Το βιβλίο «Κράτος των Πολιτών: ανακτώντας την πολιτική για το κοινό καλό», που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2025 από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων σε μετάφραση της Χριστιάνας Σμυρνιώτη, επιχειρεί να δώσει τις αναγκαίες απαντήσεις στο τι όραμα θέλει να έχει η Αριστερά και έναν οδικό χάρτη για να φθάσουμε εκεί.
Ο συγγραφέας Γιάννης Ρεστάκης δραστηριοποιείται στο συνεταιριστικό κίνημα εδώ και 25 χρόνια. Είναι συνιδρυτής του Synergia Co-operative Institute, ενώ έχει διατελέσει και εκτελεστικός διευθυντής του Community Evolution Foundation. Εχει γράψει το βιβλίο «Humanizing the Economy: Co-operatives in the age of Capital». Ζει μόνιμα στο Βανκούβερ της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά. Στο «Κράτος των Πολιτών» αναφέρει: «Ολα τα πολιτικά εγχειρήματα αποσκοπούν στον προσδιορισμό και την κατεύθυνση της συμπεριφοράς προς κάποιον εύλογο κοινωνικό σκοπό. Συνήθως, αυτό σήμαινε την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας. Εμείς στοχεύουμε σε κάτι διαφορετικό, που να ξεφεύγει από τις παγίδες της εξουσίας. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι να αναβιώσουμε τη σύνδεση των ατόμων εντός της κοινωνίας και μεταξύ των ανθρώπινων κοινωνιών και του φυσικού κόσμου. Ο εκδημοκρατισμός του Κράτους –το κράτος των πολιτών– είναι το αναγκαίο επόμενο στάδιο του δημοκρατικού εγχειρήματος».
Για την τεκμηρίωση των λεγομένων του φέρνει δεκάδες παραδείγματα, όπως την κοινωνική οικονομία της Βαρκελώνης, η οποία, όπως γράφει, είναι εκτεταμένη. Φιλοξενεί 4.800 οικονομικές πρωτοβουλίες, οι οποίες περιλαμβάνουν 2.400 κοινωνικές επιχειρήσεις, 1.197 επιχειρήσεις που ανήκουν σε εργαζόμενους και 861 συνεταιρισμούς. Ο τομέας αυτός απασχολεί πάνω από 53.000 άτομα και έχει πάνω από 100.000 εθελοντές. Οι καταναλωτικοί συνεταιρισμοί έχουν περίπου 550.000 μέλη και οι εργατικοί συνεταιρισμοί αποτελούν πάνω από το 25% των οργανώσεων του τομέα.
Παράλληλα, αναφέρει ότι το 1992 στη Μανάγκουα ομάδες αγροτών από την Κεντρική Αμερική, την Καραϊβική, τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη συναντήθηκαν για να συσκεφθούν σχετικά με τις επιπτώσεις του νεοφιλελευθερισμού στη γεωργία και στις κοινότητές τους. Διατύπωσαν ένα κοινό σχέδιο, το οποίο απέρριπτε τις βάναυσες συνέπειες της βιομηχανικής γεωργίας – ελεύθερο εμπόριο, χαμηλές τιμές, αποστέρηση και αυξανόμενη φτωχοποίηση της υπαίθρου. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι χρειάζονταν απεγνωσμένα ένα εναλλακτικό μοντέλο, το οποίο να ελέγχεται από τους ίδιους τους αγρότες. Σε αυτήν τη συγκέντρωση της Ενωσης Αγροτών και Κτηνοτρόφων ή UNAG γεννήθηκε η «Via Campesina». Αυτή έδωσε στους αγρότες οικουμενική φωνή και παρουσία. Εγινε ένα κίνημα των περιθωριοποιημένων και των απειλούμενων. Δημιουργήθηκε έτσι ένα διεθνές κίνημα, ο κοσμοτοπικισμός (Glocalism).
Σύμφωνα με την Greenpeace, η Monsanto πουλάει το 90%, των γενετικά τροποποιημένων σπόρων παγκοσμίως, αλλά το μονοπώλιό της εκτείνεται πολύ πέρα από τα τρόφιμα. Η Monsanto ελέγχει επίσης το 95% της αγοράς σπόρων βαμβακιού. Σε μέρη όπως η Ινδία αυτό υπήρξε καταστροφικό για τους βαμβακοπαραγωγούς. Οι αυτοκτονίες τους ανέρχονταν σε χιλιάδες. Αλλο ένα παράδειγμα που παραθέτει ο συγγραφέας είναι ο Δημοκρατικός Συνομοσπονδισμός της Ροζάβα στη βορειοανατολική Συρία και που βασίζεται στο όραμα του Κούρδου ηγέτη, Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Ο όρος Δημοκρατικός Συνομοσπονδισμός πρεσβεύει την καθολική και άμεση δημοκρατία ως το θεμέλιο μιας ελεύθερης κοινωνίας και απορρίπτει το κράτος ως προϋπόθεση για την υλοποίησή της. Η αντίληψη της δημοκρατικής αυτοδιοίκησης είναι συμπεριληπτική – χορηγεί δημοκρατικά δικαιώματα σε όλους τους ανθρώπους που ζουν σε μια περιοχή, ανεξάρτητα από εθνικότητα και θρησκεία. Είναι εξισωτική – ιδιαίτερα ως προς την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών. Είναι και οικολογική – αναγνωρίζει τη συνεξάρτηση των ανθρώπινων κοινωνιών με τη φύση και την ανάγκη προστασίας της. Είναι, τέλος, αυτόνομη – αναγνωρίζει το δικαίωμα των κοινοτήτων να αυτοδιοικούνται.
Τάσος Τσακίρογλου
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ
