προτείναμε τον ρόλο, είπε αμέσως «ναι».
AMY GOODMAN: Μιλήστε μας για την προετοιμασία της ταινίας. Χρειάστηκαν επτά χρόνια;
LAV DIAZ: Ναι. Μας πήρε περίπου επτά χρόνια και μόνο για να εξασφαλίσουμε τη χρηματοδότηση. Αυτό, όμως, μου έδωσε τον χρόνο να ερευνήσω σε βάθος, να διαβάσω, να κατανοήσω ποιος πραγματικά ήταν ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος. Από την αρχή δεν ήθελα να κάνω μια ταινία για έναν «ηρωικό» χαρακτήρα. Ήθελα να τον δω ως άνθρωπο.
AMY GOODMAN: Περάσατε πολύ χρόνο στα αρχεία της Πορτογαλίας;
LAV DIAZ: Στην Πορτογαλία και αλλού. Είχα βρεθεί και στο Χάρβαρντ παλαιότερα, οπότε επισκέφθηκα βιβλιοθήκες σε πολλές πόλεις. Όπου υπήρχε μεγάλη βιβλιοθήκη, αναζητούσα υλικό για τον 16ο αιώνα και για τον Μαγγελάνο: γραπτές πηγές, προφορική ιστορία. Πήγα στο Σεμπού, σε άλλα μέρη των Φιλιππίνων, αλλά και στη Μαλάκα, για να δω τους τόπους, να τους «μυρίσω», να καταλάβω πώς ζούσαν τότε. Σήμερα είναι μια παλιά πόλη· τότε υπήρχαν μόνο υδάτινες οδοί και χωριά. Χαρτογράφησα τα πάντα και ανασύνθεσα ολόκληρο τον κόσμο εκείνης της εποχής.
AMY GOODMAN: Τι σας εξέπληξε περισσότερο σε σχέση με όσα γνωρίζατε μεγαλώνοντας για τον Μαγγελάνο στις Φιλιππίνες και όσα ανακαλύψατε μέσα από την αρχειακή έρευνα;
LAV DIAZ: Αν ακολουθήσει κανείς τη λαϊκή ή την «επίσημη» εκδοχή της ιστορίας, αγαπά τον Μαγγελάνο. Υπάρχουν τραγούδια, παιδικά βιβλία. Παρουσιάζεται ως ένας μαγικός ήρωας που έκανε τον γύρο του κόσμου, γενναίος και τολμηρός, που τόλμησε το άγνωστο. Όμως, κατά τη διάρκεια της έρευνας, άρχισα να συνειδητοποιώ πόσο έντονη είναι η διαδικασία της μυθοποίησης. Πολλά από αυτά που θεωρούμε θεμέλια της ιστορίας μας βασίζονται σε μύθους. Ακόμη και η περίπτωση του Λαπουλάπου, του υποτιθέμενου Φιλιππινέζου —ή Μαλαισιανού— πολεμιστή που σκότωσε τον Μαγγελάνο: κανείς δεν τον είδε ποτέ. Αναφέρεται μόνο από τον Πιγκαφέτα, κι όμως αποδεχθήκαμε πλήρως αυτή την αφήγηση. Τον ανακηρύξαμε πρώτο εθνικό μας ήρωα, χωρίς επαρκή ιστορικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι υπήρξε πραγματικά. Πρόκειται για έναν ακόμη μύθο.
AMY GOODMAN: Τι σημαίνει αυτό;
LAV DIAZ: Αν το δει κανείς από τη σκοπιά της σύγχρονης φιλιππινέζικης κοινωνίας και πολιτικής, πρόκειται για μια διαχρονική πολιτισμική αποτυχία: τη μυθοπλασία, τη μυθοποίηση — αυτό που σήμερα ονομάζουμε «fake news». Ήθελα το Magellan να λειτουργήσει ως αφορμή για διάλογο, ώστε να επανεξετάσουμε και να αντιμετωπίσουμε το παρελθόν μας. Με έναν σχεδόν σωκρατικό τρόπο: να πλησιάσουμε την αλήθεια, αντί να αποδεχόμαστε άκριτα αφηγήσεις που μας επιβλήθηκαν από τη δυτική, ευρωπαϊκή ματιά. Οφείλουμε να διαμορφώσουμε τη δική μας οπτική.
AMY GOODMAN: Η ταινία ξεκινά στη Μαλάκα και περιλαμβάνει έντονες αναφορές στη βία, από εκεί έως τις Φιλιππίνες.
LAV DIAZ: Ναι.
AMY GOODMAN: Πώς προσεγγίσατε τη βία; Γιατί επιλέξατε να τη δείξετε κυρίως έμμεσα;
LAV DIAZ: Στην ταινία δείχνω κυρίως τις συνέπειες της βίας, το αποτύπωμά της, το μετά. Δεν χρειάζεται να δείξεις το θέαμα της ωμής βίας. Δεν θέλω να τη δοξάζω στον κινηματογράφο μου. Θέλω να την κατανοήσουμε. Να δούμε τι αφήνει πίσω της: τον θάνατο, τη λεηλασία, την απληστία, τον αποικιοκρατικό κατακερματισμό των κοινωνιών. Την καταστροφή των ιθαγενών πολιτισμών.
AMY GOODMAN: Σε μια σκηνή της ταινίας ο Μαγγελάνος εξομολογείται. Ποιος είναι ο ιερέας και τι συμβαίνει στη σκηνή;
LAV DIAZ: Η σκηνή βασίζεται σε κείμενα του Πιγκαφέτα. Από την αρχή της αποστολής υπήρχαν ανταρσίες — από τα Κανάρια Νησιά, στη διαδρομή προς τη Βόρεια Αφρική, μετά προς τη Νότια Αμερική. Υπήρχε έντονη εσωτερική σύγκρουση. Κάποια στιγμή, ο Μαγγελάνος, ως μακιαβελικός ηγέτης, θέλησε να μάθει ποιοι ήταν οι στασιαστές. Κατά τη διάρκεια της εξομολόγησης, με πρόσχημα την εξαγόρευση των αμαρτιών του, ζητά από τον ιερέα —τον πατέρα ντε λα Ρέινα, έναν Γάλλο— τα ονόματα των στασιαστών, λέγοντάς του ότι έτσι θα «σωθούν ζωές» και η αποστολή.
AMY GOODMAN: Και τι συνέβη στον ιερέα;
LAV DIAZ: Μετά από αυτό, τον εγκατέλειψαν σε ένα μικρό νησί στην Παταγονία. Μαζί του άφησαν και τον Χουάν Καρταχένα, συγκυβερνήτη της αποστολής και γιο του επισκόπου Χουάν Ροδρίγκεθ Φονσέκα, του ισχυρότερου ανθρώπου τότε στην Ισπανία. Και οι δύο πέθαναν εκεί.
AMY GOODMAN: Γιατί άφησε τον Χουάν Καρταχένα;
LAV DIAZ: Ήταν συγκυβερνήτης της αποστολής και γιος του επισκόπου Φονσέκα, του ισχυρότερου ανθρώπου στην Ισπανία εκείνη την εποχή. Ο Μαγγελάνος συνειδητοποίησε ότι η ανταρσία δεν ήταν απλώς μια εξέγερση. Υπήρχε σχέδιο δολοφονίας του, ώστε ο Καρταχένα να αναλάβει την αποστολή. Αυτό ήταν οργανωμένο από την αρχή.
AMY GOODMAN: Ποιος ήταν ο Ενρίκε της Μαλάκα, ο σκλάβος του Μαγγελάνου;
LAV DIAZ: Ο Μαγγελάνος τον γνώρισε το 1506, όταν ήταν ακόμη πολύ νέος. Όταν επέστρεψε εκεί το 1509, τον αγόρασε — ήταν μόλις 14 ετών. Τον πήρε μαζί του στην Πορτογαλία γύρω στο 1511. Κατάλαβε ότι αυτό το αγόρι μιλούσε πολλές γλώσσες, γιατί από μικρός ήταν σκλάβος σε Κινέζους και Ινδούς εμπόρους. Πέρα από τα μαλαισιανά, μιλούσε και άλλες γλώσσες. Ο Μαγγελάνος σχεδίαζε να τον χρησιμοποιήσει στις μελλοντικές του αποστολές.
AMY GOODMAN: Δίνετε φωνή στους ιθαγενείς λαούς. Ποια ήταν η στάση του Μαγγελάνου απέναντί τους;
LAV DIAZ: Ήταν ένας φιλόδοξος άνθρωπος, ένας πραγματικός άνθρωπος. Αν υπήρχε πρόβλημα με τους ιθαγενείς, το ήθος της εποχής ήταν η επιβίωση με κάθε μέσο. Υπήρξαν αμέτρητες σφαγές. Στη Γκουάμ, στη Σαϊπάν, σφαγές. Πριν από αυτά, στο Μαρόκο, στην Ινδία — στο Καννανόρε, στο Κοτσίν, στην Κεράλα. Όταν ξεκίνησε αυτή την αποστολή προς τη Νοτιοανατολική Ασία, ήταν ήδη «βετεράνος». Είχε συμμετάσχει σε σφαγές και γενοκτονικές πρακτικές.
AMY GOODMAN: Πώς σκοτώθηκε ο Μαγγελάνος στις Φιλιππίνες; Το πλήρωμά του ολοκλήρωσε τελικά το ταξίδι και έγινε το πρώτο στην ιστορία που έκανε τον γύρο της Γης.
LAV DIAZ: Σύμφωνα με τα χρονικά του Πιγκαφέτα, σκοτώθηκε στη Μάχη του Μακτάν, στις 27 Απριλίου 1521. Υποτίθεται ότι τον σκότωσε ένας Φιλιππινέζος πολεμιστής με το όνομα Λαπουλάπου. Όμως κανείς δεν τον είδε ποτέ. Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τα γραπτά του Πιγκαφέτα, θα δει ότι εξήντα Ευρωπαίοι αποβιβάστηκαν στο νησί και τους περίμεναν περίπου δύο χιλιάδες ένοπλοι Μαλαισιανοί. Μιλάμε για αναλογία τριάντα τρεις προς έναν. Αυτό δεν είναι μάχη· είναι σφαγή. Τα κείμενα του Πιγκαφέτα είναι αγιογραφικά. Λάτρευε τον Μαγγελάνο και προσπαθούσε να τον παρουσιάσει ως ηρωική μορφή.
AMY GOODMAN: Σε πρόσφατο βιβλίο του, ο ιστορικός Φελίπε Φερνάντες-Αρμέστο υποστηρίζει ότι ο Μαγγελάνος ήταν ένοχος για «ιμπεριαλισμό, δουλεία, ανεξέλεγκτη αιματοχυσία και άδικες διακρίσεις» εις βάρος των ιθαγενών. Συμφωνείτε με αυτή την εκτίμηση;
LAV DIAZ: Ναι. Ήταν άνθρωπος, αλλά εξαιρετικά φιλόδοξος. Και ήταν μέρος αυτού του ιμπεριαλιστικού συστήματος. Η αποστολή χρηματοδοτήθηκε από τον Οίκο Φούγκερ της Γερμανίας. Τα χρήματα ήρθαν από εκεί. Είχε την έγκριση του Πάπα και της βασίλισσας Ελισάβετ, μητέρας του νεαρού βασιλιά Καρόλου της Ισπανίας, που τότε ήταν μόλις 19 ετών. Ήταν μια αποστολή πλήρως οργανωμένη από την οικονομική και πολιτική ελίτ της Ευρώπης — συμπεριλαμβανομένου του Πάπα.
AMY GOODMAN: Υπάρχει και σχετική σκηνή στην ταινία.
LAV DIAZ: Ναι, με τον Πάπα Λέοντα Ι΄. Ο Οίκος Φούγκερ χρηματοδότησε την αποστολή. Υπήρχε ήδη τραπεζικό σύστημα. Ήταν μια πανίσχυρη γερμανική οικογένεια. Στην Ισπανία, τον συντονισμό είχε η Casa de la Contratación, υπό την ηγεσία του επισκόπου Φονσέκα.
AMY GOODMAN: Ποια ήταν η σχέση Ισπανίας και Πορτογαλίας εκείνη την περίοδο;
LAV DIAZ: Ήταν σε καλές σχέσεις.
AMY GOODMAN: Παρότι ο Μαγγελάνος ήταν Πορτογάλος.
LAV DIAZ: Ναι. Ο βασιλιάς Μανουήλ Α΄ δεν ενέκρινε το σχέδιό του να βρει νέο δρόμο προς τα Νησιά των Μπαχαρικών. Στην πραγματικότητα, ήταν ζηλιάρης. Κατέστρεφε όποιον αποκτούσε υπερβολική δύναμη ή φήμη. Το έκανε με τον αντιβασιλέα Αλμέιντα, μετά με τον Αλμπουκέρκε. Όταν εμφανίστηκε ο «ροκ σταρ» Μαγγελάνος, δεν τον άντεξε. Έτσι, ο Μαγγελάνος στράφηκε στην Ισπανία για χρηματοδότηση.
AMY GOODMAN: Πώς υποδέχθηκαν την ταινία στις Φιλιππίνες;
LAV DIAZ: Η υποδοχή ήταν καλή. Προβαλλόταν για περίπου επτά εβδομάδες στη χώρα, τον Σεπτέμβριο, μετά τις Κάννες. Δημιούργησε και δημόσιο διάλογο. Υπήρξαν διαφορετικές αντιδράσεις: κάποιοι ιστορικοί με χαρακτήρισαν αναθεωρητή, άλλοι όμως ήταν ανοιχτοί στην ιδέα του διαλόγου και της επανεξέτασης της ιστορίας μας. Και μόνο το ότι ξανακοιτάμε το παρελθόν μας είναι θετικό. Σε γενικές γραμμές, η ανταπόκριση ήταν καλή.
AMY GOODMAN: Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Μαγγελάνος δεν είναι τόσο γνωστός όσο ο Χριστόφορος Κολόμβος —ούτε και στην Ευρώπη— ποιο μήνυμα θέλετε να στείλετε στο παγκόσμιο κοινό;
LAV DIAZ: Θα επέστρεφα σε έναν σωκρατικό τρόπο σκέψης: ας ξαναγυρίσουμε πίσω. Τα επτά χρόνια έρευνας για τον Μαγγελάνο εξελίχθηκαν σε διερεύνηση μιας «παγωμένης υπόθεσης». Ανακάλυψα πολλά στοιχεία που δεν ταίριαζαν μεταξύ τους. Είναι πάντα χρήσιμο να επανεξετάζουμε το παρελθόν και να το αντιμετωπίζουμε κατάματα, για να πλησιάζουμε περισσότερο την αλήθεια.
AMY GOODMAN: Ποιο είναι το επόμενο σχέδιό σας;
LAV DIAZ: Ήδη δουλεύουμε πάνω σε αυτό. Ξεκινήσαμε τα γυρίσματα τον περασμένο Δεκέμβριο. Πρόκειται για μια εξερεύνηση μιας άλλης εποχής της ιστορίας μας, στις αρχές του 18ου αιώνα, όταν οι Ισπανοί άρχισαν να οικοδομούν τις μεγάλες εκκλησίες και τα φρούρια, εδραιώνοντας ουσιαστικά την αποικιοκρατία στη χώρα.
AMY GOODMAN: Νομίζω ότι πολλοί δεν γνωρίζουν πως ο Μαγγελάνος έδωσε το όνομα στον Ειρηνικό Ωκεανό.
LAV DIAZ: Ναι. Όταν έφτασαν στον Ειρηνικό από τη Χιλή, τα νερά ήταν εξαιρετικά ήρεμα. Pacífico σημαίνει γαλήνιος, ειρηνικός. Δεν γνώριζαν τότε ότι επρόκειτο για έναν απέραντο ωκεανό, σχεδόν άβυσσο.
AMY GOODMAN: Γνωστός και ως Θάλασσα του Μαγγελάνου.
LAV DIAZ: Ναι. Εκεί, όμως, πολλοί πέθαναν από σκορβούτο. Περιπλανιόνταν επί μέρες. Την τρίτη ημέρα τους χτύπησε σφοδρή καταιγίδα. Δεν είχαν αντιληφθεί πόσο επικίνδυνος μπορούσε να γίνει ο Ειρηνικός.
AMY GOODMAN: Καθώς ολοκληρώνουμε: είστε ένας από τους σημαντικότερους Φιλιππινέζους σκηνοθέτες και δεν αποφεύγετε να θίγετε πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Στην ταινία Evolution of a Filipino Family, διάρκειας σχεδόν 11 ωρών, το Variety έγραψε ότι «παρακολουθεί υπομονετικά και μεθοδικά την κατάρρευση και την ελπιδοφόρα αναγέννηση μιας φτωχής αγροτικής οικογένειας, ως συμβολισμό της ιστορίας ενός έθνους από το 1971 έως το 1987». Σήμερα, σχεδόν 20 χρόνια μετά την ταινία, οι Φιλιππίνες κυβερνώνται ξανά από την οικογένεια Μάρκος.
LAV DIAZ: Από τον γιο του Μάρκος, ναι.
AMY GOODMAN: Ποια είναι η άποψή σας;
LAV DIAZ: Επαναλαμβάνουμε συνεχώς την ιστορία. Είναι μια κατάρα. Και δεν αφορά μόνο τις Φιλιππίνες. Πρόκειται για μια τεράστια πολιτισμική αποτυχία της ανθρωπότητας. Το βασικό πρόβλημα είναι η άγνοια — ένα τεράστιο τείχος άγνοιας που πρέπει να γκρεμιστεί. Η εκπαίδευση και η ενημέρωση των ανθρώπων είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Ο κινηματογράφος μπορεί να προσφέρει μόνο μέχρι ενός σημείου. Η ταινία εκείνη κάλυπτε τα χρόνια του στρατιωτικού νόμου, τα τραύματα και τις ρωγμές που άφησε πίσω του. Αυτές οι συνέπειες είναι ακόμη παρούσες. Όπως και οι συνέπειες της αμερικανικής επέμβασης στη χώρα μας από το 1898.
AMY GOODMAN: Τι θεωρείτε πιο σημαντικό να κατανοήσουν οι δυτικοί σχετικά με την αμερικανική κατοχή των Φιλιππίνων το 1898;
LAV DIAZ: Τη λεηλασία, την αποικιοκρατία, τον ιμπεριαλισμό. Και σήμερα βλέπουμε παρόμοια φαινόμενα να επανεμφανίζονται αλλού. Είναι σαν εφιάλτης που δεν τελειώνει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να ξυπνήσουν. Είναι μια πανίσχυρη χώρα και θα μπορούσε να βοηθήσει στην αλλαγή του κόσμου.
AMY GOODMAN: Θα γυρίζατε μια ταινία για τις Ηνωμένες Πολιτείες;
LAV DIAZ: Το έχω κάνει ήδη, πριν από 25 χρόνια. Τη γυρίσαμε εδώ, σε φιλμ 35 χιλιοστών, το 2000–2001.
AMY GOODMAN: Πώς λέγεται;
LAV DIAZ: Batang West Side. Μιλά ξανά για τις πληγές της αποικιοκρατίας, του ιμπεριαλισμού, του στρατιωτικού νόμου, αλλά και για την ιαπωνική κατοχή των Φιλιππίνων στον πόλεμο. Η ιστορία εκτυλίσσεται γύρω από τη φιλιππινέζικη διασπορά στο Τζέρσεϊ Σίτι.
Η ΕΠΟΧΗ από DEMOCRACY NOW
